ᾱ-ν ΑΙΣΙΜΑ ΚΑΙ ΑΔΗΡΙΗΙΑ Πολιτισμὸς καὶ πολεμικὴ ἰσχὺς Δύο εἶναι τὰ βασικὰ χαρακτηριστικα τῶν ᾿Αρχαίων "Ελλήνων, Πρῶτον, ἡ πολιτιστική των ἱκανότης. Δηλαδή διέθεταν τὴν πνευματικὴ δύναμι παραγωγῆς πολιτισμοῦ. Καί, δεύτερον, ἡ πολεμική των ἀρετή. Δηλαδή εἶχαν τὸ σθένος τοῦ ἀγῶνος. Εἰς αὐτὰς τᾶς δύο ἰδιότητας τῆς δημιουργίας πολιτισμοῦ καὶ τῆς ἀγωνιστικῆς ἀντιλήψεως τῆς ζωῆς ὀφείλεται τὸ ᾽᾿Αρχαιοελληνικὸ μεγαλεῖο. ᾿Αληθῶς τὸ ᾿Αρχαιοελληνικὸ μεγαλεῖο ἐπραγματοποιήθη μεταξὺ Παρθενῶνος καὶ Μαραθῶ- νος, μεταξὺ φιλοσοφικῶν Σχολῶν καὶ πεδίων μαχῶν, μεταξὺ Σοφίας καὶ ᾿Αν- δρείας. Ο ἰδανικὸς τύπος τοῦ Ἕλληνος ἦτο συνδυασμὸς Σοφοῦ καὶ ᾿Ανδρείου. Ὃ ἀγὼν καὶ ἡ γνῶσις διεῖπον τὴν ζωὴν τῶν ἐπιφανῶν ἀπὸ τὸν Πιττακὸ μέχρι τὸν Κριτία. ΑἈλλως τε καὶ ὁ Μέγας Σωκράτης διεκρίθη ὡς πολεμιστής, ἐνῶ ὁ Αἰσχύλος προτίµησε νὰ χαράξουν στὸν τάφο του τὸ «Μαραθωνομάχος», χαρα- κτηριστικὸ τῆς σημασίας ποὺ ἀπέδιδε στὸν ἀγῶνα. Ο ἀνδρεῖος ἐπεδίωκε τὴν δό- ξα, ὁ ἥρως τὸ κλέος καὶ ὁ ἡμίθεος τὴν ἀθανασία. ᾿Αντιστοίχως ὁ ἐπαΐων ἐπεδί- ωκε τὴν γνῶσιν, ὁ ἐπιστήμων τὴν «θεωρίαν» τῆς ἀληθείας καὶ ὁ φιλόσοφος τὴν σοφίαν. Τὴν προσπάθειαν τοῦ Ἔλληνος νὰ ἀναδειχθῆ στὸν ἀγῶνα καὶ στὴν γνῶσι, στὸν πόλεμο καὶ στὸν πολιτισμὸ τὴν ἐκαλλιέργει τὸ κράτος (πόλις) μὲ πλῆθος τρόπων. ᾿Απὸ παιδικῆς ἡλικίας τὸ ᾿Ελληνόπουλο προετοιμάζετο ψυχικῶς καὶ σωματικῶς νὰ δώση τὸν ὑπέρτατο ὅρκο, ποὺ τοῦ ἐπέβαλε ὡς καθῆκον ζωῆς νὰ μὴ ντροπιάση τὰ ὅπλα τὰ ἱερὰ («οὐ κατασχυνῶ ὅπλα τὰ ἱερά...») καὶ νὰ παραδώση τὴν πατρίδα μεγαλυτέρα καὶ ἐνδοξωτέρα ἀπ᾽ ὅσον τὴν παρέλαβε. Φιλόσοφοι (π.χ. ᾿Αριστοτέλης), ρήτορες (π.χ. ᾿Ισοκράτης) καὶ ἄλλοι ἄν- θρωποι τοῦ πνεύματος παρεκίνουν τοὺς Ἓλληνας νὰ κυριαρχήσουν πολιτιστικᾶ καὶ δυναμικὰ ἐφ᾽ ὅλων τῶν ἄλλων λαῶν, τοὺς ὁποίους ἀπεκάλουν «βαρβάρους». Ἔτσι κάτω ἀπὸ συστηματικὴ καθοδήγησι ὑπεροχῆς («αἰὲν ἀριστεύειν...») κα- τώρθωσαν οἱ πρόγονοί μας νὰ ἐπιβληθοῦν καὶ νὰ δημιουργήσουν αὐτοκρατορίας καὶ κοσμοκρατορίας. ᾿Επὶ χιλιετίας ἐκυριάρχησε ὁ "Ελληνισμός, ὄχι χάρις σὲ κηρύγματα «εἰρήνης», «ἀγάπης», «ἀνθρωπισμοῦ» καὶ καλοζωίας, ἀλλὰ χάρις εἰς τὸν ἀγῶνα, τὸ εὔψυχον, τὸ ἡρωϊκὸν καὶ τὴν σοφία τῆς φυλῆς. Οἱ ξένοι λαοὶ ἐ- γνώρισαν τὸ ᾿Ελληνικὸ πνεῦμα καὶ ἐξεπολιτίσθησαν, ἀφοῦ πρῶτον τοὺς ὑπέταξε τὸ ᾿Ελληνικὸν ξῖφος. 'Ὑπήρξαμε Λαὸς Κυρίων. ᾿Ακόμη κι᾽ ὅταν προσωρινῶς ἡττήθημεν, πάλιν ᾱ- νυψούμεθα καὶ ἀνεδεικνυόμεθα ἐπικυρίαρχοι τῶν φιλελλήνων κυριάρχων μας, ὅ- πως π.χ. συνέβη μὲ «τὸ ἀγροῖκον Λάτιον», ποὺ κατεκτήθη ὑπὸ τῆς "Ελλάδος ( Οράτιος). ᾿Απὸ τὰ ᾿Ομηρικὰ χρόνια, τὴν κλασσικὴ περίοδο, τὴν ᾿Ελληνιστι- κὴ ἐποχὴ καὶ τὸ Βυζάντιο, ἄν ἐστάθη ὁ "Ελληνισμός, ἐστάθη καὶ ἐθριάμβευσε, διότι ἀπέδειξε ἐμπράκτως τὴν πολεμική του δύναμι καὶ τὴν πολιτιστική του ἱκα-