ΤΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΑΘΗΝΑΣ Βασικὲς ἀρχές:  Ἄμεση φορολογία  Οἱ πενέστεροι εἶναι ἀφορολόγητοι ὸ ἀρχαῖο ἑλληνικὸ φορολογικὸ σύστημα βασιζόταν κυρί ως στὴν ἄμεση φορολόγηση, πρωτίστως γιατὶ εἶναι πιὸ δίκαι- η(1) καὶ συνεπῶς πιὸ κοντὰ στὴν ἀρχαιοελληνικὴ δημοκρα- τικὴ νοοτροπία. Καὶ θὰ πρέπει νὰ μὴ λησμονοῦμε, πὼς καὶ σήμερα οἱ ἄμεσοι φόροι θεωροῦνται πιὸ δίκαιοι(2). Ἡ χρήση τοῦ νομίσματος εἶχε θεσμοθετηθῆ,(3) καὶ τὸ νόμισμα ἦταν βέ- βαια μεταλλικό. Οἱ ὑποδιαιρέσεις τῆς δραχμῆς σὲ μεταλλικὰ νομίσματα θὰ ἦταν ἀρκετὰ δύσκολο νὰ κατασκευάζωνται σὲ μεγάλες ποσότητες. Αὐτὴ ἡ τεχνικὴ δυσκολία θὰ ἔκανε τὴν ἔμμεση φορολογία ὄχι καὶ τόσο ἐφαρμόσιμη(4) τόσο γιὰ λόγους τεχνικοὺς ὅσο καὶ ἰδεολογικούς. Θεμελιώδης πολιτικο-οἰκονομικὴ ἀρχὴ τῶν ἑλληνικῶν πόλεων ἦταν, ὅτι πλήρη πολιτικὰ δικαιώματα (ἐλευθερία πρώτου βαθμοῦ) εἶχαν μόνον ὅσοι συμμετεῖχαν στὰ ἔξοδα τῆς πόλης, ὅσοι φορολογοῦνταν. Ὁ θεσμὸς αὐτὸς διαπαιδαγωγοῦσε τοὺς πλουσιώτερους νὰ θεωροῦν τιμή τους νὰ ξοδεύουν γιὰ τὴν πόλη τους. Ὑπολογισμὸς τῶν ἐνιαυσίων ἐσόδων τῆς Ἀθήνας ὰ ἐτήσια τακτικὰ ἔσοδα τῆς πόλης ἀπὸ τὴν φορολογία τῶν τριῶν πρώ- των τάξεων ἦταν 360 τάλαντα σύμφωνα μὲ τὴν φορολογικὴ ρύθμιση τοῦ Σόλωνα. Σ’ αὐτὰ θὰ πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἡ φορολόγηση τῶν θητῶν, ποὺ τὸ ἀποτέλεσμά της δὲ θὰ ἦταν καθόλου εὐκαταφρόνητο, μιὰ καὶ οἱ θῆτες ἦταν πολυάριθμοι, γύρω στὶς 20.000. Ἂν λοιπὸν ὑπολογίσουμε σὲ 100 μέδιμνους, δηλαδὴ 100 ἀττικὲς δραχμές, τὸ μέσο ἐνιαύσιο εἰσόδημα τῶν θητῶν καὶ 10 δραχμὲς τὸν μέσο ἐτήσιο φόρο καθενὸς ἀπὸ τοὺς θῆ- ΔΑΥΛΟΣ 319, Δεκέμβριος 2008  22749