10 ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ: Ἢ κηδεία ἑνὸς Ἕλληνος Ἕνα ἀπροσδόκητο τηλεφώνημα: «Πέθανε ὁ ᾿Ηλίας Τσατσόμοιρος! Ἢ κηδεία εἶναι τὴ Δευτέρα 23 Δεκεμβρίου στὶς .} ἡ ὥρα στὸ Α΄ Νεκρο- ταφεῖο». Δὲν μπορῶ νὰ πῶ. ὅτι δὲν τὸ περίμενα. Ἤξερα ὅτι πάλευε πάνω ἀπὸ χρόνο μὲ τὴν ἐπάρατη νόσο. ᾿Αλλὰ παρ᾽ ὅλ᾽ αὐτὰ ἐξεπλάγην, γιατὶ πνευματικὰ μέχρι τέλους ταν διαυγέστατος καὶ δημοσίευε ἀνελλιπῶς τὶς ῥαθυνούστατες ἔρευνές του στὸ «Δαυλὸ» μέχρι τὸ τεῦχος Δεκεμ- βρίου. Ἀφησα ἐσπευσμένως τὴ δουλειά µου καὶ πῆγα ἐκεῖνο τὸ μεσημέρι στὸ νεκρωταφεῖο. Ὃ καιρὸς ἦταν μουντὸς καὶ ψιλόβρεχε. Κάθε φορὰ ποὺ πάω στὸ νεκροταφεῖο βρέχει. Ανάμεσα στὰ ἄλλα εἶδα καὶ δύο μεγά- λα στεφάνια μὲ γαρύφαλλα καὶ χρυσάνθεµα σὲ πολλὰ χρώματα, ποὺ ἕ- γραφαν μὲ κεφαλαῖα γράμματα πάνω στὴν ἄσπρη ταινία τους: Τὸ πρῶτο: «ΣΤῸΝ ΕΞΕΧΟΝΊΑ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗ ΗΛΙΑ ΤΣΑΊΣΟΜΟΙΡΟ ΠΕ- ΡΙΟΔΙΚΟ "ΔΑΥΛΟΣ᾽». Καὶ τὸ δεύτερο: «ΣΤΟΝ ΑΞΕΧΑΣΤΟ ΦΙΛΟ ΗΛΙΑ ΤΣΑΊΣΟΜΟΙΡΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Λ.Ι. ΛΑΜΠΡΟΥ». Ὅταν μπήκαμε στὸ ναὸ. πάρα πολλὰ ἄτομα µέχρι καὶ ἔξω ἀπὸ τὴν πόρτα «. ὁ ἱερέας πῆρε τὸ χρυσὸ βιβλίο καὶ ἄρχισε νὰ διαβάζει: «“Αρ- πασον ὁ Θεὸς τὸν δοῦλόν σου καὶ ἀνάπαυσον αὐτόν.... μετὰ δικαίων τὸν δοῦλόν σου». Κύτταγα ἀφηρημένος τὶς σταυρωτὲς λευκὲς λαμπάδες μὲ τὶς ἄσπρες μαργαρίτες καὶ τὶς κάλλες καὶ σκεφτόμουνα τὸν ᾿Ηλία Τσα- τσόμωιρο. Ηταν θεόρατος καὶ εὐσταλὴς σὰ Σπαρτιάτης πολεμιστὴς ἢ Βικαντινὸς αὐτοκράτωρ τῆς ἐποχῆς τῶν Κομνηνῶν. Τοῦ ἀρχικόρακος καὶ τὸν σὺν αὐτῷ πόνεσε ὁ ὠμὸς νὰ τὸν σηκώσουν. Ὃ "Ηλίας ἤταν λε- βεντάι Ὄρωπος μὸ ἐπιβλητικὴ προσωπικότη τα ἐκτὸς ἀπὸ παρουσιαστικό. εἶχε εὐγενικὴ φυσιογνωμία καὶ χαρακ τῆρα σὰν ᾿Αρχαῖος “Πλληνας. Εκείνη τὴ στιγμὴ στὴν ἐκκλησία ἀνάμεσα στὸν εὐώδη καπνὸ ἀπὸ τὸ θυμίαμα -ἀναπολοῦσα τὸν ἄνθρωπο-Γσατσόμοιρο καὶ καθόλου τὸ ὕργο του. Μοῦ τὸ θύμισε ὅμως ὁ ἑκδότης τοῦ «Λαυλοῦ» κ. Δημήτρης Λά- µπρου μὲ τὸν ὧὁραῖο του ἐπικήοειο. ποὺ μόνον αὐτὸς ἐκφώνησε. εὖθυτε- ης καὶ ἀπὸ στήθους: ω., Η Ελληνίδα γῆ ποὺ τόσο ἀγάπησες σὲ ἀνακαλεῖ στὰ σπλάγχνα τῆς... πλήρη ἔργου... ὅπως ὁ ᾿Ερμῆς ἐπέστρεφε στὸν αἰγλήεντα Ὄ- λυμπο, μόλις ἐκτελοῦσε τὶς ἀποστολές του... Εἶχες φλογερὸ ἔρωτα τοῦ εἰδέναι, δίψα γιὰ ἀλήθεια.... σ ἕναν πλανήτη ποὺ τὸν ἔχει ὃ- ξευτελίσει ὁ παραλογισμός, τὸ ψεῦδος, ὁ ἐξουσιασμµός, τὸ παρὰ φύ- σιν καὶ ἡ γενικὴ παρακμή... ᾿Υπερασπίστηκες ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ τὸν ὀμφάλιο λῶρο, ποὺ μᾶς συνδέει μὲ τὴ μεγάλῃ μητέρα μας... μὲ τὸ ἔργο σου, ποὺ εἶναι δαυλὸς πυρπολητῆ: τὴν πυρκαγιὰ τοῦ Λόγου ποὺ ἄναψες, δὲν ὑπάρχει δύναμη νὰ τὴ σβήσει... Φίλε μου, ἑταῖρε μου, συμπολεμιστή μου! Πορεύου ἐν εἰρήνῃ στὰ φωτεινὰ πεδία τῆς Γῆς τῶν Μακάρων, μὲ τὴ βεβαιότητα ὅτι ὁ Ὅρκος µας γιὰ τὸ Ὅ- ραμά μας θὰ τηρηθεῖ μέχρι κεραίας». «Συγκιν ητικὸς εἶναι». ψιθύρισε μιὰ κοπέλλα δίπλα µου. ᾿Ελώχιστος ἐγὼ μπροστὰ σ᾽ ἔναν κορυφαῖο μελετητή. φίλησα τελευ- ταῖος τὸ ξύλινο φέρετρο. Βγαίνοντας ἀπὸ τὴν ἐκκλησιὰ παρατήρησα ὅτι