ΤΟ ΑΝΕΚΑΟΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ ο ΤΟΥ «ἀν Πίσ᾽ ἀπὸ γκρίζα µισοδιάφανης ἀτμόσφαι- ρας, δάσος πυκνό, σὰν αὐτὸ γύρω µας, ποὺ ὁ ἱδρῶτας κι᾿ οἱ ἐκκρίσεις τοῦ σώματός του εὐωδιάζουν. ᾿Εκκρίσεις εὔοσμες, φυ- τικές. ᾿Απ᾽ τὴν ἄλλη ἡ σκονερὴ μεριὰ τοῦ δρόμου ἔξω ἀπὸ τὸ χωριό. Περνούσαμε. Τὸ ἐξοχικό τους, λέγαμ᾽ εἰρωνικά. Τοὺς βλέπαμε µόνο καὶ πάντα στὸ πέρα- σµα. Στὶς ἀρχὲς μὲ τὸ δικό µας ἁμάξι, µε- τὰ κι ὅταν φύγαν ὁ ἄντρας µου καὶ τὸ παιδὶ κι᾿ ἄδειασε, ἡσυχία... Μείναμε δυὸ γυναῖκες. Τὸ λεωφορεῖο ἔχει στάση κοντά μας, σ᾽ ἕνα μὲ χαλασμένα σίδερα, χωρὶς στέγη, παγκάκι. Κάπου στὸ στενώτατο χῶρο τοῦ νοῦ µου συντελεῖται διαλυτικὴ ἐργασία, κι᾿ ἐνῶ τὰ γεγονότα πρέπει νᾶν᾽ ἐκεῖ... κενό, ὅπως ὁ- μίχλες στὰ πρωινὰ δέντρα. ᾿Αδύνατον νὰ θυμηθῶ τὸ τραγούδι. Γιὰ κεῖνον ἔλεγε, μό- νο γιὰ κεῖνον... Πρὶν χρόνια τοὺς πρωτοπρόσεξα κατεβά- ζοντας τὸ παιδὶ στὸ κάτω χωριὸ γιὰ ἐμβό- λιο, μιὰ καμαρούλα σὲ γωνιὰ φαρμακείου, ἀνακατωμένα κουτιά, φιαλίδια κι᾿ ἐπικίν- δυνα χαρτιὰ μὲ σκόνες. Σιωπή. Τὸ λαβομά- νο τσίγκινο, ἔπλενε κεῖνος τὰ χέρια του, μισὸς κτηνίατρος, μισὸς τελείως χωριάτης κι᾿ ὅπως γελοῦσε, τὴν ἔνεση στὸ χέρι, παράξενος συσχετισμός... μοῦρθ᾽ ἡ στρο- φἠ τοῦ δρόμου καὶ κάτι ποὺ δὲν θάπρεπε βέβαια νᾶν᾽ ἐκεῖ. Στὸ γυρισμὸ τὸ πρόσεξα. -- Γιὰ κύττα, εἶπα στὸν ἄντρα μου, ἐδῷ κά- ποιος ἔβαλε κασσονοθεμέλια μέσα στὴ σκόνη. Στροφή. Τ᾽ αὐτοκίνητο τὴν ἔπαιρνε κλει- στά, τὰ λεωφορεῖα ἀγκομαχοῦσαν μὲ κρε- μαστὲς τὶς πόρτες καὶ τζίβινα τὰ καθίσµα- τα, µολυβιά, γεμᾶτα σκόνη. στὴ στέγη μπόγους μὲ καραβόπανα δεµένους. Πιὸ πίσω τὰ πεῦκα. Ἣ ὄψη δίψας. Καὶ τὰ πρῶτα σκουπίδια καὶ καβαλίνες στὰ πλά- για τῆς χαράδρας. Κατάφορτη ἐκείνη μὲ χνοῦδι πράσινο ὥς κάτω θρεμμένη. Τὸ ᾿62 ἀκόμα. “ὥσπου νὰ περάσουμε τελείως, πρόφτασα κότες κοκκινωπὲς πλάϊ στὶς κασσόνες κι᾽ ΕΡΣΗ ΛΑΙΓΚΕ Τὸ σπίτι ὄχι κασσόνες πάλι, ἴσως τσίγκοι τετράγω- νοι, καὶ στὸ χτισμένο μ᾽ ἀγκωνάρια γκρε- μνοῦλι ἀκούμπαγαν ξεφτισµένες γρίλλιες ἀπὸ κατεδάφιση. Διακόσια µέτρα πιὸ κεῖ, στὸ χωριό, μπροστὰ στὸ καφενεῖο, εἴδαμε καὶ τὴ µο- τοσυκλέττα τους μ᾽ ἕνα µεγάλο κουτὶ γιὰ τὸν συνεπιβάτη. Πάρκαραν καὶ παῖρναν νερὸ μὲ τενεκέδες. Στὴν κληματαριὰ τρέχαν ἀφροί. Οἱ πλα- γιὲς ὁμαλὲς κι᾿ ἀπότομα πέρα, πολὺ ἀνά- σκελ᾽ ἡ θάλασσα ὠχρή, καυτερή, χύνο- ντας λάβα ἀπὸ τὴν ἐπιφάνειά της. Στὴ µο- τοσυκλέττα ὁ γέρος μὲ τὰ μπαλώματά του. ᾿Εκείνη στεκόταν. Νᾶταν πενήντα: Κάπως παχουλή, ὄχι χοντρή, κατοικίδιο σιωπη- λό, τὸ πρόσωπο χτυπημένο. Μιὰ στιγμὴ ποὺ περάσαμε. Μὰ νᾶχε τσεµμπέρι; Κι᾿ αὐτὸς ἀξούριστος, γκρίζα μαλλιὰ κι᾽ οἱ δυὸ κλεισμένοι σ᾽ ἕνα κο- σμοπολίτικο σῶμα καρικατούρας. «Νὰ ἔ- τσι, φτιάχνω κι᾿ ἐγώ τὸ ἐξοχικό µου στὴν εἴσοδο τοῦ χωριοῦ». Προχωρῶντας γελούσαμε. Δὲ βλέπουν τὰ χάλια τους, ἕνα χουφτα- λιασμένο, ἀπομυζημένο ἀντρόγυνο, ὅτι θὰ τούφυγαν τὰ παιδιά, παντρέψαν καὶ τὸ τελευταῖο... Ποτὲ δὲν ἄκουσα τ᾽ ὄνομά τους. Ποτὲ κα- νεὶς δὲν μοῦ μίλησε γι αὐτούς. Καὶ γώ στὰ δικά µου, χαμένη ἀπ᾽ τὶς βελόνες τῶν πεύκων’ ἕκανες ἔτσι κι᾿ εἴχανε ὅλα ξεφύ- γει κι᾿ ὁ τόπος σὰν καράβι ἀρμένισε μακρυά. Προσπαθῶ. Ἴσως ἀπὸ τὰ μάτια µου κλω- στὲς γερὲς τὸν δέσουν καὶ τὸν ἀκινητή- σουν ξανά. Σοῦ λέω, θὰ μείνω φρουρός νὰ στεριώνω τοῦ κόσμου τὰ ἐφήμερα. ᾿Εμεῖς εἴχαμε χτίσει σὲ μιὰ κατηφόρα τό- σο γερτή, πού, ὅταν πρωτοστάθηκα, πιά- στηκα ἀπ᾽ τὸν κορμὸ ἑνὸς δέντρου. -- Θὰ μπορέσουμε, εἶπα. -- Βεβαίως, μοῦχε πεῖ ὁ ἄντρας μου. Χτίσαμε λοιπόν. Μετὰ ἐρχόμαστε πάλι καὶ πάλι, νὰ γεμί- σουμε τὸ σπίτι παχουλὴ ζωή, ἀπογόνους ποὺ κλέψαν ἀπὸ μᾶς τὸν τόπο, ρίχνοντας