ΓΡΗΙΓ. ΦΙΛ. ΚΩΣΤΑΡΑΣ (τοῦ Πανεπιστηµίου ᾿Αθηνῶν) Ἢ καταιγίδα τῆς “Ἱστορίας ἤ ἡ ἱστορία τῆς Καταιγίδας «Ἢ ἐξουσία ἔχει τὴν τάση νὰ διαφθείρει" ή ἀπόλυτη ἐξουσία διαφθείρει ἀπόλυτα» (Αεἰοπ)) .. Τὸ σωτήριον δέος Ἢ σωτηρία τῆς ἀνθρωπότητας ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ φωτισμὸ τῆς ἀνθρώπινης ὑπάρξεως, δηλ. ἀπὸ τὸν γνήσιο προβληματισμὸ τοῦ κάθε ἀνθρώπου χωριστά. Κάθε ἄνθρωπος μπορεῖ --- καὶ ὀφείλει --- νὰ μὴν ἀποδέχεται τὰ πράγματα ὅπως αὐτὰ φαίνονται ὅτι εἶναι, ἀλλὰ νὰ συλλογίζεται ἐπάνω σ᾽ αὐτά. Οὔτε πάλι πρέπει νὰ αἰχμαλωτίζεται ἀπὸ τὰ γεγονότα! τὰ ὁποῖα χρειάζεται νὰ ἀντιμετωπίζει μὲ ἀ- θόλωτη σκέψη καὶ ἀπροκάλυπτη σύννοια2. Ἔτσι γίνεται ὀξύτερο τὸ μήνυμα ποὺ ἐγκλείουν καὶ σωτήριο τὸ δέος ποὺ προκαλοῦν. “Όσο, μάλιστα, συγκλονιστικώ- τερα ἐκπτύσσονται τὰ γεγονότα τῆς ᾿Ιστορίας, τόσον ὑψηλότερες εἶναι οἱ πιθα- νότητες συναγερμοῦ τῶν συνειδήσεων. . Εἴδατε; Κάπου - κάπου ἡ Ἱστορία, ἐνῶ συνήθως εἶναι ἀδυσώπητη στὸν ἀρ- γὸ καὶ βαρὺ βηματισμό της, ἐμφανίζεται οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων: ἀποκαλύπτει τὶς ἀνεξέλεγκτες καὶ κατακλυσμιαῖες συνέπειες ποὺ θὰ προκύψουν ἀπὰ μιὰ πι- θανὴ καὶ ὁριστικὴ ἐκτροπή της. Κατὰ βάθος, βέβαια, εἶναι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι ποὺ ἐκτρέπονται, δηλ. οἱ ἡγέτες μὲ τὰ ἀπάνθρωπα συστήματα ποὺ βίαια ἐπιβάλ- λουν, καὶ ὄχι ἡ Ἱστορία. Στὴν “Ιστορία οἱ ἄνθρωποι εἰσάγουν τοὺς σκοπούς των. Οἱ ὁποῖοι μπορεῖ νὰ εἶναι ἐξυψωτικοὶ ἤ καταστροφικοὶ γιὰ τὴν ἀνθρώπινη ζωή". 2. Ὃ σαρκασμὸς τῆς “Ἱστορίας Τὶ εὐεργετικὴ ποὺ εἶναι ἡ σφοδρὴ καταιγίδα τῆς Ἱστορίας! Πλήττει στὸ πρόσωπο τὴν ἀνθρωπότητα, τὴν ἀναγκάζει νὰ κοιτάξει κατάματα τὴν ὁλοκλη- ρωτικὴ συμφορὰ καὶ τὴν εἰδοποιεῖ ὅτι οἱ ἀφηνιασμένοι ἄνεμοι τῆς μωρίας εἶναι ἱ- κανοὶ νὰ ἐξοντώσουν τὸν ἄνθρωπο καὶ νὰ σαρώσουν τὸν πολιτισμό. ἴΑν, παρὰ ταῦτα, οἱ ἄνθρωποι ἐπιμένουν νὰ μὴν τὸ κατανοοῦν --- ἡ ἐποχή μας ἄλλωστε εἷ- ναι δύσκολη σὲ τέτοιους ἐνωτισμοὺς καὶ συνειδητοποιήσεις ---, ἡ Ἱστορία δὲν θὰ εἶχε καμμιὰν ἀντίρρηση ὡς πρὸς τὸ νὰ γίνει περισσότερο σαρκαστική: ᾗ ἀν- θρὠπότητα, τὶς τελενταῖες αὐτὲς ἡμέρες, ἔδειξε πόσο ἀπροετοίμαστη ψυχολογικά εἶναι, ὥστε νὰ πεθάνει μὲ ἀξιοπρέπεια"' κάθε Εὐρωπαῖος ἔσπευσε νὰ ἐξασφαλίσει τρόφιμα καὶ παράταση ζωῆς γιὰ τὸ σαρκίο του εἰς βάρος, βέβαια, τῆς σωτηρίας τοῦ συνανθρώπου του. Χ Τοῦτο σηµαίνει ὅτι ἡ ἀνθρωπότητα ριγεῖ στὰ νύχια μιᾶς ἐπίπλαστης ἀγω- νίας. Ἣ ἀγωνία, ἀκόμη, δὲν ἔγινεν ἱδρώτας καὶ ὁ «ἱδρώς» δὲν «ἐγένετο ὡσεὶ θρόμβοι αἵματος»". Οἱ σταλαγματιὲς τοῦ αἵματος εἶναι ἡ γνήσια ἀγωνία: ἡ ὁποία