ἡ Ἢ ΚΙΝΗΣΙΣΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Σ. ΑΛΕΞΙΑΔΗΣ, ᾿Αρχαῖον ᾿Ελληνικὸν Δίκαιον «Ἔκεις, ὦ Λυκόοργε, ἐμὸν ποτί νηόν/Ζηνὶ φίλος καὶ πᾶσιν ᾿Ολύμποιο δώματ᾽ ἔχουσι /Δίζω ἢ σὲ θεὸν μαντεύσομαι ἢ ἄνθρωπον “ἀλλ᾽ ἔτι καὶ μᾶλλον θεὸν ἔλπομαι, ὦ Λυκόοργε./ ΄Ἠκεις δ᾽ εὐνομίαν αἰτεύμενος' αὐτὰρ ἔγωγε, δώσω τὴν οὐκ ἄλλη ἐπιχθονίη πόλις ἕξει». [ Ἠλθες, ὦ Λυκοῦργε, πλησίον εἰς τὸν ναόν µου τοῦ Διός, ἀγαπητὸς καὶ ὅλων τῶν εἰς "Ολυμπον κατοικούντων. Διστάζω νὰ προείπω ὅτι εἶσαι θεὸς ἢ ἄνθρωπος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶσαι μᾶλλον θεός, ὦ Λυκοῦργε. λθες τὴν εὐνομίαν αἰτῶν’ ἀμέσως βεβαίως ἐγὼ θὰ σοῦ δώσω αὐτήν, τὴν ὁποίαν οὐδεμία ἄλλη ἐπὶ τῆς γῆς πόλις θὰ ἔχῃ. - Ηρόδοτος Α, 65 -- Διόδωρος ΝΊ!, [2]. Στὸ ἐρώτημα ποιὰ εἶναι ἡ εὐνομία τὴν ὁποία ὑπόσχεται στὸν Λυκοῦργο ὅτι «οὐκ ἄλλη ἐπιχθονίη πόλις ἕξει» τὸ Οἰκουμενικὸ Κέντρο «Πυθοῖ ἐν ἠγαθέῃ γυάλοις ὕπο Παρνασοῖο» (Θεογ. στίχ. 499), τὸ ὁποῖο ἐπὶ χιλιετίες φθέγγεται τὴν σοφία τοῦ ἄνακτος, «οὐ τὸ μα- ντεῖόν ἐστι τὸ ἐν Δελφοῖς», ὅπως μᾶς λέγει ὁ ᾿ Ἡράκλειτος (ἀπ. 32, 92, 93, Η. Ὠιε]ς), ἡ ἀπά- ντησι συνοψίζεται στὴν ἀναζήτησι τὴν ὁποία ἐπιχειρεῖ ὁ συγγραφεὺς κ. Γεώργιος ᾿Αλε- ξιάδης στὸ ἐν ἐπικεφαλίδι ἔργο του. Στὸν πανάρχαιον ἑλληνικὸ χῶρο, ποὺ πρῶτος ἀνεδύ- θη ἐκ τῆς ἁλὸς ποὺ ἐκάλυπτε ὡς ὑδρόσφαιρα τὴ γῆ πρὸ 140.000.000 ἐτῶν καὶ περὶ τὸ τέ- λος τῆς κρητιδικῆς περιόδου, ἦταν φυσικὸ ἐπακόλουθο καὶ ὁ ἐπ᾿ αὐτῆς ἄνθρωπος, ὅταν ποτὲ ἀνεφάνη ἐπὶ τῆς ἑλληνίδος γῆς, τῆς πελαγονικῆς ὀροσειρᾶς καὶ τοῦ «αἰγλήεντος, ᾽Ολύμπου», νὰ αἰσθάνθηκε, ὡς «φύσει πολιτικὸν ζῷον», τὴν ἀνάγκη θεσπίσεως κανόνων συμβιώσεως προελθόντων ἐκ τῶν ἐμπειριῶν του, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπέβλεπαν στὴ στήριξι τῶν ἀγώνων του, ποὺ θὰ ἔφεραν στὴ ζωή του τὶς Εὐεστώ, Εὐθυμίαν, Εὐμορφίαν, Εὐτυχίαν. Γι᾿ αὐτὴ τὴ στήριξι σχημάτισε δύο βάθρα καὶ ἔθεσε ἐπ᾿ αὐτῶν τὴν Αἰδὼ καὶ τὴ Νέμεσι. Εἶναι ὄντως ἔργο δύσκολο, ὅπως λέγει καὶ ὁ συγγραφεὺς ἐν προλόγῳ, ἡ ἀνάπτυξι τοῦ “Ἑλληνικοῦ Δικαίου, ὅταν οἱ ἀρχές του χάνονται στὸ ἀπώτατο ἀνθρώπινο παρελθόν. Παρ᾽ ὅλες ὅμως αὐτὲς τὶς δυσκολίες, τὸ μέγεθος τῶν ὁποίων αὐξάνει καὶ ἐκ τῆς ἀδυνα- μίας τῶν ἐρευνητῶν νὰ ἑρμηνεύουν ἀλλὰ καὶ νὰ κατανοοῦν τὰ κείμενα τῆς πανάρχαιας καὶ κλασσικῆς ἑλληνικῆς γραμματείας, ὁ συγγραφεὺς μᾶς ἔδωσε διὰ τοῦ ἔργου του ἕνα δεῖγμα τῆς ἱκανότητός του νὰ ἐμβαθύνη καὶ συνθέτη ἐκ τῶν ἀποσπασμάτων ἕνα ἑνιαῖο οἰκοδό- μημα τοῦ ᾿ Ελληνικοῦ Δικαίου. 'Ἡ διερεύνησι τῶν ἀνθρωπίνων προσπαθειῶν γιὰ τὴν ἐπί- τευξι πολιτισμοῦ εἶναι ἀναγκαῖο νὰ ἐντοπισθῆ καὶ ἐκ τῆς γλώσσας: χωρὶς γλωσσικὴ ἀνά- πτυξι ὁ ἄνθρωπος σὲ πρωτόγονους θεσμοὺς θὰ παρέμενε. Εἶναι δὲ ἀπόδειξι τούτου, ὅτι οἱ Κύκλωπες κτηνοτρόφοι τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου παραμένοντας στοὺς πανάρχαιους καὶ πρώ- τους κανόνες τῆς οἰκογενείας, ὅπως μᾶς λέει ὁ “Ὅμηρος (05. 1 112-115}, «οὔτε συγκε- ντρώνονται γιὰ νὰ παίρνουν ἀποφάσεις οὔτε νέους θεσμοὺς καθιερώνουν, ἀλλὰ ἕκαστος ἐ- πιβάλλει τοὺς δικούς του νόμους καὶ στὰ παιδιά του καὶ στὶς γυναῖκες του καὶ καθόλου δὲν ἐνδιαφέρεται γιὰ τὸ τί πράττουν οἱ ἄλλοι». ᾿Απὸ αὐτὸ βεβαίως τὸ «Κυκλώπειον Δίκαιον» ξεκίνησαν οἱ ἄνθρωποι τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου τὴν πορεία τους πρὸς τὸν πολιτισμό. Καὶ ὁ πολιτισμὸς αὐτὸς ἑκορυφώθη στὴν ἐ- ποχὴ τοῦ Διός. Τὰ ζεύγη «Ζεῦς-Μῆτις», «Ζεῦς-Θέμις», «Ζεῦς-Εὐρυνόμη» καὶ «Ζεῦς Μνη- μοσύνη», ἐκ τῆς ὁποίας καὶ αἱ «Μοῦσαι», μᾶς ὁμιλοῦν γι᾿ αὐτὸν τὸν ἀνεπανάληπτο πολι- τισμό. Συνέβη βεβαίως κάποτε ἐπὶ τοῦ Δευκαλίωνος ὁ μεγάλος κατακλυσμός. ᾿Ο πολιτι- σμὸς τοῦ «Διός-λόγου» ἐβυθίσθη στὴ λάσπη, διεσώθη ὅμως ἀκέραια ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα: καὶ ἰδοὺ τὸ αἴτιο τῆς ταχύτατης ἐπανόδου. ᾿Εκ τῆς λάσπης ἀνεσύρθησαν ἄνθρωποι καὶ γραπτὰ μνημεῖα. Ο "Ἡσίοδος μᾶς λέγει: «Τόνδε δέ µε πρώτιστα θεαὶ πρὸς μῦθον ἔειπον»,