ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ᾿Ηλίας Ίσατσόμοιρος: Τοῦ χρόνου ταξιδευτὴς Ὅταν στὰ γραφεῖα τοῦ «Λαυλοῦ» πληροφορήθηκα πὼς ὁ ᾽Ηλίας Τσατσόµοι- ρος εἶχε φύγει γιὰ τὸ ταξίδι τ᾽ ἀγύριστο. «ἀπώλεια». εἶπα καὶ ἡ λέξη αὐτὴ ἀντή- χησε κρύα καὶ παγωμένη σὲ μένα τὴν ἴδια. Κι ὅταν ὕστερα βρέθηκα νὰ περπατῶ στοὺς δρόμους τῆς ᾿ Αθήνας. ἔνοιωθα ἕνα περίεργο συναίσθημα ὀρφάνιας, ἀνεξή- γητο. γιατὶ τὸν ἄνθρωπο αὐτὸν δὲν τὸν εἶχα συναντήσει ποτέ. Οἱ δημοσιεύσεις του μὲ εἶχαν ἐντυπωσιάσει. ΄Οταν τὶς πρωτοδιάβασα στὸ «Δαυλό». ἕνα πρωτό- γνωρο ζάφνιασμα μὲ μαγνήτισε καὶ μὲ τράβηζε πέρα, κατὰ τὴν ὁδὸ Κυδαθηναί- ων, καὶ τοῦτο δὲν μπορεῖ νὰ ἦταν τυχαῖο, ἀφοῦ κανένας ἐκδότης περιοδικοῦ εἴτε ἄλλου ἔντυπου δὲν μ ᾿ ἔχει δεῖ ποτὲ ἕως τότε μὲ τὰ μάτια του. ΄Η βιαστικὴ ὅμως ανάγνωση. ὅπως καὶ τοῦ βιβλίου του, μέσα στὴ σκληρότητα τῶν ἡμερῶν καὶ τὸ ἀδυσώπητο τοῦ χρόνου. τὰ περιττὰ κι ἄχρηστα μὲ τὰ ὁποῖα ἔχουμε φορτώσει τὴ ζωή μας καὶ μᾶς ταλανίζουν. δὲ μπορῶ νὰ πῶ πὼς μοῦ εἶχε πλήρως ἀποκαλύψει τὸ φαινόμενο ᾿Ηλίας Τσατσόμοιρος. Παρέμενε γιὰ μένα περισι ὅτερο ἕνα γοη- τευτικὸ καὶ ἀπρόσιτο αἴνιγμα. ἕνα ἡφαίστειο λόγου καὶ κίνησι πνεύματος. ποὺ κἄπου μοῦ ὀέφευγε καὶ δὲ μποροῦσα νὰ τὸ παρακολουθήσω. Κι ὅταν γύρισα στὸ σπίτι µου. ρίχτηκα στὴ µελέτη τοῦ βιβλίου του «Ἱστορία Γενέσεως τῆς “Ελλη- νικῆς Γλώσσας» --Καΐ, πῶς νὰ τὸ κάνουμε, ἄλλο ἀνάγνωση καὶ ἄλλο µελέτη καὶ τότε συνειδητοποίησα τὸ μέγεθος τοῦ συγγραφέα-ἐρευνητῆ. τὸν ἀσύλληπτο μόχθο του. τὴν ἀγωνία καὶ τὴν ἀγάπη του γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Πυξίδα τῆς πορείας του καὶ στόχος ἡ λύτρωσή του ἀπὸ τὴν «Ἄτην, τὴν λυγρὰ ἄλγεα νέµουσαν καὶ τύπτουσαν». «Τάλας» ὁ σημερινὸς ΄Ἓλληνας καὶ ὁ πολίτης τῆς διεθνοῦς κοινω- νίας. ὄχι γιατὶ τὸν ἔπληξε ἡ μοῖρα, ἀλλὰ γιατὶ δὲν ἔχει μυαλὰ νὰ σκέφτεται σω- στὰ καὶ «διαταράσσει τὸν κοινωνικὸ ρυθμὸ διὰ τῆς δικῆς του συγχύσεως». «Χαλε- πο» οἱ Τιτᾶνες-ἡγέτες του. ποὺ μὲ τὴν ἀλαζονεία καὶ τὴν ἀφροσύνη ἀπομάκρυ- ναν τὴν «Αἰδὼ» καὶ τὴ «Νέμεσιν». Χαλεποί. γιατί εἶναι «ἄνθρωποι διεστραμμένοι, διεφθαρμένοι, μοχθηροί, οἱ ὁποῖοι ὠθοῦν αὐτὴν τὴν πνοὴν τῆς διαστροφῆς στὸ πε- ριβάλλον τους καὶ στὸν κόσμο, προκαλοῦντες ἔτσι κινήσεις παλινδρομήσεως ἢ συγχύσεως. ᾿Η κοινωνία ἔχασε τὴν ἠρεμία καὶ τὴν ἰσορροπία της ἐξοστρακίζο- ντας τὴ Θέμιδα, δηλαδὴ τοὺς θεσμοὺς καὶ τὴ νομὴ τῶν ἀγαθῶν κατὰ τὸν πρέποντα τρόπο, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἄλλος ἀπὸ αὐτὸν τῆς μητρὸς πρὸς τὸν ἄνθρωπο, τῆς μη- τρὸς τῆς ὁδηγούσης στὸ φῶς». Στὴν ἡλικία ποὺ οἱ ἄλλοι. σχεδὸν ὅλοι- δὲν ἔχουν ἄλλη ἔννοια ἀπὸ τὸ πῶς ν᾿ απολαύσουν τοὺς καρποὺς τῶν μόχθων τους ὁ ᾿Ηλίας Τσατσόμοιρος ἐπετέλε- σὲ τὸν ἡράκλειο ἀθλο: Ταξίδεψε μέσα στὸ χρόνο. Μὲ σκάφος τὴν ἀρχαία. κυ- ρίως προκλασσικὴ ἑλληνικὴ γραμματεία, ποὺ ἐμεῖς οἱ νεοέλληνες ἀγνοοῦμε ἢ ἔ- χουμε κάποιες λανθασμένες πληροφορίες ἀπὸ τὴ σκόπιμη διαστρέβλωση τῆς Νατευθυνόµενης ἀπὸ τοὺς ἐξουσιαστὲς «ἐπιστήμης». διάβηκε πολιτισμοὺς καὶ κατακλυσμούς. διέσχισε τὶς χιλιετίες, τὰ ἑκατομμύρια χρόνια, ἔφθασε ὥς τὸν ἕλ- λοπα θηρευτή, ἀγκυροβόλησε κι ἄρχισε τὴν ἔρευνα. Γιατὶ ἤθελε νὰ φέρει πίσω στὴν ᾿Ελλάδα καὶ τὸν κόσμο ὁλόκληρο τὸν «οἰκουμενικὸ λόγο» τοῦ «Λιὸς-πολι- τισμοῦ». μοναδικὴ πιὰ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ τρεκλίζει ζαλισμένος µέσα στὸν παραλογισμὸ ποὺ βασιλεύει πάνω στὸν βαριὰ ἄρρωστο φλοιὸ τῆς Γῆς. Κι ἐπειδὴ πίστευε πὼς αὐτὴ ἡ κατάκτηση τοῦ ἀνθρώπου δὲν ὑπάρχει πουθενὰ ἀλλοῦ παρὰ µόνο µέσα στὴν κιβωτὸ ποὺ λέγεται Ελληνική Γλῶσσα, ξεκίνησε ἀπὸ τὸ χῶρο ποὺ «πρῶτος ἀνῆλθε ἐπὶ τῶν ὑδάτων πρὸ 145.000.000 ἐτῶν, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ανεπτύχθη ἡ ἑλλοπικὴ γλῶσσα, ἡ μετέπειτα γλῶσσα ὅλων τῶν ἑλλήνων». Καὶ εἷ-