ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ι. ΚΑΡΑΜΒΑΛΗΣ Τὸ ὑδάτινο στοιχεῖο στὴν ποίηση τοῦ Παναγιώτη Κανελλόπουλου Τὸ ὑδάτινο στοιχεῖο στὴν ποίηση τοῦ Παναγιώτη Κανελλόπουλου παίζει πρωταρχικὸ ρόλο. ἼΑλλοτε σηµαίνει ἔκρηξη ψυχῆς, δόνηση καὶ παλμό, ἄλλοτε ἐξομολόγηση κι ἐξα- γνισµό κι ἄλλοτε πάλι πίστη κι ἐγκαρτέρηση: «Περίμενα καιρό... πολύ καιρό... Δὲν εἶπα σὲ κανέναν λέξη. Δὲν ἤθελα κανένας νὰ προσέξει ὅτι διψοῦσα κι ἤθελα νερό. Κι ήρθε ἀπὸ πάνου ἡ ἐντολὴ νὰ βρέξει...» Τὸ ποίημα εἶναι γραμμένο τὸ Νοέμβριο τοῦ 1955 καὶ περιέχεται στὴν τελευταία ποιη- τική συλλογὴ τοῦ Κανελλόπουλου μὲ τίτλο «Πικροδάφνες». ᾿Εδῶ ὁ ἄνθρωπος συνειδητο- ποιεῖ τὴν «ἐλαχιστότητά» του ἢ τὴ λιγοσύνη του κατὰ τὸν ᾿Ελύτη, δὲ χάνει ὅμως τὸ θάρ- ρος του, κρατάει µέσα του βαθειὰ τὸ μυστικὸ τῆς δίψας, τῆς πνευματικῆς δίψας, προσµέ- νοντας τὴν ἀπάντηση ἀπὸ ψηλά, ποὺ ἔρχεται σὰν βροχή... ἔμπνευση, λύτρωση. Στὴν ἴδια συλλογή ὑπάρχει ἕνα ποίημα γραμμένο σὲ ἐποχὴ παροδικῆς πνευματικῆς στασιμότητας. ᾿Εδῶ τὰ νερὰ εἶναι βαρειὰ καὶ λιμνάζουν. Ζητοῦν τὴ σκέψη, τό πνεῦμα, τὴ ροή, τὴν κίνηση. Κι ἀκόμα καὶ οἱ βάλτοι «ἀναστενάζουν». Ζητοῦν κι ἐκεῖνοι τὴν ἐγρή- γορση, τὴν τρικυμία, τὰ κύματα. Θυμόμαστε ἐδῶ τὸν ᾿Ελύτη καὶ τὴ ρήση του «τὸ κῦμα εἶναι ὅ,τι πιὸ ἀνεπίδεκτο φθορᾶς, ὅ,τι πιὸ τέλειο ποτέ του ὑπῆρξε». Κι αὐτό, γιατὶ τὸ κύμα εἶναι ἀνίκητο γιατὶ δὲν εἶναι ἀκίνητο. Κινεῖται συνεχῶς, ἀνανεώνεται, παράγει, πάλλεται! «Διάβηκα θάλασσες ποὺ ἀκόμα κανένας τ᾽ ὄνομά τους δὲν τὸ ξέρει...» Μ᾿ αὐτοὺς τούς δὺο στίχους ὁ ποιητὴς μᾶς ἐξομολογεῖται ποῦ ἔχει φτάσει. Οἱ θάλασσες ἐδῶ ἔχουν συμβολικὸ χαρακτῆρα. Καὶ νοεῖται ἡ γνώση ποὺ ἀποκόμισε ἀπὸ τὴ ζωὴ καὶ ἡ πείρα ποὺ ἀπέκτησε, καθὼς καὶ ὁ πλοῦτος τοῦ στοχασμοῦ. Άλλοτε πάλι τὸ νερὸ γίνεται δάκρυ, ποὺ ἀπ᾿ αὐτὸ πίνουνε οἱ πικροδάφνες κι ἀνθί- ζουνε. Ὅμως κρατοῦνε στὸ στόμα τους ---τὴ ρίζα--- τὸ πικρό (πικροδάφνες), ἴσως γιὰ νὰ μὴν ξεχνοῦν καὶ νὰ χρωστοῦν αἰώνια εὐγνωμοσύνη στὸν πόνο τὸ πικρὸ κλάμα, πού, ὅπως εἴπαμε, ἀπ᾿ αὐτὸ ποτίζονται καὶ ζοῦνε. Κι ἀκόμη τἄστρα γίνονται δακρύων ἀκένωτη, πη- γή, πίνοντας: «Χλωμῶν πριγκήπων καὶ ποιητῶν τὸ φῶς, ποὺ πρὶν ἀπὸ τῆς ζωῆς τὸ καλοκαίρι χάθηκε, δίχως ἡ Ἱστορία νὰ ξέρει γιατὶ καὶ πῶς...». ᾿Αλλοῦ ἡ βροχὴ πέφτει μὲ γοργὸ κι ἀλλοῦ μὲ ἀργὸ ρυθμό. Στὴν τελευταία ὅμως περί- πτωση «ἡ καθεμιὰ σταγόνα ξεχωρίζει σὰν σκέψη ἀσύνδετη...»,