ΕΥΑΙΓΓΕΔΛΟΣ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ (τῆς Ακαδημίας ᾿Αθηνῶν) ᾿᾽Ανθρωπισμὸς καὶ ἀνάπτυξη Πέρ᾽ ἀπὸ ἔκφραση τῆς ἐπιδιώξεως Σνὸς «πλέον-εΐναι»' πέρ ἀπὸ τὴν πορεία τοῦ ὄντος πρὸς τὴν ἐπιβεβαίωση τῶν ἰδιοτήτων του: πέρ ἀπὸ τὴν ὀργάνωση τῶν μέσων προστασίας τῆς ταυτότητός του. ἡ ἀνάπτυξη εἶναι μιὰ πορεία διὰ τῆς ὁποίας ἕνα δεδομένο αντικείµενο. ἕνα ὃν ἢ µία κοινωνία φαίνεται νὰ ὑπιδιώκοι τὴν ὁλοκλήρωσή του, ΄ Ὑπὸ τοὺς ὄρους αὑτούς, ἡ ἀνάπτυξη διαφέρει ἀπὸ τὴν ὑξόλιξη. πρὸς τὴν ὁποία συχνὰ συμβαίνει νὰ συγχέεται, ἀφοῦ ἡ ἐξέλιξις εἶναι μιὰ πορεία πρὸς τὴν ἑτερότητα καὶ ἀφοῦ ἔχει γίνει δεκτὸ ὅτι ἡ ἀνάπτυξη εἶναι εἶδος τονισμοῦ τῆς ταυτότ]ητος. ᾿Ὑπάρχουν πολλές ἀπόψεις, κατὰ τὶς ὁποῖες ἡ ἴδια ἢ ἔννοια τῆς ἀναπτύόσως καὶ τὰ συνακόλουθά της εἶναι προσπελάσιµα, ἀπόψεις οἱ ὁποῖες ἔχουν ἀποκτήσει μιὰν ἀκριβῆ παραδοσιακἡ σημασία. ΄ Ωστόσο, µία ἀπὸ αὐτὸς ἔχει ἐπικρατήσει στὴν ἐποχή µας, ἀφοῦ ἀφορᾶ ἀμῦσως σ᾽ ἕνα μεῖζον πρόβλημα τοῦ σημερινοῦ κόσμου, πρόβλημα ποὺ σχετίζεται πρὸς ἕνα σημαντικὸ γνώρισμα τῆς ζωῆς τῶν περισσοτέρων συγχρόνων κοινωνιῶν, τὴν ἐπιθυμία τους δηλαδὴ νὰ προαγάγουν καί. τελικῶς, νὰ ἐπιτύχουν νὰ φθάσουν στὴ σφαῖρα τοῦ πλούτου καὶ εὐημερίας, καί, συνεπῶς. στὴν περιοχὴ τῶν κατεστηµένων καὶ παραδεδεγµόνων ἀξιῶν, παλαιῶν καὶ νέων. Βιολογικὰ κυρίως πρότυπα συνετέλεσαν στὴ σύλληψη καὶ στὴ δημιουργία οἰκονομικῶν προτύπων ἀναπτύξεως, Τὰ ἴδια αὐτὰ πρότυπα συνετέλεσαν καὶ στὸν καθορισμὸ δομῶν ἀναπτυξιακοῦ ἐλέγχου, προκειμένου ν᾽ ἀποφευχθῆ κάθε εἴδους ἀπότομη μετάβαση, χωρὶς ἑνδιάμεσο πέρασμα, ἀπὸ τὴν ὑπανάπτυξη στὴν ὑπερανάπτυξη. Ἔτσι. τὰ ἴδια πάντα αὐτὰ πρότυπα ὀπιτρέπουν. μὲ τὸν τρόπο αὐτόν, μιὰ συνεχῆ ἀναθεώρηση τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ σκοποῦ τῆς ὑπάρξεως, καθὼς καὶ μιὰ συνεχή ἀλλαγὴ ἢ μᾶλλον μιὰ συνεχῆ ἁλλοίωση τῶν ὁδῶν πρωσπελάσεως τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ ἓκ μέρους τῆς ὑπάρξεως. ᾿Ωστόσο, τὰ οἰκονομικὰ πρότυπα ἀναπτύξεως συνεπάγονται τὴν ἀνάγκη οἰκονομικῆς, μάλιστα δὲς βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως. Τοῦτο πάλι συνεπάγεται προπάντων συγκεκριµένα πρότυπα ἀναπτύόεως στὴν περιοχὴ τῆς τεχνολογίας καὶ τοῦ τοχνολογικοῦ ἑζοπλισμοῦ, πρᾶγμα ποὺ ὁδηγεῖ σὲ φαῦλο κύκλο συνεχῶν προσπαθειῶν καὶ συνακολούθων κρίσεων. ᾿Επὶ πλέον ἀπὸ ἄποψι καθαρῶς οἰκονομικὴ καὶ τεχνολογικὴ βέβαια, ὁ κόσμος διαφορίζεται σὲ εὑρεῖαν ἔκταση σύμφωνα μὲ τὴ γενικὴ διάκρισή του κατὰ τομεῖς καὶ χῶρες (ἀκόμη μάλιστα καὶ κατὰ περιοχὺὲς ἐντὸς ὡρισμένων χωρῶν), ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι περικλείει δείγματα κάθε δυνατῆς βαθµίδος (καθὼς καὶ μιὰ σειρά διαφοροποιηµένων ἐπιπέδων) ἀναπτύξεως, ἀπὸ τὶς ἀρχαϊκώτερες κοινωνίες ὡς τὶς πιὸ ἐξειλιγμένες Εντὸς τοῦ συστήµατος αὐτοῦ κάθε χαμηλότερη βαθμῖδα ἀναπτύξεως ὑποδηλώνει µία κατάσταση διὰ μέσου τῆς ὁποίας ἔχει ὑπιτουχθῇ κάθε ὑψηλότερη βαθμῖδα ἀναπτύξεως, Μὲ τὴν σειρά τῆς. κάθυ ὑψηλότερη βαθμῖδα ἀναπτύόσως ὑποδηλώνει ἕνα