ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
118ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1991
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Γεφυραίοι και Φοίνικες — ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ, ΗΛΙΑΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Π.Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ
ΓΕΦΥΡΑΙΟΙ καὶ ΦΟΙΝΙΚΕΙΣ,
(καὶ τὸ παραμύθι περὶ «Φοινικικοῦ ᾽᾿Αλφαβήτου))
ἔχω κάνει ἀρχετὲς ἀναφορὲς στὸν «Δαυλὸ» γιὰ τὸ ἐν ἐπικεφαλίδι θέµα καὶ θὰ
τὸ θεωροῦσα ἐντελῶς περιττὸ νὰ ἐπανέλθω ἐπ᾿ αὐτοῦ, ἐὰν ἀναγνώστης τοῦ «Δαυ-
λοῦ» δὲν μοῦ ἔθετε ἕνα σχετικὸ ἐρώτημα: «Ποιά ἡ σχέση Γεφυραίων καὶ Φοινίκων
κατὰ τὸν 'Ηρόδοτο καὶ ποιές οἱ πληροφορίες ποὺ δίνει γιὰ τὰ γράμματα τοῦ ἆλφα-
βήτου».
"Ας δοῦμε κατ᾽ ἀρχάς, τί λέγει τὸ χείµενο τοῦ 'Ἡροδότου (« ᾿Ιστορία», Ε) 57,
58) περὶ Γεφυραίων:
57. Οἱ δὲ Γεφυραῖοι, τῶν ἦσαν οἱ φονέες
οἱ ᾿Ιππάρχου, ὡς μὲν αὐτοὶ λέγουσι, ἐ-
γεγόνεσαν ἐξ ᾿Βρετρίης τὴν ἀρχήν, ὡς
δὲ ἐγὼ ἀναπυνθανόμενος εὑρίσκω, Ἰ-
σαν Φοίνικες τῶν σὺν Κάδμῳ ἀπικομέ-
νων Φοινίκων ἐς γῆν τὴν νῦν Βοιωτίην
καλεομένην. οἴκεον δὲ τῆς χώρης ταύτης
ἀπολαχόντες τὴν Ταναγρικὴν μοῖραν. ἐ-
ντεῦθεν δὲ Καδμείων πρότερον ἐξανα-
στάντων ὑπ᾽ ᾿Αργείων οἱ Γεφυραῖοι οὖ-
τοι δεύτερα ὑπὸ Βοιωτῶν ἐξαναστάντες
ἐτράποντο ἐπ᾿ ᾿Αθηναίων. ᾿Αθηναῖοι
δὲ σφέας ἐπὶ ῥητοῖσι ἐδέξαντο σφέων αὐ-
τῶν εἶναι πολιήτας, πολλῶν τεων καὶ
οὐκ ἀξιαπηγήτων ἐπιτάξαντες ἔργε-
σθαι.
57. Οἱ δὲ Γεφυραῖοι, ἐκ τῶν ὁποίων
προήρχοντο καὶ οἱ δολοφόνοι τοῦ ᾿[π-
πάρχου, ὅπως οἱ ἴδιοι λέγουν, κατήγο-
ντο ἐκ τῆς ᾿Ἠρέτριας, ὅπως ὅμως ἐγὼ ἐ-
πανεξετάζοντας συμπεραίνω, ἧσαν Φοί-
νικες ἐξ ἐκείνων τῶν μετὰ τοῦ Κάδμου
ἀφιχθέντων στὴν χώρα, ἡ ὁποία σήμερα
καλεῖται Βοιωτία. Κατοικοῦσαν δὲ στὴν
χώρα αὐτὴ λαβόντες τμῆμα διὰ κλήρου
στὴν περιοχὴ τῆς Τανάγρας. ᾿Απὸ ἐχεῖ
δὲ (τῶν Καδμείων τὴν χώρα), ἐκδιωχθέ-
ντων ὑπὸ τῶν ᾿Αργείων κατ᾽ ἀρχὰς
τῶν Καδμείων, ἀμέσως μετὰ ἐξεδιώ-
χθησαν καὶ οἱ Γεφυραῖοι ὑπὸ τῶν Βοιω-
τῶν καὶ ἐτράπησαν φεύγοντες στὴν ᾿Α-
θήνα. Οἱ ᾿Αθηναῖοι δὲ τοὺς ἐδέχθησαν
ὡς πολίτες ὑπὸ ὁρισμένους ὅρους, ἐπι-
βάλλοντες σ᾽ αὐτοὺς πολλοὺς περιορι-
σμούς, ποὺ δὲν ἀξίζει τὸν κόπο νὰ ἀνα-
φέρη κανείς.
Θὰ σχολιάσω ἐν συντομία τὸ κείμενο:
1. Οἱ Γεφυραῖοι (τὸ «Γ» εἶναι στὸ κείμενο κεφαλαῖο) θεωροῦν ὡς γενέτειρά των
τὴν ᾿Βρέτρια. Γιὰ τὸν ᾿ Ηρόδοτο ὅμως οἱ [Γεφυραῖοι, ἐκ τῶν ὁποίων προήρχοντο οἱ
δολοφόνοι τοῦ ᾿Ιππάρχου (᾿ Αριστογείτων καὶ ᾿Αρμόδιος), δὲν εἶναι “Ἕλληνες ἐκ
-“΄ ᾽ ’ . ΔΝ “ ’ » ’ Ν η Ν - / Ν 3
τῆς ᾿Ερετρίας, ἀλλὰ εἶναι Φοίνικες, ἐξ ἐκείνων ποὺ ἦλθαν μετὰ τοῦ Κάδμου καὶ ἐ-
γκατεστάθησαν στὴν Τανάγρα, ὅπου ἔλαβαν διὰ κλήρου γῆ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν.
“ ᾿ « / ’ « ν ο. "Ὁ » / . / «
Οταν δὲ οἱ Κάδμειοι ἐκδιώχθηκαν ὑπὸ τῶν Βοιωτῶν, ἐξεδίωξαν ἐν συνεχεία οἱ
Βοιωτοὶ καὶ τοὺς Φοίνικες ἐκ τῆς Τανάγρας, οἱ ὁποῖοι καὶ κατέφυγαν στὴν ᾿Αθήνα.
Οἱ ᾿Αθηναῖοι τοὺς ἐδέχθησαν ὡς πολίτες ὑπὸ περιοριστικοὺς ὅρους. Τοὺς ὅρους δὲν
τοὺς θεωρεῖ σπουδαίους ὁ ᾿ Ηρόδοτος καὶ γι᾿ αὐτὸν τὸν λόγο δὲν τοὺς ἀναφέρει.