η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΔΕΩΝ ἵ ----- -΄- ΑΘΑΝ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ Παραπολιτικὰ, ἤ τὸ ἦθος καὶ τὸ ὕφος Διάβασα μὲ ἰδιαίτερη προσοχὴ τὰ «Παραπολιτικὰ» τοῦ ᾿Αθανάσιου Κανελλόπουλου. Τὶ ἐπιδιώκει ὁ συγγραφεύς μὲ τὸ βιβλίο αὐτὸ, ποὺ ἀποτελεῖ μιὰ συγκεντρωτικὴ ἔκδοση τῶν δημοσιευθέντων ἄρθρων του στὴν «Καθημερινὴ», Τὶ ἐπιδιώκει, καλύτερα, μὲ τὰ ἄρθρα του αὐτὰ στὶς ἐφημερίδες; Εἶναι, βέβαια, ἄσκηση κριτικῆς τῶν πολιτικῶν µας πραγμάτων. ᾿Αλλὰ, θὰ ἔλεγα, ἡ ἀντιπολίτευση εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀσκεῖ κριτικἠ. ᾿Επομένως εἶναι κάτι τὸ συνηθισμένο. τὸ καθόλου μοναδικὸ; Καὶ ὅμως ἀπὸ τὸν πρόλογο μέχρι τὶς τελευταῖες σελίδες τοῦ βιβλίου του διαπιστώνει κανείς ὅτι ὁ συγγραφεύς ὑπηρετεῖ πράγματι «τὸ χρέος ποὺ γεννᾷ ὁ πολιτισμός τοῦ ᾿Ελληνισμοῦ», ὅπως ὁ ἴδιος λέγει, καὶ ὄχι τὴν συνηθισμένη πρακτικὴ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. ᾿Εκτός ὅμως αὐτῆς τῆς ὑπερ-κομματικῆς κριτικῆς ὁ Α. Κανελλόπουλος χρησιμοποιεῖ σὰν τρόπο γραφῆς τὴν «κωμωδία». Τὴν κωμωδία, προερχόμενη ἐκ τοῦ «κώμη» ὅπως ὁ ᾿Αριστοτέλης διακρίνει τὴν παραγωγὴ τῆς λέξεως, δηλαδὴ τοῦ «δήμου». Γιατὶ ὅμως κωμωδία; Διότι καὶ διὰ τῆς κωμωδίας, ὅπως λέγει στὸ ἀπολεσθέν τμῆμα τῆς «Ποιητικῆς» του ὁ Σταγιρίτης, ἐπέρχεται «δι᾽ ἡδονῆς καὶ γέλωτος κάθαρσις τῶν παθημάτων. Ἔχει δὲ αὕτη μητέρα τὸν γέλωτα». ᾿Η κάθαρσις, ἐπομένως, στὸ δῆμο προκαλεῖται ὄχι μόνον διὰ τῆς «τραγωδίας» ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς κωμωδίας, τοῦ γέλωτος. Καὶ εἶναι ἀσφαλῶς ὁ πλέον προσαρμοσμένος, προὸ τὴν πολιτικὴ τρόπος κριτικῆς. ”Ας δώσουμε ὅμως καί πάλι τὸν λόγο στὸν Σταγιρίτη σοφὸ: «᾿Ο ἐκ τῶν πραγμάτων γέλως προκαλεῖται διὰ τῆς προβολῆς καί συγκρίσεως τῶν τελουμένων πρὸς τὰ βέλτιστα ἤ χείριστα, διὰ τῆς ἀποκαλύψεως τῆς ἀπάτης, τοῦ ἐλέγχου τῶν ἀνακολουθιῶν ἤ τῶν παρὰ προσδοκίαν ἐπερχομένων (δεινῶν) ἤ τέλος διὰ τῆς ἀποδείξεως ὅτι οἱ ἐν τῇ ἐξουσίᾳ εὐρισκόμενοι μὲ τὰ φαῦλα ἀσχολοῦνται ἐγκαταλείποντας τὰ μέγιστα καὶ ὅτι οἱ λόγοι αὐτῶν ὄντες ἀσυνάρτητοι Εἰς μνήμην Μάρκου ὌΌδωνος ᾿Ο Αὐτοκράτορας τῆς Ρώμης Ὄθων, γιὰ τὸν ὁποῖον οἱ ὑπήκοοί του εἶχαν «ἔρωτα τοῦ ἄρχεσθαι» ὑπ᾽ αὐτοῦ καὶ αὐτοκτονοῦσαν γιὰ χάρη του. Αὐλικὸς τοῦ Νέρωνα καὶ διάδοχος τοῦ Γάλβα, φημισμένος γιὰ τὴν ὀμορφιά του, ἔδειχνε στὰ νιᾶτα του ὑπερβολικὸ ἐνδιαφέρον γι᾿ αὐτήν. Σύγχρονος τοῦ ἐκκεντρικοῦ Πετρώνιου (ποὺ κοιμότανε τὴ μέρα κ᾿ ἐργαζότανε ἢ διασκέδαζε τὴ νύχτα), ἐξίσου ὡραῖος καὶ ὡραιοπαθὴς μ᾽ ἐκεῖνον, εἶχε τὸ ἴδιο τέλος, μὰ γιὰ διαφορετικοὺς λόγους ἀπὸ τοῦτον. Ἢ πρώτη του γυναῖκα, ἡ κατάζξανθη Ποππαία, μὲ τὰ μεγάλα μάτια καὶ στήθια, τὸν ἀνάγκασε νὰ φύγει στὴν ᾿Ισπανία, τιμητικὴ ἐξορία τοῦ ᾿Αηνόβαρβου, ἐπειδὴ τὴν ἐρωτεύτηκε κι ἀρνήθηκε νὰ τοῦ τὴ δώσει καὶ τὸν ὑποχρέωσε -- Καίσαρα αὐτὸν -- νὰ χτυπάει ἀπεγνωσμένα ἔξω ἀπὸ τὴν πόρτα τοῦ Ὄθωνα, τοῦ "Ὄθωνα ποὺ ἦταν κάποτε φίλος του. Βασίλεψε λίγο. Αὐτοκτόνησε, γιὰ νὰ ἀποφύγει τὴ συνέχιση τοῦ ἐμφυλίου πολέμου. Ένας ἀνάξιος τὸν διαδέχτηκε. Στὸν τάφο του λυπήθηκαν πολλοί. φοβᾶμαι πὼς τίποτα σήµερα δὲν ἔμεινε ἀπὸ τὰ δανικά του, παρὰ µόνο τὸ φε;ρι ------