ΒΑΣ. 1. ΛΑΖΑΝΑΣ ορχίιις Ργορογίϊις (2.000 ἔτη ἀπὸ τὸ θάνατό του --- 15 π.Χ. - 1985 μ.Χ.) ὋὉ Προπέρτιος ἀνήκει στὴ χορεία τῶν μεγάλων Λατίνων ἐλεγειακῶν ποιητῶν, ποὺ ἄ- κμασαν κατὰ τὴν περίοδο τοῦ αὐτοκράτορος τῆς Ρώμης Αὐγούστου (63 π.Χ. - 14 μ.Χ.). ᾿Ασφαλῶς οἱ ἐπιδράσεις τῆς ἐλεγειακῆς ποίησης τῶν ᾿Αρχαίων Ἑλλήνων (ὅπως καὶ στοὺς δύο ἄλλους, τὸν Κάτουλλο καὶ τὸν Τίβουλλο) εἶναι προφανὴς καὶ ἀναντίρρητη στὸ ἔργο του. Ἐν τούτοις, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος, δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ ἀμφισβητήσει κανεὶς ὅτι ἀνανέωσε τὸ ποιητικὸ αὐτὸ εἶδος καὶ τοῦ προσέδωσε ἕνα ἐντελῶς πρωτότυπο καὶ προ- σωπικὸ ὕφος. Αν ὁ περίφημος Ρωμαῖος κριτικὸς ΟυἱπίΠίαπιυς ἔγραψε ὅτι στὴν ἐλεγειακὴ ποίηση «προκαλοῦμε» τοὺς Ἕλληνες (ὐῃ οἰδρὶὶς ύγαδεος ργονοςαμιμ5), αὐτὸ ἰσχύει, κατ᾽ ἐ- ξοχήν, γιὰ τὸν Προπέρτιο. Μολονότι πέθανε νεώτατος, ἔγραψε ἐν συνόλω τέσσερα βιβλία ἐλεγειῶν. Καὶ στὰ τέσσερα αὐτὰ βιβλία βασικὸ θέμα εἶναι ὁ ἔρως του πρὸς τὴν Κυνθία (ψευδώνυμο). Τὸ ἐρωτικὸ πάθος, μὲ ὅλες τὶς διακυμάνσεις καὶ τὶς ἀποχρώσεις του, δια- ποτίζει καὶ τοὺς 3.000 περίπου στίχους ποὺ ἀπαρτίζουν τὰ βιβλία του. Μολονότι ἔχουν ἤ- δη διαρρεύσει δύο ὁλόκληρες χιλιετίες ἀπὸ τὸ θάνατό του, ἐν τούτοις τὸ ἔργο του ἐξακο- λουθεῖ νὰ συγκινεῖ, νὰ γοητεύει καὶ νὰ συναρπάζει καὶ τὸν σημερινὸ ἀναγνώστη. Καὶ δὲν 4ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑ] ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΦΥΠΝΙΣΗ Ὑπάρχει ἡ γνώμη πὼς ἡ καλλιτεχνικὴ δηµιουργία δὲν χρειάζεται ἐξήγηση. Μι- λάει ἀπὸ µόνη της. Ὁ Μάνος Φαλτάιτς ἀπορρίπτει τὴν γνώµη αὐτὴ σὲ ὅ,τι ἀφορᾶ τὸ .ἐργο του. Μᾶς ἀναγκάζει ἔτσι νὰ τὸ δοῦμε καὶ ἐμεῖς μὲ κριτήρια ὄχι ἀποκλειστικῶς αἰσθητικά. Ἡ προσέγ)ισή µας γίνεται ἀπὸ τὰ πράγματα εὕρύτερη καὶ ταυτόχρονα βαθύτερη. Ἢ δική του τέχνη, πιστεύει ὁ Φαλτάιτς, δὲν ὑπηρετεῖ ἁπλῶς τὴν τέχνη. Προσφέ- ρει μήνυμα πέρα ἀπὸ αὐτὸ ποὺ συνήθως δίνουν οἱ ἐπιλεγόμενοι στρατευµένοι καλλι- τέχνες. "Ἔτσι οἱ ἰδιαιτέρως λεπτὲς καὶ μυστικὲς ὑποδηλώσεις ἀνθρωπίνων προσώ- πων, ποὺ ἐκθέτει στὴν Γκαλερὶ Φόρουμ τῆς Πλάκας, γίνονται τὸ ἀντικείμενο ἐνδια- φέρουσας φιλοσοφικῆς ἐπεξεργασίας ἐκ μέρους του, τόσο στὴν εἴσοδο τῆς Γκαλερί, ὅσο καὶ στὸ κομψό της πρόγραμμα. ᾿Αλλὰ δὲν σταματάει ἐδῶ τὸ πρᾶγμα. Οἱ πνευματοποιημένες ὀντότητες τοῦ Φαλ- τάιτς ἀναγκάζουν τὸν θεατὴ νὰ σταθῆ ἐπίσης φιλοσοφικὰ ἀπέναντί τους. Νὰ γίνη δέ- κτης ἐρεθισμάτων ἐκ μέρους των καὶ νὰ τὰ µεταμορφώση ἐν συνεχεία µέσα του. Τὸ ,., ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι, ἐνῶ μὲ τὰ σφιχτοδεµένα κείμενά του ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς μᾶς λέγει τί πιστεύει ὁ ἴδιος, μὲ τοὺς ὑπαινικτικοὺς πίνακές του μᾶς κάνει νὰ ἀνακαλύ- Ψωμε τί πιστεύουμε ἐμεῖς --- καὶ πῶς νὰ μὴ παγιδευώµαστε στὴν ἀνακάλυψη. Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ ὁ ἐκθέτης τῆς Γκαλερὶ Φόρουμ πετυχαίνει κάτι τὸ πολὺ ση- µαντικό, σπρώχνει τὸν θεατὴ νὰ µετάσχη ἐνεργῶς στὸ ἔργο του, ἔτσι ποὺ οἱ πίνακες γίνονται ἀπὸ ἁπλᾶ ἐκθέματα σημαντικὰ δρώμενα. Ἐκεῖ ποὺ ἄλλος ζωγράφος προ- βάλλει ἀνυποψίαστα τὴν δικιά του ματιὰ ἐπάνω σου, ὁ Φαλτάιτς σὲ ὑποχρεώνει νὰ βρῆς τὴν δικιά σου --- καὶ νὰ δῆς τὸν κόσμο μ᾽ αὐτήν, προσωποποιώντας τον. Πρόκει- ται γιὰ πράξη καταξίωσης τῆς προσωπικῆς θέασης καὶ ἐκδήλωση σεβασμοῦ πρὸς τὴν ὀντότητα τοῦ θεατῆ, ποὺ σπάνια βλέπει κανεὶς στὶς αἴθουσες τῶν ἐκθέσεων. Ἡ ἱ- κανότητα αὐτὴ τοῦ ζωγράφου, ἀπότοκος τῆς βιοθεωρίας του, τὸν διαφοροποιεῖ ἀπὸ τοὺς σπουδαιότερους ἄλλους δουλευτὲς τῆς θρησκευτικῆς τέχνης, στὴν ὁποία ἐν- τάσσεται τὸ ἔργο του ἀπὸ πλευρᾶς ψυχολογικοῦ κλίματος. Τὸν διαφοροποιεῖ ἐπίσης ἀπὸ τοὺς ἄλλους σύγχρονους ζωγράφους, ποὺ προσφεύγουν στὸν λόγο γιὰ νὰ ἐξηγή- ----