ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
100ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1990
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- "Έργο" της Παιδείας η άγλωσσία των Ελλήνων — ΠΑΝΑΓΟΣ, ΣΑΡΑΝΤΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
; Α-ΠΑΙΔΕΥ͂ΤΑ, ΑΝ-ΙΣΤΟΡΗΤΑ ΚΑΙ Α-ΛΟΓΑ
τᾶς οι κε Έα -α- εν Ἕ ο ον ο "να ἂν κ»
«Ἔργο» τῆς Παιδείας ἡ ἀγλωσσία τῶν "Ελλήνων
«Δὲν θέλουμε νὰ κατανοήσουμε τὸν κόσµο, θέλουμε νὰ τὸν ἀλλάξουμε», ἔλε-
γε ὁ Κ. Μάρξ: καὶ ὁ Παραὶν µετέφραζε: «Δὲν θέλουμε νὰ κατανοήσουμε τὴ
γλῶσσα, θέλουμε νὰ τὴν ἀλλάξουμε, γιατὶ ἀλλάζοντας τὴ γλῶσσα, ἀλλάξεις τὸν
κόσμο»!
«Οἱ κραυγὲς αὐτὲς τῶν µεθυσμένων χαλαστῶν, ποὺ ἀγωνίζονται νὰ κατασκευᾶ-
σουν ἕναν κόσµο ποὺ ἀγνοοῦν, καὶ ποὺ δὲν Θ᾽ ἀναγνωρίξουν ὅταν θὰ τὸν ἔχουν
πλάσει» (Σάρτρ), ἔχουν ἀτονήσει τελευταῖα μετὰ τὸ φαινομενικὸ θρίαμβο τῶν
δημοτικιστῶν, ποὺ ἀνήγαγαν τὴ γλῶσσα σὲ ἀντικείμενο πολιτικῆς διαμάχης καὶ
ἀντιπαράθεσης. Οἱ δημοτικιστές «μας» πιὰ δὲν ἀσχολοῦνται μὲ τὴ γλῶσσα, ἀλλ᾽
ἀρκοῦνται σὲ μιὰ μορφὴ ἄτονης πολεμικῆς, πυροβολώντας κατὰ διαστήματα
στὸν ἀέρα πρὸς ἐκφοβισμὸ τῶν τυχὸν ἐμφανισθησομένων «λογίων»... Ὅσον ἀ-
φορᾶ στὸ πλῆθος τῶν κωμικο-τραγικῶν, ἀντιφατικῶν καὶ λανθασμένων στοιχεί-
ων, ποὺ περιλαμβάνονται στὴν ἔγκριτη «Γραμματική» τους, κανεὶς δὲν φαίνεται
πρόθυμος νὰ τὰ διορθώσῃ.
Σταχυολογοῦμε, λοιπόν, λίγα στοιχεῖα ἀπὸ τὴν «Νεοελληνική Γραμματική,
᾿Αναπροσαρμογὴ τῆς Μικρῆς Γραμματικῆς τοῦ Μανόλη Τριανταφυλλίδη», ποὺ
ἀποτελεῖ τὸ μόνο βοήθημα Δασκάλων καὶ μαθητῶν τῶν Δημοτικών Σχολείων καὶ
Γυμνασίων-Δυκείων (ἔκδοση ΟΕΔΡ):
Αχ Ἀ
|. Τὸ τελικὸ ν (σελ. 38, παραγ. 47 καὶ 48). «Σὲ μερικὲς λέξεις ἄλλοτε φυλάγεται
τὸ τελικὸ ν κι ἄλλοτε χάνεται. Οἱ λέξεις αὐτὲς εἶναι τὸ ἄρθρο τόν, τήν, τὸ ᾱ-
ριθμητικὸ καὶ ἀόριστο ἄρθρο ἕναν, ἡ προσωπ. ἀντωνυμία τοῦ γ΄ προσώπου αὐ-
τήν, την καὶ τὰ ἄκλιτα δέν, μήν.
»Φυλάγουν τὸ τελικό ν, ὅταν ἡ ἀκόλουθη λέξη ἀρχίζει ἀπὸ φωνῆεν ἢ ἀπὸ
σύμφωνο στιγμιαῖο (κ, π, τ, γκ, μπ, ντ, τα, τζ) ἢ διπλό (ξ, ψ) (ἀκολουθοῦν πα-
ραδείγµατα).
»Τὸ τελικὸ ν φυλάγεται πάντοτε στὸ ἄρθρο τῶν, στὴν προσωπικἢὴ αὐτῶν τοῦ
γ΄ προσ. αὐτόν, τον, καθὼς καὶ στὸ τροπικὀ σὰν» (μὲ τόνο).
Παρατηρήσεις: α) Γιατὶ άραγε αὐτὴ ἡ πολεμικὴ ἐναντίον τοῦ ν; Προφανῶς ἔγινε
χάριν ἁπλουστεύσεῶς (ὁ νόμος τῆς ἥσσονος προσπαθείας). Ποιὸ ὅμως εἶναι ἁ-
πλούστερο: Τὸ νὰ γνωρίζουν οἱ μαθητὲς --καὶ οἱ δάσκαλοι--- ὅτι ὅλα τὰ ὀνόματα
καὶ τὰ ἄρθρα στὴν αἰτιατικὴ τοῦ ἑνικοῦ ἀριθμοῦ ἔχουν ν ἢ ὅτι αὐτὰ καὶ ἐκεῖνα
τότε καὶ τότε τὸ ἀποβάλλουν, ἐνῶ ἐκεῖνα κι αὐτὰ στὶς ἀντίστοιχες περιπτώσεις
τὸ διατηροῦν; Στὴν περίπτωση αὐτή, θαρρῶ, ὁ Γ. ᾿Ιωάννου δικαιώνεται ἀπόλυτα:
Κανένας δὲ γνωρίζει τοὺς κανόνες τῆς Μικρῆς Γραμματικῆς τοῦ Μ. Τριαντα-
φυλλίδη, πέραν τοῦ ὅτι κι οἱ ἴδιοι οἱ µαθητές του τοὺς καταστρατήγησαν.
β) Γιατὶ τὸ ἀρσενικὸ τῆς ἀντωνυμίας «αὐτόν, τον» διατηρεῖ τὸ τελικὸ ν, ἐνῶ
τὸ θηλυκὸ «αὐτήν, την» τὸ ἔχασε; Πρόκειται γιὰ φυλετικὴ διάκριση ἢ γιὰ ἀπρο-
σεξία τοῦ θηλυκοῦ γένους;
Ἁ δὲ ὁ
2. Τὸ ἀπαρέμφατο (σελ. 144, παράγρ. 209.4) «εἶναι ἄκλιτος τύπος τοῦ ῥήματος
καὶ χρησιμεύει γιὰ νὰ σχηματίζονται, ὅπως θὰ δοῦμε, ὁρισμένοι γρόνοι τοῦ
ῥήματος. ᾿Απαρέμφατο ἔχει καὶ ἡ ἐνεργητικὴ φωνὴ (δέσει, γράψει, βρέξει)
καὶ ἡ παθητικὴ (δεθεῖ, γραφεῖ, βραχεῖ)».