ἡ η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ἵ ᾿ ΚΩΝ. ΤΣΑΤΣΟΣ, Παιδεία καὶ Γλῶσσα |. Κανεὶς πιὰ δὲν διερωτᾶται, ἂν, προασπιζόµενος τὰ ἀτομικά του συμφέροντα ἢ ἀντιλήψεις του, ἔχει ἄλλη διέξοδο, γιὰ νὰ ἐπιτύχη, παρ᾽ ἐκτὸς τῆς εἰσόδου του στὶς ὀργανωμένες ὁμάδες (κόμμα - συνδικαλισμὸς - θρησκευτικὲς ὀργανώσεις κ.ἂ.), ποὺ ἰσχυρίζονται ὅτι προασπίζουν καὶ προάγουν αὐτὰ τὰ «Χ» συμφέροντα ἢ ἀντιλήψεις. Αὐτὴ ἡ θεληματικὴ ἢ καὶ ἀθέλητη, μὲ ἐξαναγκασμό, ἀλλοτρίωση τοῦ ἀνθρώπου στὰ φανερὰ ἢ κρυφὰ συμφέροντα, ποὺ ὑπηρετοῦν οἱ ἡγεσίες τῶν ὁμάδων, δὲν εἶναι µόνο τὸ κυρίαρχο φαινόμενο ποὺ ρυθµίζει τὶς σχέσεις µας μὲ τὰ ὑπόλοιπα ὁμαδοποιημένα συμφέροντα, ἀλλὰ τελικὰ προσδιορίζει καὶ τὴν μορφὴ τῆς κρατικῆς ἐξουσίας, ποὺ ἐπηρεάζεται, ἄμεσα καὶ αὐτή, ἀπὸ τὸ κόμμα ποὺ βρίσκεται στὴν ἐξουσία. Αὐτὴ ἡ πραγματικότητα, ποὺ ἔγινε μὲ τὸν καιρὸ νοοτροπία, μᾶς ἔχει πείσει ἢ μᾶς ἐπιβάλλει σὰν τρόπο ζωῆς τὶς ψεύτικες ἀλλὰ ἔντονες ἀντιθέσεις καὶ τὸν ἀνταγωνισμό, κυρίως τὸν ἀθέμιτο, μέχρι τοῦ παραλογισμοῦ τῆς βίας καὶ τοῦ ἐγκλήματος καὶ γενικῶς τῆς ὕβρεως σὰν μέσων πρὸς τὴν ἐπιτυχία. 'Η σύγχυση ποὺ μοιραῖα ἀκολουθεῖ, ἢ μᾶς καθηλώνει στὸ ρόλο τοῦ κομπάρσου ἢ μᾶς ἀναδεικνύει σὲ ὄργανα κρούσεως τῶν φανερῶν ἀλλὰ καὶ κρυφῶν ἐπιδιώξεων τῶν ὁμάδων μὲ ἱεραρχικὴ θέση «ἐπιτυχίας» ἀνάλογη τῆς ἀντικοινωνικῆς μὰς στάσης ἢ τῆς ἀσυνειδησίας ποὺ μᾶς διακρίνει. Ἢ γενικὴ αὐτὴ εἰκόνα τοῦ παράλογου ἔχει προσλάβει σήμερα ἔνταση καὶ μορφὴ ἐπιδημίας οἰκουμενικῆς. Κράτη, λαοί, πολιτικὰ συστήµατα, θεσμοίΐί, θρησκευτικὲς ὀργανώσεις, οἰκονομικοὶ συνασπισμοὶ καὶ ὅ,τι, μ᾽ ἕνα λόγο, ἐκφράζει τὴν ὀργανωμένη ἐξουσία φαίνεται σᾶν νὰ μᾶς συμπαρασύρη ἀπὸ τοὺς στρόβιλους τῶν ἀντιθέσεων ποὺ τὰ ὁμαδοποιημένα συμφέροντα δημιούργησαν. Αὐτὴ τὴν παρανοϊκὴ εἰκόνα ποὺ παρουσιά- ζει σήμερα ὁ πλανήτης μας, ἀπὸ τὸ Βόρειο ἕως τό Νότιο Πόλο, θὰ πίστευε κανείς, ὅτι οἱ ὑπεύθυνοι θᾶ προσπαθοῦσαν νὰ τήν ἀποκρύψουν. Ἔν τούτοις οἱ ἀντιθέσεις τῶν ἐξουσιαστῶν καὶ ἡ ἀνικανότης τῶν αὐλικῶν, ποὺ ὑπηρετοῦν τὰ συστήματα ἐξουσίας, ἐπιτρέπει τὴν προβολὴ αὐτῆς τῆς ἄθλιας ἀνθρώπινης εἰκόνας τοῦ πλανήτη μας. Αὐτὴ ἡ προβολὴ δὲν πρέπει νά θεωρηθεῖ σὰν ἐλευθερία κριτικῆς, γιατὶ ὁ ἀντίλογος ποὺ ἡ προβολὴ ἐπιδιώκει, προέρχεται καὶ πάλι ἀπ᾿ ἕνα ἄλλον, ἀλλά τό ἴδιο ἐξουσιαστικὸ χῶρο. Εἶναι ἀντίλογος ἐξουσιαστῶν, ποὺ τίποτα δὲν μπορεῖ πιὰ νὰ προσφέρει. Ὑπάρχει ὅμως ἢ δὲν ὑπάρχει διέξοδος; 2. Σ᾽ αὐτὸ τὸ κρίσιμο ἐρώτημα ἐπιχειρεῖ νὰ ἀπαντήσει ὁ συγγραφεὺς τοῦ δοκίμιου «Παιδεία καὶ γλῶσσα» ἀκαδημαϊκὸς καὶ τέως Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας κ. Κωνσταντῖ- νος Τσάτσος. 'Ο συγγραφεὺς ἐπισημαίνει ἀμέσως δύο φαινόμενα στὸ χῶρο τῆς παιδείας, ποὺ συμβάλλουν ἔντονα σ᾽ αὐτὴ τὴν ἐπιτροπή: (α) Τὴν φανερὴ πρόοδο τῶν θετικῶν ἐπιστημῶν, ἰδίως στίς ἐφαρμογές των, ποὺ θάμπωσαν ---ὅπως, λέει--- τοὺς ἀνθρώπους καί (β) τὴν ἐγκατάλειψη, ὑπὸ τῶν κυβερνήσεων τῶν λαῶν, τῶν ἀνθρωπιστικῶν κλασσικῶν σπουδῶν. Ο κατήφορος ---συνεχίζει--- εἶναι φανερός. «᾿Η στροφὴ πρὸς τὴν φυσικομαθηματικὴ σκέψη εἶναι τὸ βασικὸ γνώρισμα τῆς ἐποχῆς µας. "Όσοι νέοι δὲν κινοῦνται μέσα σ᾽ αὐτὸ τὸ ρεῦμα εἶναι φυσικὸ νὰ αἰσθάνονται ὅτι βρίσκονται στὸ περιθώριο τῆς σύγχρονης ζωῆς». Δὲν ὑπάρχει ---λέει--- δύναμη, ἡ στροφή αὐτὴ νὰ ἐμποδισθῆ. Ἔτσι θὰ συνεχίσουμε