ΦΑΜῈΝ Μ. ΚΕΟΕΓΟΕΕΣ Διερεύνησι τοῦ αἰνίγματος τοῦ Ὕπνου Κατὰ τὸν ΄Ομηρο ὁ ὕπνος καὶ ὁ θάνατος εἶναι δίδυμοι ἀδελφοί, ἐνῷ κατὰ τὸν ᾿Οβίδιο «τὶ ἄλλο εἶναι ὁ ὕπνος, παρὰ ἡ εἰκόνα τοῦ ψυχροῦ θανάτου» Παρὰ ταῦ- τα εἶναι κοινὴ πεποίθησις, ὅτι ὁ ὕπνος εἶναι ὁ κύριος τροφοδότης τῆς ζωῆς. Ὃ μέσος ἄνθρωπος διέρχεται τὸ ἕνα τρίτον τῆς ζωῆς του κοιμισμένος. Καὶ ὅμως μέ- χρι προσφάτως ἡ ἐπιστήμη ἐγνώριζε ἐλάχιστα περὶ τῶν ψυχολογικῶν αἰτίων καὶ ἀποτελεσμάτων τοῦ ὕπνου. Κατὰ τὴν τελευταία τριακονταετία ἀνεπτύχθη ὁ ἡλε- κτροεγκεφαλογράφος, ἡ μηχανὴ καταγραφῆς τῆς ἠλεκτρικῆς δραστηριότητος τοῦ ἐγκεφάλου. Δι᾿ αὐτῆς διεπιστώθη, ὅτι ὁ κοιμώμενος διέρχεται δύο κύρια στά- δια καὶ μερικὲς μεταβατικὲς φάσεις. Τὸ πρῶτο στάδιο χαρακτηρίζεται ἀπὸ κύμα- τα χαμηλῆς συχνότητος, ὁπότε ὁ κοιμώμενος εὑρίσκεται εἰς ἀπολύτως ἀναπαυ- τικὴ κατάσταση. Τὸ δεύτερο στάδιο χαρακτηρίζεται ἀπὸ ὑψηλῆς συχνότητος ἐ- γκεφαλικὰ κύματα ὅμοια μὲ αὐτὰ, ποὺ ἐκπέμπονται εἰς κατάσταση ἐγρηγόρσεως. ᾿Αλλὰ παρὰ τὴν πρόοδο τοῦ ἠλεκτροεγκεφαλογραφήματος, τὸ ὁποῖο ἐφώτισε πολὺ τὸν χρόνο ποὺ κοιμώμεθα, δὲν γνωρίζομξε πολλὰ περὶ τῆς προελεύσεως τοῦ ὕπνου. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τῆς δεκαετίας τοῦ ᾿60 ὁ οἤη ΡαρρεηΠείπιετ, φυσιολό- γος εἰς τὴν ᾿Ιατρικὴ Σχολὴ τοῦ Ἠαινατά, ἠσχολήθη μὲ σειρά πειραµάτων ἐπὶ αἰ- γῶν. ᾿Εκράτησε τὰ ζῶα ἄυπνα ἐπὶ δύο ἡμέρας, μετὰ τὶς ὁποῖες ἐξήγαγε δείγματα τοῦ ἐγκεφαλονωτιαίου ὑγροῦ τους. ᾿Εντὸς τοῦ ὑγροῦ ὑπῆρχε μιὰ οὐσία, ἕνα πε- πτίδιο, ἡ ὁποία εἰσαγομένη εἰς ποντικούς, ποὺ εἶχαν κοιμηθῆ κανονικά, προεκά- λεσε ὕπνο. Τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ ἐπεβεβαιώθησαν καὶ ἀπὸ ἄλλους ἐρευνητές. Κατὰ τὸ [980 παρετηρήθη ἡ παρουσία παρομοίων οὐσιῶν εἰς τοὺς ἐγκεφαλικοὺς ἱστοὺς κουνελιῶν, τὰ ὁποῖα εἶχαν στερηθῆ τὸν ὕπνο τους, καὶ εἰς τὰ ἀνθρώπινα οὖρα. Η εἰσαγωγὴ ποσότητος ἑνὸς δισεκατομμυριοστοῦ τοῦ γραμμαρίου αὐτῆς τῆς οὐσίας εἰς πειραματόζωα προκαλεὶ ὕπνο τοῦ πρώτου σταδίου. Κανονικὰ τὰ κουνέλια διέρχονται τὸ 4590 τῶν ὡρῶν τῆς ἡμέρας κοιμώμενα. Τὸ ποσοστὸ αὐτὸ αὐξάνεται εἰς τὸ 7060 μετὰ ἀπὸ μία ἔνεση τοῦ πεπτιδίου αὐτοῦ. ᾿Απὸ τὴν στιγμὴ ποὺ ἔγινε σαφές, ὅτι τὸ συγκεκριµένο πεπτίδιο προκαλεῖ ὕπνο, τὸ ἑπόμενο βῆμα ἦταν ἡ ἀναζήτηση τοῦ τρόπου ποὺ τὸν προκαλεῖ. Κατὰ τὶς ἀρ- χὲς τῆς δεκαετίας τοῦ ᾽70 οἱ ἐπιστήμονες ἀνεκάλυψαν, ὅτι τὸ πεπτίδιο αὐτὸ εἶναι ὑποβοηθητικὸ τοῦ ἀνοσοποιητικοῦ συστήματος, διότι αὐξάνει τὴν παραγωγὴ ἀ- ντισωμάτων, καὶ γι᾿ αὐτὸ εἶναι πολύτιμο συστακτικὸ τῶν ἐμβολίων. Συγκεκριμέ- νως τὸ πεπτίδιο αὐτὸ προκαλεῖ τὴν κατασκευὴ λεμφοκινῶν, χημικῶν οὐσιῶν οἱ ὁποῖες ἐνεργοποιοῦν τὸν λεμφοποιητικό ἱστὸ καὶ τὴν ἀνάπτυξη τοῦ σώματος. 'Ἡ ἔρευνα τῆς σχέσεως μεταξὺ ὕπνου καὶ ἀμύνης τοῦ ὀργανισμοῦ μᾶς ὠδήγησεν εἰς τὸ ἐρώτημα, ἂν οἱ λεμφοκίνες μεταβάλλουν τὸν ὕπνο. Πράγματι οἱ τρεῖς δοκιμα- ἘΠ Ο κι 1.Μ. Κι. εἶναι καθηγητὴς τῆς Φυσιολογίας στὸ Πανεπιστήµιο τῆς Μέμφιδος (ΗΠΑ).