Ç ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΤΖΟΖΕΦ ΧΟΦΜΑΝ, Ἰουλιανὸς κατὰ Γαλιλαίων Στὸ βιβλίο του «Ἰουλιανὸς κατὰ Γαλιλαίων» ὁ συγγραφέας Τζόζεφ Χόφμαν ἐπιση- μαίνει, ὅτι ἡ πιὸ πρώιμη ἀναφορὰ στὸ ἔργο τοῦ Ἰουλιανοῦ «Contra Galileos» ἔγινε ἀπ’ τὸν Λιβάνιο, ὁ ὁποῖος ὑποστήριξε, ὅτι «ὁ Ἰουλιανὸς μὲ τὸν λόγο του ἔκανε τὸ δόγμα τῶν Χριστιανῶν νὰ φαίνεται γελοῖο». Αὐτὴ ἡ παρατήρηση τοῦ Λιβανίου μᾶς δίνει ἐπαρκῆ ἐξήγηση, στὸ γιατί οἱ χριστια- νοὶ ὄχι μόνο ἔκαψαν κάθε ἀντίγραφο τοῦ βιβλίου τοῦ Ἰουλιανοῦ (ὅπως ἐπίσης καὶ τῶν Πορφύριου καὶ Κέλσου), ἀλλὰ τὸν ἀντιμετώπισαν ὡς μὴ ἀνθρώπινο ὄν, ἀρνού- μενοι νὰ ἀναφέρωνται σ’ αὐτὸν μὲ τ’ ὄνομά του. Λογικὰ συνάγεται ὅτι τὰ ἐπιχειρή- ματα τοῦ Ἰουλιανοῦ κλονίζουν συθέμελα τὴν χριστιανικὴ θρησκεία, ὥστε οἱ λογοκρι- τὲς ἔκριναν ὅτι αὐτὸ ἦταν ὅ,τι καλύτερο εἶχαν νὰ κάνουν, προκειμένου νὰ σβήσουν κάθε ἀνάμνηση τοῦ προσώπου του. Σύμφωνα μὲ τὸν Χόφμαν, ὁ ὁποῖος μᾶς μεταφέρει τὶς ἀπόψεις τοῦ Λιβανίου, «σκο- πὸς τῶν ἀντιχριστιανικῶν βιβλίων ἦταν νὰ καταδείξουν, ὅτι οἱ χριστιανικὲς γρα- φὲς δὲν εἶναι παρὰ μύθος καὶ νὰ ἀποδείξουν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἴχνος ἀλήθειας στὸ δόγμα, τὸ ὁποῖο μᾶς παρουσιάζει τὸν “τύπο” ἀπὸ τὴν Παλαιστίνη ὡς θεὸ ἢ υἱὸ θε- οῦ». Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὄχι μόνο τὰ γραπτὰ τοῦ Ἰουλιανοῦ ἀλλὰ καὶ τὰ ἀν- τεπιχειρήματα στὶς ἀντιλήψεις του ἐξαφανίσθηκαν ἀπὸ προσώπου γῆς ἀπὸ τοὺς χρι- στιανούς, ὑποθέτουμε ὅτι συνετάραξαν τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἐποχῆς . Ç ΔΟΥΛΕΙΑ (ΕΙΛΩΤΕΙΑ) ΣΤΗ ΣΠΑΡΤΗ Ἀπάντησή μου στὴν ἐπιστολὴ μὲ τίτλο «Ἡ θέση τῶν δούλων (εἱλώτων) στὴ Σπάρτη» («Δ», τ. 285) τοῦ Λακεδαιμόνιου κ. Γεωργίου Π. Λουριδᾶ βρίσκεται στὸ δεύτερο μέρος τοῦ ἄρθρου μου γιὰ τὸ ἔννομο δουλοκτητικὸ καθεστὼς τῆς Σπάρτης («Δαυλός», τ. 284), ποὺ παραλείφθηκε, ὅπου ἔγραφα τὰ ἀκόλουθα: Ἀλλὰ ἡ εἱλωτεία ἀπεικονίζεται περισσότερο στὸν πιὸ ἄγριο καὶ ἀπάνθρωπο θεσμό, τὴν κρυπτεία, ὅπως αὐτὴ περιγράφεται μὲ ἐνάργεια στὸν Πλούταρχο: «Ἦταν δὲ ἡ κρυπτεία αὐτῆς τῆς μορφῆς· τοὺς νέους οἱ ἄρχοντες κατὰ χρονικὰ διαστήματα, ποὺ φαίνονταν νὰ ἔχουν περισσότερη σύνεση, στὴν ὕπαιθρο χώρα τοὺς ἐξαπέστελναν καὶ ἔφεραν μαζί τους ἐγχειρίδια καὶ τὴν ἀναγκαία τροφὴ καὶ τίποτε ἄλλο. Καὶ αὐτοὶ τὴν μὲν ἡμέρα, διασκορπισμένοι σὲ σκοτεινοὺς τό- πους, κρύβονταν καὶ ἀναπαύονταν, τὴ δὲ νύκτα, κατερχόμενοι στοὺς δρόμους τῶν εἱλώτων, κατέσφαζαν τὸν συλλαμβανόμενο. Πολλὲς φορὲς δέ, πορευόμενοι στοὺς ἀγρούς, τοὺς πιὸ ρωμαλέους καὶ ἰσχυροὺς φόνευαν. Καθὼς καὶ ὁ Θουκυ- δίδης ἱστορεῖ, κατὰ τὸν Πελοποννησιακὸ πόλεμο τοὺς ἐπὶ ἀνδραγαθίᾳ εἵλωτες, ‣