ΗΡΑΚΛΗΣ ΡΕΝΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ Ὃ μεγάλος γερμανὸς ἑλληνιστὴς Ἔρθιν Ρόντε καὶ τὸ ᾿Ελληνικό Μυθιστόρημα Οἱ οὐσιαστικοὶ ἀναπροσανατολισμοὶ τῆς ᾿Αρχαιοελληνικῆς Φιλολογίας. ᾽᾿Ανερεύνηση τῆς συστάσεως καὶ τῶν παθῶν τοῦ ἑλληνικοῦ Μύθου, ἀπὸ τὸν ἀρχαϊκὸ Ἡρωικὸ Κόσμο ὡς τὴν ἀποδόμηση τοῦ Κλασσικοῦ στὸν ἛἙλληνισμό. Μέσα στὴν ἔκρηξη τῆς Κλασσικῆς Φιλολογίας, καὶ εἰδικώτερα τῆς ᾿Αρ- χαιοελληνικῆς, τὸν 199 αἰῶνα, κατὰ τὸν ὁποῖο μποροῦμε νὰ ποῦμε πὼς θεµελιώ- θηκε κι ἀνδρώθηκε ἡ μὲ τὴ σηµερινή ἔννοια ἐπιστήμη τῆς Φιλολογίας -- καὶ ἀκριθέστερα: ἄλλαξε ἡ βάσις θεωρήσεως τῶν κλασσικῶν κειμένων, κ᾿ ἐν γένει τῆς ᾿Αρχαιότητος --, ὁ Ρόντε εἶναι ἀναμφισθήτητα καίριος κόµθος καὶ σπου- δαῖος φορεὺς ριζικοῦ ἀναπροσανατολισμοῦ τῶν οὐσιαστικώτερων φιλολογικῶν ἐνδιαφερόντων καὶ τῆς πιό ἐμπνευσμένης συστηματικῆς ἀνερευνήσεως τῶν ἕλλη- νικῶν πηγῶν. Μὲ τὴν τόσο γόνιμη ἐκείνη. διαμάχη τοῦ Μπὲκ (τοῦ Βοικχίου τῶν παλαιοτέρων µας φιλολόγων) καὶ τοῦ Χέρμανν, περὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς Φιλο- λογίας!, ὅσο καὶ μὲ τὴν ἀναθεμελίωση τῶν ἐπιμέρους φιλολογικῶν κλάδων ἐπὶ συστηματικοῦ ἐπιστημονικοῦ ἐπιπέδου“, συντελεῖται πλήρης ἀνατροπὴ τοῦ πα- λαιοῦ περιγραφικοῦ-συσσωρευτικοῦ πλαισίου ἐρεύνης τῆς ᾿Αρχαιότητος, μὲ πα- ράλληλη διεύρυνση, ποιοτική καὶ ποσοτική, τῆς πραγματείας καὶ τῶν ὁριζόντων τῆς νέας ἐπιστήμης, ὁριστικά πιά ἀπαλλαγμένης ἀπὸ ἐξαρτήσεις καὶ δεσμευτικὲς θεολογικὲς καταθολὲς ποὺ ἰδιαίτερα τὴν ἐθάρυναν, τὴν ἑστένευαν -- ἀποκλείον- τας ὅλως διαφωτιστικώτατες κατευθύνσεις -- καὶ κυριώτατα τὴν δογματικοποιοῦ- σαν, ἐπὶ ζημίᾳ τῆς καθαρᾶς καὶ τῆς πρὸς κέντρα εὐθείας ἐρεύνης. 'Ἡ μεταβολὴ αὐτή, ποὺ ἀνήκει βέθαια στὸ φλογερό πυρῆνα πνευματικῆς τόλμης καὶ ὁρμῆς ἐν γένει τοῦ Ι9ου αἰῶνος -- εὐρύτερα ἄλλωστε ἀνανεωτικοῦ κι ἀναπροσανατολιστι- κοῦ τοῦ ὅλου πνεύματος καὶ βίου τῆς Δύσεως -- εἶναι ριζική καὶ ἀσφαλῶς ἡ κρι- σιµώτερη στὴν ἱστορία τῆς φιλολογικῆς ἐπιστήμης. Στὸ κέντρο αὐτῆς τῆς ἐκρήξεως : ὁ Ρόντε καὶ ὁ Νίτσε. Φιλολογικώτερος, θὰ λέγαμε, ὁ πρῶτος' ποιητικώτερος, καὶ καθαυτὸ ἱδρυτής ὅλως νέας στάσεως τῆς συνειδήσεως καὶ θεωρήσεως τοῦ κόσμου, ὁ Νίτσε, ἀλλὰ μὲ τὶς ἴδιες θεµε- λιώδεις ἑλληνικὲς πηγές ἀμφότεροι, χεροπιαστά σύμφῶνοι στὶς βασικές ἐκδοχές κι ἀντιμετωπίσεις τῶν πυρηνικῶν γιὰ τὸ ὅλο δυτικὸ πνεῦμα καταθολῶν τῶν Ἓλ- λήνων, κι ὄχι μὲς ἀπὸ πρίσματα καὶ θέσεις στενά πλατωνικές ἢ ἀριστοτελικές, ὅπως ὥς τότε κυριώτατα οἱ πλεῖστοι τῆς Κλασσικῆς Φιλολογίας -- βεθαρηµένη κληροδοσία ἐπίσης τῆς ὅλης μεσαιωνικῆς θεολογίας ἀφ᾽ ἑνὸς (θεοκρατικὸς ἀρι- στοτελισμὸς τῆς Δυτικῆς ᾿Εκκλησίας) καὶ τῆς ἀντιθετικά πλατωνιζούσης ᾿Ανα- γεννήσεως ἀφ᾽ ἑτέρου --, παρὰ μὲ εὐρύτητα καὶ ἀνοίγματα τολμηρά ὅσο καὶ οὐ- 1. Βλ. Μεγάλη ᾿Ελληνικὴ ᾿Εγκυκλοπαιδεία τοῦ «Πυρσοῦ», τόμ. ΚΔ΄, σ. Ι4-15, ἐν λήμματι Φιλολογία, τοῦ λαμπροῦ ΙΠ.Φ. Δημάρατου, καὶ τόμ. 12’, σ. 460-461, ἐν λήμματι Μπαίκ, τοῦ ἴδιου. 2. Ὅπως, ἐπὶ παραδείγματι, τῆς Συγκριτικής Γλωσσολογίας, μὲ τὸν Μπόππ, καὶ κατόπιν μὲ τὴ σχολὴ τῶν Νεο- γραμματικῶν, τῆς Μυθολογίας, μὲ τὴν {στορικο-συγκριτικὴ σχολὴ (Κ. Ο. Μύλλερ), τῆς ΄Ἱστορίας τῆς Φιλολογίας, μὲ τὸν ἴδιον, καὶ τοὺς Κρουαζὲ ἀργότερα, τῆς ᾿Επιγραφικῆς καὶ τῆς Ἱστορίας, μὲ τὸ Ἀίμπουρ, τὸν Κούρτιο, τὸν Μόμμσεν, τὸν Ντρόυζεν κιἄ. σπουδαίους.