ΚΩΣΤΑΣ Π. ΜΙΧΑΗΛ ΕΛΛΗΝΕΣ -- ΓΡΑΙΚΟΙ - ΡΩΜΙΟΙ Μιὰ ἀδιάσπαστη ἐθνικὴ ἑνότητα Πολλὰ τὰ ὀνόματα μὲ τὰ ποὺ ὀνομάστηκε - βαφτίστηκε κατὰ καιροὺς καὶ βίωσε σὲ τούτη τὴν Ἑλλάδα γῆ ὁ κάτοικός της. ᾿Απὸ τοὺς ἀρχικοὺς προϊστορικοὺς κατοίκους σὰν. Πελασγὸς (Γραικοπελασγὸς ἤ Ἑλληνοπελασγός), Προέλληνας ἤ Πρωτοέλληνας, σὰν Δαναός, ᾽Αργεῖος, ᾿Αχαιός, Ἴωνας, Δωριέας, Αἰολεύς κ.λ.π. δένει μιὰ ἀτέλειωτη σειρὰ ἀπὸ διαφορετικὲς ὀνομασίες. Τρία ὅμως εἶναι τὰ βασικά, τὰ ποὺ ὄχι µόνο µέρος, φυλή, μὰ ὁλότητα καὶ σύνολο κράτησαν µέσα τους κλεισμένα, κι ἔξω ἀπὸ σύνορα τοπικά, γιὰ ὅλη τὴν Ἑλλάδα καὶ γιὰ ὅλους τοὺς Ἕλληνες περιέλαβαν χρόνο, ἀλλὰ καὶ ἔννοια ἔθνους: |) Ἕλλην -- Ἕλληνας -- Ἕλληνες. 2) Γραικός -- Γραικοί. 3) Ρωμαῖος --- Ρωμιοί. Τριάδα ποὺ τὸ ἕνα σκέλος της δένει μὲ τ᾽ ἄλλα σὲ ἁδιάλειπτη κι ἐναλασσόμενη δια- δοχή, ποὺ συντροφεύει βήματα, τὰ πρῶτα τὰ δειλὰ ἀπὸ τοὺς μύθους τῆς προϊστορίας, µέ- χρι τ᾽ ἀνοιχτά, τὰ διάπλατα φτερὰ καὶ τὸ σελάγισμα τοῦ Ἕλληνι, οὔ καταυγασμοῦ, ποὺ σηµαδεύει φῶς τὴ ζωὴ στὸ πνεῦμα καὶ στὴ λευτεριά, στὴ δημιουργία καὶ στὴν ἀνάτασιι, καὶ κλαίει καημούς, χαμοὺς τὰ σκλάβα χρόνια στὸ σκοτάδι καὶ στ᾿ ἀμυδρὸ τὸ φῶς τὸ λι- γοστό --- ἐλπίδα τρισµεγάλη ---, ἀπ᾿ τὸ φτωχὸ ξωκκλήσι καὶ τὸ ταπεινό, ὡς καὶ μὲ τοῦ κρυφοῦ σχολείου τὸ φωτισμένο ἀπ᾽ τὸ τρεμάμενο καντήλι ἀλφαβητάρι. Ποῦθε τὰ ὀνόματα αὐτά κρατᾶνε; Α. Γραικὸς --- Γραικοί: ᾿Απὸ τὸ μυθικὸ ἥρωα Γραῖκο ἤ Γραικό, γιὸ τοῦ Δία καὶ τῆς Πανδώρας, κόρης τοῦ Δευκαλίωνα, ὅπως ἀναφέρει ὁ Ἡσίοδος(3) “Ὁ Στέφανος ὁ Βυζάν- τιος γιὰ τὸ ὄνομα αὐτὸ γράφει. «Γραικὸς ὁ Ἕλλην... ὁ Θεσσάλου υἱός». Σημειώνω ἀμέ- σως τὸ συνταίριασμα Γραικὸς καὶ Ἕλλην. ᾿Ακόμα τοῦτο. Διογενεῖς οἱ Γραικοὶ καὶ θεῖος λαὸς ὡς ἀπὸ θεοῦ Διὸς ἐκπορευόμενοι. Β. Ρωμιὸς --- Ρωμιοί: ᾿Απὸ τὴ λέξη Ρωμαῖος, ὀνομασία τῶν κατοίκων τῆς Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας. Ἐπιβλήθηκε στοὺς Ἕλληνες ἀρχικὰ ἀπὸ τὴ Ρωμαιοκρατία, ὕστερα ἀπὸ τὸ ᾽Ανατολικὸ Ρωμαϊκὸ κράτος καὶ τελικὰ --- στὴν Τουρκοκρατία -- ἀπὸ τὴν ἐκκλησία. Κάλυψε μιὰ µεγάλη περίοδο τῆς ζωῆς τοῦ ἔθνους, ὅμως δὲν ἔχει καὶ ἐθνολογικὴ σημασία. Δάνειο καὶ ἐπείσακτο ὄνομα. Γιὰ τὴ λέξη - ὀνομασία Ρωμιὸς σημειώνουμε καὶ τὰ ἀκόμα καὶ συγκαιρινὰ χρησιμοποιούμενα: Ρωμιόπουλο, Ρωμιοπούλα -- Ρωμαίκο καὶ Ρωμαίικο καὶ Ῥωμέῖκο καὶ Ρωμέϊκα πράγματα, δουλειά, γλώσσα, παλικάρια κλπ. Ρωμιοσύνη: Ὅλη ἡ Ἑλλάδα, ὅλα τὰ Ἑλληνικὰ -- ἄνθρωποι πράγματα, τόποι, σύνολο ἐν γένει. Ἐπίσης: Ρουμνιὸς σὲ δημοτικὸ τραγούδι (38 σελ. 255) Ἕλλην --- Ἕλληνας -- Ἕλληνες: ᾿Αρχαιότατο, ὅπως καὶ τὸ Γραικός, ἀποτελεῖ καὶ τὸ κύριο ἐθνικὸ ὄνομα. ᾿Επώνυμος γενάρχης ὁ μυθικὸς Ἕλληνας, γιὸς τοῦ Δευκαλίωνα καὶ τῆς Πύρρας, βασιλιᾶς τῆς Φθίας καὶ ἀδελφὸς τοῦ ᾿Αμφικτύονα, τοῦ ἐμψυχωτὴ καὶ: δημιουργοῦ τῆς Πυλαίας Δελφικῆς ᾽Αμϕικτιονίας. Ἔζησε στὰ χρόνια καὶ πρὸ τοῦ Τρωϊ- κοῦ Πολέμου. Σύζυγος τῆς Νύμφης Ὀρσπίδας, πατέρας τοῦ Αἴολου, τοῦ Δώρου καὶ τοῦ Ξούθου. [Ἕλληνος δ᾽ ἐγένετο φιλοπτολέμου βασιλῆος Δῶρος τε Ξοῦθος τε καὶ Αἴολος ἱππιοχάρμης] (Ἡσιόδου, Ποίαι, 4) ἀπὸ τὸν ὁποῖο --- Ξοῦθο --- καὶ τὴν Κρέουσα, ὁ Ἴωνας καὶ ὁ ᾿Αχαιός, δένει σὲ ἀδιάσπα- (α) «Κούρη δ᾽ ἐν μεγάροισιν ἀγαυοῦ Δευκαλίωνος Πανδώρη Διί πατρί, θεῶν σημάντορι πάντων, μιχθεῖσ᾽ ἐν φιλότητι τέκεν Γραῖκον μενεχάρμην» [Ἡσίοδος: Ἡοίαι, 1, (46).