ΜΙΧΑΗΛ ΔΑΝΙΚΑΣ Τρεῖς σύγχρονοι κορυφαῖοι Βρεταννοὶ καθηγητὲς μᾶς μιλοῦν γιὰ τὴν ἀξία τῶν ἑλληνικῶν σπουδῶν ᾿Επιστολὲς τῶν 5. Κδὅτπες, δίτ Ἐτηςί (οπιθτίοῃ καὶ οί. Κιποίπαη Σὲ προηγούμενο σημείωμα στὸ «Δαυλό» (τεῦχος 74) ἀναφερθήκαμε στὶς ἀντι- δράσεις τῶν Βρεταννῶν πνευματικῶν ἀνθρώπων (ἀλλὰ καὶ σημαντικῆς μερίδος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Γηραιᾶς ᾽ Αλβανιόνος) στὴν προσπάθεια τῆς κυβερν/- σεως τῆς Μ. ΤΠαίοΠει νὰ περιορίση κατὰ πολὺ τὶς κλασσικὲς σπουδὲς στὰ σχο- λεῖα. Μεταξὺ ἄλλων, ὅπως θὰ θυμᾶται ὁ ἀναγνώστης, ὁ φιλόσοφος ΦΙΓ Κατ Ρορ- Ρεῖ καὶ ὁ ἑλληνιστὴς Εποοῇ Ρονε]! εἶχαν τὴν εὐγένεια νὰ ἀπαντήσουν στὸν γρά- φοντα καὶ νὰ σχολιάσουν τὴν παροῦσα κατάσταση (σχετικὰ μὲ τὶς κλασσικὲς σπουδές) στὴ χώρα τους. Τὸ ἐξαιρετικὰ σημαντικὀὸ εἶναι πὼς οἱ προαναφερθέντες ὅπως καὶ πολλοὶ ἄλ- λοι ἄνθρωποι τοῦ πνεύματος τῆς Γηραιᾶς ᾿Αλβιόνος ἔδειξαν καθαρὰ πώς οἱ κλασσικὲς σπουδὲς -- καὶ κατ᾽ ἐπέκταση ὁ κλασσικὸς πολιτισμὸς - ἀποτελοῦν ἰδιαίτερο κεφάλαιο γι᾿ αὐτούς. Πολλοὶ ἀντιμετωπίζουν τὴν συνέχιδη τῆς μελέ- της τῶν κλασσικῶν γλωσσῶν στὰ Βρεταννικὰ σχολεῖα ὡς ἀναγκαία προὐπόθεση γιὰ τὴν συνέχιση αὐτοῦ τούτου τοῦ πολιτισμοῦ. Λέγοντας δὲ αὐτό, δὲν μπορῶ νὰ μὴ θυμηθῶ τὰ λόγια τοῦ Εποοῇ ΡοννἸ] σὲ μιὰ ἐμπνευσμένη ὁμιλία του στὸ Πανε- πιστήμιο τοῦ Νναγνῖοκ πρὸ τριῶν περίπου ἐτῶν: «Πιθανή διακοπὴ τῆς μελέτης τῶν κλασσικῶν γλωσσῶν - εἶπε--- καὶ τῶν ἀξιῶν τοῦ κλασσικοῦ πολιτισμοῦ θὰ ἔχει ὡς συνέπεια τὴν ἐπάνοδο τῆς χώρας αὐτῆς στὴν βαρβαρότητα». 'Ύπερβολι- κὴ ἴσως φανῆ ἡ δήλωση αὐτὴ σὲ μερικούς, δὲν παύει ὅμως νὰ δείχνη περίτρανα τὴν ἀγάπη τοῦ ἀνδρὸς γιὰ τὸ κλασσικὸ παρελθὸν καὶ τὴν πεποίθησή του γιὰ τὴν οἰκουμενικότητα τοῦ κλασσικοῦ πνεύματος. Τρεῖς ἀκόμη διαπρεπεῖς πνευματικοὶ ἄνθρωποι ἀπήντησαν σὲ ἐρωτήσεις τοῦ γράφοντος σχετικὰ μὲ τὸ μέλλον τῶν κλασσικῶν σπουδῶν στὴν Μ. Βρεταννία: ὁ φιλόσοφος δίερῃεξη ΚόΤΠεγ, ὁ ἱστορικὸς τῆς τέχνης 51Γ Ετηξὶ Οοπιῦτίσῃ καὶ ὁ βυ- ζαντινολόγος 5:1Γ δίενεη ΚαποϊπΊδη. Γιὰ τὸν φιλόσοφο 5. Κότπει οἱ κλασσικὲς σπουδὲς εἶναι ἄρρηκτα δεμένες μὲ τὴν Δυτικὴ πνευματικὴ παράδοση. Νὰ τί ἀκριβῶς λέει στὴν ἐπιστολή του": «Εἶμαι πεπεισμένος γιὰ τὴν σπουδαιότητα τῶν κλασσικῶν σπουδῶν στὴν ἐ- ποχή µας. Ἕνας ἄνθρωπος μὲ παιδεία πρέπει νὰ κατανοῆ ὅσο γίνεται καλύτερα τὸν περιβάλλοντα αὐτὸν φυσικὸ κόσµο, τοῦ ὁποίου ἀποτελεῖ τμῆμα, καὶ τὴν πνευματικὴ παράδοση στὴν ὁποία ἀνήκει. Χωρὶς τὴν βοήθεια τῶν κλασσικῶν σπουδῶν ἡ Δυτική πνευματικὴ παράδοση δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατανοηθῆ. Εἶμαι μᾶλλον ἀπαισιόδοξος, σχετικὰ μὲ τὸ µέλλον τῶν κλασσικῶν σπουδῶν στὴν Μ. Πρεταννία, διότι ἡ τωρινή κυβέρνηση δίδει µεγάλη ἔμφαση στὰ βραχυπρόθεαµα Γλικὰ ἀποτελέσματα τῆς παιδείας στὰ σχολεῖα, τὰ Πανεπιστήμια καὶ τὰ Πολυτε- χνεῖα». ᾿Απὸ τὴν ἐπιστολὴ τοῦ 51. Ἐτηςι Οοπιδτίοῃ φαίνεται πώς οἱ κλασσικὲς