5622 ΟΡΕΣΤΗΣ ΗΛΙΑΝΟΣ: κους (μουσουλμάνους). Τὰ πράγματα εἶναι πολὺ πιὸ περίπλοκα. Πρῶτα ἀπ᾿ ὅλα ὁ χριστιανὸς ποὺ ἀλλαξοπιστοῦσε δὲ γινόταν καὶ ἀπαραίτητα Τοῦρκος, δὲν ἀπο- κτοῦσε δηλαδὴ συνείδηση Τούρκου, καὶ αὐτὸ ἦταν ἰδιαίτερα ἀληθινὸ γιὰ τοὺς ᾿Αρβανίτες, ποὺ ἡ κοινωνικὴ δοµή τους, οἱ ἄρρηκτοι δεσμοὶ τῆς οἰκογένειας καὶ τῆς «φάρας» στάθηκαν πάντα πολὺ πιὸ ἰσχυροὶ ἀπὸ τὸ ὁποιοδήποτε θρησκευτικὸ αἴσθημα. Βλέπουμε ἔτσι στρατιωτικὰ σώματα μουσουλμάνων ᾽Αλβανῶν νὰ δροῦν μὲν γιὰ λογαριασμὸ τῶν Τούρκων, ἀλλὰ κατὰ τρόπο ἀνεξάρτητο, καὶ ἀκό- μα πολλὲς φορές νὰ ἐπαναστατοῦν στὰ φανερά. Τὸ παράδειγµα τῶν μουσουλµά- νων ᾽Αλβανῶν τῆς Πελοποννήσου εἶναι χαρακτηριστικό: Κατὰ τὴν ἐπανάσταση τοῦ ᾿Ορλώφ, στὰ 1770, οἱ Τοῦρκοι ἔστειλαν ἐνάντια στοὺς ξεσηκωμένους ἕνα σῶμα ᾿Αλβανῶν. Οἱ ᾿Αλβανοὶ κατέπνιξαν πραγματικὰ τὴν ἐπανάσταση καὶ ἔδι- ωξαν τοὺς Ρώσσους, μόλις ὅμως τὸ πέτυχαν αὐτό, ξεσηκώθηκαν μὲ τὴ σειρά τους καὶ κράτησαν τὴν Πελοπόννησο γιὰ λογαριασμό τους. ᾿Εγκαταστάθηκαν ἐκεῖ καὶ χαράτσωναν ἀδιάκριτα Τούρκους καὶ χριστιανοὺς γαιοκτήμονες. Χρειάστη- κε νὰ ἑνώσουν τὶς δυνάμεις τους Τοῦρκοι καὶ χριστιανοὶ (Ἕλληνες καὶ ᾿Αρβα- νίτες), γιὰ νὰ τοὺς νικήσουν καὶ νὰ τοὺς διώξουν ἀπὸ τὴν Πελοπόννησο. Φαίνεται ὅμως, πὼς οἱ μουσουλμάνοι ᾿Αρβανίτες δὲν ἐξολοθρεύτηκαν τε- λείως, γιατὶ λίγα χρόνια ἀργότερα τοὺς βλέπουμε νὰ ἐπανδρώνουν τὰ κλέφτικα σώματα τῆς Πελοποννήσου καὶ νὰ συγκροτοῦν τὴν κύρια δύναμη τοῦ καπετὰν Ζαχαριᾶ, τοῦ πιὸ ὀνομαστοῦ κλέφτη τῆς Πελοποννήσου, ποὺ εἶχε κατορθώσει νὰ συνενώσει κάτω ἀπὸ τήν ἀρχηγία του ὅλη τὴν κλεφτουριὰ τῆς χερσονήσου: Ἢ ἑλληνικότης τῆς ᾿Ηπείρου 3.000 χρόνια Τὸ ὄνομα Ἤπειρος εἶναι λέξη σύνθετη ἀπὸ τὸ στερητικὀὸ α-καὶ τὸ πέρας. Δηλα- δὴ ἀπέραντος. ᾿Α-περρος κατὰ τὸν αἰολικὸ τύπο. ᾿Απειρος κατὰ τὸν δωρικὸ καί. τε- λικά, Ἤπειρος κατὰ τὸν ἀττικὸ τύπο. ᾿Ονομάζεται ἔτσι, γιὰ νὰ ὑποδηλώσει τὴν μεγάλη --- ἀπέραντη -- ἔκτασή της. Ὃ ἱστορικὸς Θεόπομτος (ὁ Χῖος) ἀπὸ τὸν τέταρτο αἰῶνα πρὸ Χριστοῦ ἀναφέ- ρει ὅτι τὴν “Ἤπειρο κατοικοῦσαν δέκα τέσσερα ἔθνη, ὁ δὲ γεωγράφος καὶ ἱστορι- κὸς, Στράβων, ποὺ ἀναφέρει καὶ τὶς ὀνομασίες τῶν ἐθνῶν αὐτῶν, μᾶς πληροφορεῖ καὶ γιὰ τὶς ἀποστάσεις τῆς ᾿Ηπείρου ἀπὸ τοῦ βορείου ὁρίου τῆς μέχρι τοῦ νοτιωτά- του ἄκρου, μετρώντας τις ἀπὸ τῆς θαλάσσης καὶ βεβαιώνει ὅτι «ἀπὸ τῶν Κεραυνίων ὁρέων καὶ Χαόνων (πρὸς βορρᾶν) ὁ ἐπὶ τὴν ἕω παράπλους, σταδίων ἐστίν ατ΄. (1300) ἕως τοῦ στόματος τοῦ ᾿Αμβρακικοῦ κόλπου, ἔνθα ἡ Ἤπειρος περατοῦται». Δηλαδὴ τὸ μῆκος τῆς εἶναι περίπου διακόσια πενῆντα χιλιόμετρα. ᾿Αρχίζει, δηλαδή, ἀπὸ τὰ Κεραύνια ὄρη καὶ τὴν ᾿Εγνατία ὁδὸ στὸ βορρᾶ καὶ τελειώνει στὸν ᾿Αμβρακικὸ κόλπο, ὅπου καὶ ἡ ᾿Αμφιλοχία, κτιθεῖσα ἀπὸ τὸν ᾿Αργεῖο ᾿Αμφίλοχο. “Εκ τῶν δεκατεσσάρων ἐθνῶν (φυλῶν) τρία ἦσαν τὰ ἐπικρατέστερα: Οἱ Θε- σπρωτοί, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ἤδη ὁ Ὅμηρος (Οδ. Ξ 35,335, Π 65, Ρ 526,1 211, 282, 287) καὶ κατόπιν οἱ Χάονες καὶ οἱ Μολοσσοί. ᾿Αργότερα τὰ τρία ἔθνη ἑ- νώθηκαν σὲ συμμαχία ὑπὸ τὸν βασιλέα τῶν Μολοσσῶν Θαρύπαν καὶ στὴ συνέχεια συνεχωνεύθησαν σ᾽ ἕνα ἔθνος μὲ τὸ κοινὸ ὄνομα ᾿Ηπειρῶται. ----Ὁ