Τέχνη καὶ ζωὴ Ὅσο πιὸ στενά, πιὸ ἀληθινά, σχετίζεσαι μὲ τὸ πνεῦμα τῆς δημιουργίας, ποὺ ἡ τέχνη τόσο συχνὰ μᾶς κρύβει καὶ μονάχα σ᾽ ἐπιδέξιους χειρισμοὺς φανερώνει τὸ μυστικὸ τῆς ὕπαρξης αὐτῆς, τόσο καὶ πιὸ πολὺ νιώθεις τὴν ἀνάγκη νὰ ὁπλι- στεῖς βαρύτερα. Νά γίνεις δηλαδὴ καὶ σὺ πραγματικός συντελεστής, κι ὄχι ἐπι- πόλαιος περιηγητής, κυνηγὸς τοῦ εὔκολου καὶ τοῦ ρηχοῦ νοήματος. Γιατὶ στὴν τέχνη ὡριμάζει κανεὶς ὅσο περισσότερο εἰσχωρεῖ βαθειὰ στὰ ἄδυτα τῆς θρη- σκείας της. ᾿Ανάμεσα στὸ ὡραῖο καὶ τὸ κλασσικὸ κτίζει τούτη τὰ θεμέλιά της. Κι ἀνυψώνεται σὲ περίβλεπτους χώρους τὸ σχῆμα της μὲ τὴν ἀκτινοβολία τῆς ὁμορφιᾶς, τὴ θελκτικότητα τῆς αἰώνιας ἄνοιξης, λουσμένης στὴ μαγεία ἑνὸς ἄλλου ἥλιου, τό ἴδιο φλογεροῦ σ᾽ ἀξία καί κάλλος. Μιλώντας σ᾽ ὅλες τὶς ἐποχές, στέλνοντας μηνύματα τῆς ἀνθρώπινης ἀγω- γῆς, τοῦ πολιτισμοῦ, τῆς ἀκμῆς, τῆς ἀρχῆς ἢ τοῦ τέλους μιᾶς πνευματικότητας, ἡ τέχνη αὐτὴ ἡ ἴδια εἶναι ποὺ σφραγίζει καὶ φανερώνει τὸν κόσμο τῆς σὲ ποικί- λες μορφὲς κι ἐκδηλώσεις. ᾿Αρνούμαστε αὐτὴν τὴν ὀμορφιά; ᾿Αρνούμαστε τότε τὴν ὕπαρξη τοῦ χρόνου ποὺ πέρασε, τὸ παρὸν ποὺ ζοῦμε, τὸ ἀπεριόριστο ποὺ ἔρχεται. Ἢ τέχνη δὲν ἔχει ὅρια χρονικά. Ζῆ πάντοτε, ὑπάρχει τὸ ἴδιο, ὅσο διατηρεῖ- ται κι ἀκμάζει ὁ ἀνθρώπινος νοῦς. Σὲ κύκλους φωτός εἶναι ἡ περιοχή τῆς, σὲ περιόδους ἀκμῆς καὶ πτώσης τοῦ πολιτισμοῦ. Ὅσο ἐλέγχουμε μέσα µας τὰ κύτ- ταρα τοῦ φωτὸς αὐτοῦ, ἀνακαλύπτουμε τὸ νόημα καὶ τὴν ἀξία τοῦ κόσμου. Ζωὴ χωρὶς τέχνη δὲν ὑπάρχει. Εἶναι συνδεδεμένη μαζί της, ἀνασαίνει σ᾿ αὐτήν, ἐκ- δηλώνεται μὲ ἀνάλογες μορφὲς καὶ τόπους ὑπαγορεύοντας τὰ ὕψιστα βοηθήματα τῆς ἀνθρώπινης διάνοιας κι ἀντοχῆς μέσα στὸ χρόνο. Ὅπως ἐτοιμάζεται ἡ ψυχὴ νὰ ὑποδεχτεῖ τὴν "Ανοιξη μ᾽ ὅλες τὶς αἰσθήσεις σὲ μιὰν ἐγρήγορση, ἔτσι καὶ τὸ φῶς ποὺ ἐκπέμπει ἡ τέχνη, ὅταν ἀνθίζει στὶς καρδιές, μοιάζει μὲ τὴν ᾿Ανοιξη καὶ τὴ γοητεία της. Κάθε φορὰ ποὺ ἀνοίγει ἕνα ρόδο, σκορπιέται καὶ μιὰ νέα φεγγοβολὴ ἀπὸ κάποιο ποίημα. Τὴν αἴσθηση αὐτὴ δοκιμάζουμε σ᾽ ὅλη τὴν ἔκταση τοῦ μυστηρίου ποὺ ἑνώνει τὴ ζωὴ μὲ τὴν τέχνη. Ὅσο κι ἄν μᾶς ἀπογυμνώνουν ἄλλες στιγμές, ἄλλες συγκινήσεις, ποὺ ἡ ἀνα- γκαιότητα τῶν φυσικῶν νόμων ἐνεργεῖ γιὰ τὴν ἀνάλογη ἐπιβίωσή μας, ἡ τέχνη παραμένει πάντοτε ἕνα εἴδωλο ἰδιαίτερης καὶ μαγικῆς ἀκτινοβολίας. Θῦμα τῆς περιπετειώδους ζωῆς του ὁ ἄνθρωπος, φλέγεται κάθε τόσο ἀπὸ διαφορετικά ὁράματα. "Άλλοτε ζῆ μέσα στὸ δρᾶμα τῆς τραγικῆς του πτώσης κι ἄλλοτε τὸν προσκαλεῖ γιὰ κάποιο θεῖο «ἀνέβασμα» ἡ ἴδια του ἡ ἰδιοσυγκρασία. Ὃ ποιητὴς ἐλέγχει τὴ μοῖρα τῆς ἀνθρωπότητας. Τραγουδάει καὶ πάσχει μαζί της. Θεᾶται τὸν κόσμο ὅπως εἶναι, ἀλλὰ καὶ ὅπως θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι. Αὐτὴ ἡ ἴδια ἡ καταγωγή του μέσα στὸ χρόνο εἶναι ἕνα ὄνειρο: κάτι περισσότερο, ἡ ἐ- παλήθευση τῆς ἀντοχῆς του, ἡ διάρκεια τοῦ πόνου καὶ τῆς αἰσιοδοξίας, τοῦ θρή- νου καὶ τοῦ θριάμβου, τῆς χαρᾶς καὶ τῆς λύπης. Αὐτὴ ἡ ἴδια ἡ ζωὴ δημιουργεῖ τὸ ἀπέραντο πεδίο τῆς τέχνης. Ὅσο βαθύτερα ἐλέγχουμε μέσα μας τὶς συνέπειες αὐτῆς τῆς προσφορᾶς, ὅσα μᾶς προσφέρει ἡ τέχνη ἐμπνεόμενη συνεχῶς ἀπ᾿ τὴ ζωή, τόσο εὐρύτερα ἀνακα- λύπτουμε τοὺς τρόπους καὶ τὶς ἀξίες τῆς δικῆς μας ὕπαρξης. Κλείνοντας τὰ μά- τια µας στὸ φῶς ποὺ ἐκπέμπει ἕνας ἀνοιξιάτικος ὀρίζοντας πλημμυρισμένος μὲ σπάταλους ἱριδισμοὺς λουλουδιῶν ἢ στὴ μαρμαρυγὴ μιᾶς γοητευτικῆς καλο- καιριάτικης παραλίας, τί ἄλλο κάνουμε, παρὰ συντρίβουμε τὴν ὑπέροχη εἰκώνα τῆς ζωῆς! --