ΒΑΓΤΕΛΗΣ ΜΠΕΞΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΟ ΗΠΕΙΡΟ Μιὰ ἄλλη “Ελλάδα, ποὺ δὲν θυμίζει ωμαίικο ᾿Αλβανία. "Ένα ὁδοιποριχὸ στὴν θλίψη. “Ἕνα ὁδοιπορικὸ στὴν ἀπομόνωσ]. Χρώματα; "Όλα γκρίζα. ᾿Αν θἄᾶπρεπε νά γράψω ἕνα ποίημα, αὐτὸ σίγουρα θάταν ἕνα µοιρολόι. Ἕνα µοιρολόι βγαλμένο μὲσα ἀπ᾿ τὴν ψυχὴ τῶν ἀνθρώπων ποὺ ἔ- χουν λόγους γιὰ νὰ πονᾶνε, λόγους γιὰ νὰ κλαῖνε, λόγους γιὰ νὰ χορεύουν μέσ᾽ στὴν ἀπόγνωση ποὺ γεννᾶ ἡ ἔλλειψη αὐτῶν ποὺ ἐμεῖς ἔτσι ἁπλᾶ ὀνομάζουμε ἀπαραίτη- τα. | Ἢ ἀρχική µου διάθεση, περνῶντας τὸ πρῶτο φυλάκιο τῶν συνόρων, ταν αὐτὴ τοῦ ἐξερευνητῆ, τοῦ παρατηρητῆ, αὐτοῦ ποὺ θὰ ἔβλεπε ἕναν πραγματικὰ παράξενο κόσμο, ὅπως μοῦ τὸν εἶχαν περιγράψει. Δὲν πίστευα ὅμως ποτέ, ὅτι αὐτὸς ὁ παρά- ἔενος κόσμος θὰ ἦταν συνάμα καὶ τόσο τραγικός. Δὲν πίστευα, ὅτι θὰ ἀντίκρυζα παιδιὰ τριῶν καὶ πέντε ἐτῶν νὰ φορᾶνε ἀνοιξιάτικα μπουφὰν μέσ᾽ στὴν καρδιὰ τοῦ χειμῶνα. Δὲν μποροῦσα νὰ πιστέψω, ὅτι τὸ τόσο κοντά µας ἤταν καὶ τόσο μακρυά μας. Περάσαμε νωρὶς τὸ πρωὶ λοιπόν, ὅπως εἶπα, τὸ πρῶτο ἀλβανικὸ φυλάκιο. Πρό- σωπα σχυθρωπά, ἄνθρωποι μαζεμένοι, στρατιῶτες ποὺ µόνο στρατιῶτες δὲν ταν. Σοῦ ἔδιναν τὴν ἐντύπωση πεινασµένων ζητιάνων, ποὺ προσπαθοῦσαν ἀπεγνωσμένα νὰ κρατήσουν τὴν λογιστὴ ἀξιοπρέπεια, ποὺ δυστυχῶς τοὺς εἶχε ἀπομείνει. ᾿Αν- θρώπινα ἐρείπια δίπλα στὰ ἐγχαταλελειμμένα κτίσματα. "Ανθρωποι, ποὺ σὲ μιὰ ἄλλη χώρα καὶ σὲ ἄλλες καταστάσεις θὰ εἶχαν σίγουρα νὰ σοῦ ποῦν πολλὰ γιὰ τὴ ζωή τους. Νὰ σοῦ µιλήσουν γιὰ ἔρωτα, περιπάτους σὲ ἡλιόλουστους καὶ καθαροὺς δρόμους, χαρά. Νὰ σοῦ χαμογελάσουν, καὶ αὐτὸ τὸ χαμόγελο νὰ μὴν εἶναι τὸ πικρὸ χαμόγελο τῆς ἐγκατάλειψης καὶ τῆς οὐσιαστικῆς ἀνυπαρξίας τους. Προσπεράσαµε καὶ τὰ ὑπόλοιπα τρία φυλάκια προχωρώντας στὸ ἐσωτερικὸ τῆς χώρας. Οἱ εἰκόνες ποὺ διέκρινα πίσω ἀπ᾽ τὸ θολὸ τζάμι τοῦ αὐτοκινήτου, ἔνοιωθα νὰ σφυρηλατοῦνε τὸ μυαλό µου μὲ ἀτέλειωτα ἐρωτηματικά. “ἔνα ὅμως ξεχώριζε ᾱ- νάμεσά τους: - Γιατί; “ἕνα ἀόριστο ἀλλὰ καὶ πολὺ πραγματικὸ γιατί. “ἕνα γιατί, ποὺ ἦταν δίπλα μου στὰ ἄσπαρτα χωράφια, στὴν ὁλοχληρωτικὴ ἀνυπαρξία δέντρων καὶ πράσινης γῆς, στὰ γκρεμισμένα ἐργοστάσια, στὰ ἀτελείωτα πυροβολεῖα ποὺ εἷ- χαν γίνει ἀσφαλὲς καταφύγιο τώρα πιὰ γιὰ τὰ λιγοστὰ πρόβατα καὶ ἀνθρώπους μαζὶ τίς βροχερὲς μέρες τοῦ χειμῶνα. “ἕνα πελώριο γιατί, ποὺ μέσα ἀπ᾿ τὴν ἀορι- στία του γεννοῦσε οὐσιαστικὰ συναισθήματα. Τὸ γκρίζο τῆς γῆς ἀνακατεμένο μὲ τὴν ὁμίχλη, ποὺ ἔχλεινε τὰ πάντα ἑρμητικά μέσα τής, μὲ ἔκανε νὰ ἀσφυχτιῶ. Οἱ ἄνθρωποι, κι αὐτοὶ τραγικὲς φιγοῦρες, ξεπρό- βαλλαν μέσα ἀπ᾿ τὴν ὁμίχλη, καθώς περνούσαμε μὲ τὸ αὐτοκίνητο. Περίμεναν τὸ λεωφορεῖο, μοῦ εἶπε ὁ ὁδηγός μας, ὅταν τὸν ρώτησα. Τὸ λεωφορεῖο, ποὺ κανεὶς δὲν ἤξερε πότε καὶ ἐὰν θὰ περνοῦσε. Μέσ᾽ στὴν καρδιὰ τοῦ χειμῶνα. “Ὅλα τόσο ρευστά, ἀλλὰ ἀλίμονο πραγματικά. Στοὺς τοίχους μὲ δυσκολία διέ- '