ΔΗΜΗΤΡΗΣ 1. ΛΑΜΠΡΟΥ Ἢ ἱστορικὴ ἀλήθεια καὶ ἡ ᾽Αλήθεια Ο ταν μιλᾶμε γιὰ τὸ Εἰκοσιένα, μὲ τὴν καθιερωμένη σημασία τοῦ ὅρου αὐτοῦ, πρέπει νὰ κάνουμε τὴ διάκριση μεταξὺ δύο σαφῶς διαφορετι- κῶν πραγμάτων: τὸ ἕνα εἶναι τὸ καθαρὸ Εἰκοσιένα σὰν ἀγώνισμα ἐλευθε- ρίας' τὸ ἄλλο εἶναι τὸ ἐξουσιαστικὸ στοιχεῖο ποὺ παρεισέφρυσε μοιραῖα --καθ᾽ «ἱστορικὴν ἀναγκαιότητα», ἄν σᾶς ἀρέση ὁ ὕποπτος αὐτὸς λογο- κρατικὸς ὄρος-- στὴν πρό, κατὰ καὶ μετὰ τὸ Εἰκοσιένα περίοδο, καὶ ὄχι μόνο σφράγισε καὶ χῥωμάτισε ἀνεξίτηλα τὸ ἀγώνισμα, ἀλλὰ καὶ τελικὰ τὸ ἐξουδετέρωσε, τὸ διέκοψε καὶ ἀπέτρεψε οἰαδήποτε περαιτέρω ὕπαρξη καὶ διάρκειά του. Τὸ Εἰκοσιένα, καὶ δὴ τὰ δυὸ πρῶτα χρόνια του, ἀποτε- λεῖ τὴν ἀρχὴ καὶ τὸ ἄδοξο τέλος μιᾶς ἐλευθερωτικῆς ἰδεολογίας καὶ πρα- κτικῆς καὶ ταυτόχρονα ἀποτελεῖ τὴν ἀρχὴ ἀλλὰ καὶ τὴ συνέχεια καὶ ὁλο- κλήρωση μιᾶς ἐξουσιαστικῆς θεωρήσεως ἀλλὰ καὶ μιᾶς ἐξουσιαστικῆς τάξεως πραγμάτων ποὺ ἐπέζησε, κατίσχυσε καὶ τελικὰ ἀπέμεινε ἣ μοναδι- κὴ «κληρονομιά» τῆς ἑλληνικῆς ἐξεγέρσεως. Τὸ ἐξουσιαστικὸ στοιχεῖο, ποὺ ἄρρηκτα συνώδευσε τὴν προπαρασκευή, τὴ διεξαγωγὴ καὶ τὴ διαδο- χὴ τοῦ ᾿Αγῶνος, μπορεῖ νὰ εἶναι ὑπερήφανο: ἡ ἐλευθερία ἀγωνίσθηκε, ἧτ- τήθηκε καὶ πέθανε: ἡ ἐξουσία καπέλωσε τὴν ἐλευθερία κι ἀπέμεινε ἡ μο- ναδικὴ νικήτρια, ὁ μόνος ἐπιζῶν. Α ν, ὅπως λέει ὁ Νίτσε, «ὁ Ἕλληνας δέν εἶναι οὔτε αἰσιόδοξος οὔτε ἀπαισιόδοξος, εἶναι στὴν οὐσία ἀνδρεῖος, βλέπει τὰ τρομερὰ πρᾶ- γματα ἔτσι ὅπως εἶναι, δὲν τ᾽ ἀποκρύπτει ἀπὸ τὸν ἑαυτό του», θὰ ἦταν ἑλ- ληνικὸ νὰ μὴν ἀποκρύπτουμε τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἐπανάσταση εἶχε ἤδη σθήσει ἀπὸ τὸ [825 καὶ «ἀποτύχει» ὁλοκληρωτικά, ὅτι ἡ “Ελλάδα σχεδὸν ὁλόκληρη εἶχε ἤδη κατακτηθῆ καὶ πάλι καὶ ὅτι ἱστορικὴ μητέρα τοῦ Νεοελληνικοῦ Κράτους εἶναι ἣ παρέµθαση τῶν ξένων στὸ Ναυαρῖνο καὶ ὄχι ἡ καταπνιγεῖσα προπολλοῦ στὸ αἷμα ἐλευθερωτικὴ πάλη τῶν 'Ελλή- νῶν. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν «ἱστορικὴ ἀλήθεια», τὴν ἔγχρονη «ἀ- λήθεια» τῶν φαινομένων. ᾿Αλλὰ δὲν εἶναι ἡ γνήσια ἀλήθεια, ἣ ἁπλῆ, ἣ ἀληθινὴ ἀλήθεια, αὐτὴ ποὺ δέν συνοδεύεται ἀπὸ κανένα προσδιορισμό. Αὐτή, ἡ ὑπεριστορικὴ ἀλήθεια, ἣ πέρα τοῦ χρόνου καὶ τοῦ τόπου, εἶναι ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἀγωνίζονται γιὰ τὴν ἐλευθερία καὶ πεθαίνουν γι᾿ αὐτήν' ἢ, μὲ ἄλλη διατύπωση τοῦ ἴδιου πράγματος, γιὰ τοὺς ἀνθρώπους τὸ φαι- νόμενο ζωή, τὸ βιολογικὸ γεγονὸς ζωή. δὲν ἔχει καθεαυτὸ ἀξία: τὴν ἀξία ἀντιπροσωπεύει κάτι ἄλλο, ποὺ βρίσκεται ἔξω ἀπὸ τὰ γεγονότα καὶ τὰ