ΤΟ ΑΝΕΚΔΟΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ ο ΤΟΥ «Δ» Κοντὰ στὰ σύνορα, ἐκεῖ ποὺ τὸ βα-- σιλικὸ ποτάμι πράσινο ἀπ᾽ τὰ νερό- κρινα” καὶ κεῖνα ἀθίζανε στὶς ἀκαθό- ριστες ὄχθες του τὶς γεμᾶτες πάπυρους καὶ καλάμια καὶ μπαμποῦ. Πιὸ κεῖ ὁ- ρυζῶνες χωρισμένοι μὲ ὑπερυψωμένα τοιχαράκια, λάσπες ἤ πάσσαλους ἤ ἐ- πιπλέοντες κορμούς. Η ζωὴ σ᾽ ἀγῶνα μὲ τὸ νερό, ἀπ᾿ τὸ νερὸ σπάνια καλ- λιέργεια ἐπιπεδοπρόσωπη, ποὺ γύριζε στὸ νερὸ καὶ πάλι. Κοντὰ στὰ σύνορα ἔμεν᾽ ἡ Οὔσα, κοντούλα, πλατσομύτα, φεγγαροπρό- σωπη κάποτε, ἀποστεωμένη τώρα, τὰ ζυγωματικὰ μυτερά, τὸ δέρμα ρυζόχαρ- το, 40 χρονῶν γριὰ παραδομένη στὸ θά- νατο, καὶ πόσα τῆς ἔμεναν ἀκόμα; Ἢ- δη πρηζόταν οἱ ἀρθρώσεις της σὲ ὑ- γρασίες χρόνων καὶ γρόμποι παρουσιά- στηκαν στὰ μεγάλα δάχτυλα τῶν σὰν βεντάλλια γυμνῶν, ἀνοιχτῶν τῆς ποδι- ῶν. Τὸ ρύζι πάντα ἀπ᾿ τὸ νερὸ φυτρώ- νει, ὀργώνεται στὸ νερὸ καὶ μόνο, θε- ρίζεται ἀπ᾿ τοὺς βάλτους κομμένο. Πέντε γέννες θανάτου τὴν εἶχαν ὅ- πὼς κορμὶ φοινικιᾶς ξεράνει καὶ κεῖνο πούμεινε, τὸ ἕνα, μακρυνὸ κι᾽ αὐτό, φευγᾶτο, στρατιώτης νὰ προστατεύη τὸ βασιλέα. Μὴν πῆτε λέξη γιὰ τοὺς μονάρχες, ἔχουν καὶ τοὺς ταΐζουν χήνα στὶς γιορτὲς καὶ ὅλα ὅσα ἀπίθανα τῆς ἔ- γραψε’ ὅταν ἔβαλε νὰ τῆς διαβάσουν τὸ γράμμα (μισὴ μέρα δρόμο, ξυπόλυ- τη τὸν πῆγε, τὰ τσόκαρα δεμένα στὸν ὧμο), ὅταν μπῆκε στὸ πλαϊνὸ χωριὸ μὲ μικρά, κομψὰ βηματάκια ὅπως ἁρμόζει στὶς Κυράδες, τὶς ποὺ λαβαίνουν ἐπι- στολές. Ὃ γυιός της. Τῆς εἶχε στείλει ὁ γυιός της 20 μπάτ, νὰ πάρη, λέει, ὕφασμα καὶ κεῖ- νος εἶχε, λέει, χαρεῖ τὶς ὀμορφιὲς τοῦ ΕΡΣΗ ΛΑΓΚΕ Ἢ Οὔσα τῆς ᾿Ανατολῆς γρήγορου τούτου κόσμου. Εἶχε πιεῖ κρασὶ μὲ μυρουδιὰ ποντικίλας κι εἶχε δοκιμάσει τ᾽ αὐγὸ τῶν [00 ἡμερῶν μὲ τὸν πηγμένο σὰν αἷμα κροκό. Εἴκοσι μπάτ! Ποτὲ δὲν κράτησε λεφτὰ στὰ χέρια. Τώρα τί νὰ τὰ κάνη; Τὰ πῆρε, τὰ ἔρραψε σ᾽ ἕνα πανὶ μὴν τῆς τὰ κλέψουν, τοῦ γυιοῦ της τὸ μό- χθο ποὺ αὐτὴ εἶχε κάνει ἄντρα καὶ γύ- ρισε ἀπὸ τὶς μπανονοφυτεῖες, τὶς πα- ροδικές, λοξὲς βροχὲς νὰ τὴν τρέχουνε πίσω, ἀνάκατες μὲ πνεύματα ζηλόφθο- να. "Οχι, δὲν θάπαιρνε ὕφασμα. Εἶχε τὸ παλιὸ νυφιάτικο, τὴ ζώνη περασμέ- νη διαγώνια πάν᾽ ἀπ᾿ τὸν ὦμο. ᾿Εκεῖ- νος (ὁ πεθαμένος) τῆς τόχε πάρει κά- ποτε σ᾽ ἔκρηξη ἀγάπης' καὶ τ᾽ ἄρεσε, ἔλεγε, νὰ τὴ βλέπη νὰ πηγαινόρχεται σέρνοντας δῆθεν βασγεστημένα τὴν πατούσα, βράζοντάς του τὸ σπάνιο τσάι, τὴν ὥρα ποὺ βγαῖναν οἱ ψυχὲς τῶν προγόνων νὰ εὐωδιαστοῦν τὴν μυ- ρουδιὰ τοῦ κόσμου: καὶ ξύνονταν στὴ γωνιὰ τῆς καλύβας τους κλαίγοντας γιὰ ἀνάμνηση. Πᾶν τώρα αὐτά. “Ὅπως γύριζε, σύντομο τ᾽ ἀπόγευ- μα. Φτάνοντας στὸ πάνω σὲ πάσσα- λους σανιδένιο σπίτι της, παραμέρισε τὶς νερολίλιες τοῦ πλωτοῦ της κήπου στὴν αὐλή, ἐκεῖνες ἀνέβαιναν τρυφερὰ πράσινες, πίσω πάλι, στριφογύριζαν, ἀ- νάκατες μὲ τοῦφφες χαμηλὸ καλάμι καὶ τὴ μονάκριβη βενταλλομπανανιά, τὴ γυρισμένη μὲ τὴ φαρδειά, ἀνοιχτή τῆς παλάμη κατὰ τὸ σπίτι. Φυσοῦσαν οἱ μουσῶνες, ἀνέμιζε ἡ μπανανιά, στὸν κοντινὸ μαῦρο τοῦ σύννεφου δαίμονα, νὰ τὸν παραµερίση, νὰ λάμψη γαλά- ζιος-ἀνοιχτογάλαζος στίς ὑγρασίες, ὁ Δράκος τ᾽ οὐρανοῦ, καυτός, γεμᾶτος χρυσὲς βελόνες ζέστης. ἽὍπως παραμέριζε τὶς νερολίλιες