ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Κ. ΓΑΤΣΙΑΣ Λατινικά: Ἣ ἀρχαιότερη γνωστὴ κακοποίηση τῆς ᾿Ελληνίδος Φωνῆς / κά Ν / 1. Τί εἶναι τὰ «λατινικά»; Σὲ μιὰ σειρὰ ἄρθρων βου στὸν «Δαυλὸ» (τεύχη 100, 105, 115, 116-117, 120) κατ᾽ ἐπανάληψιν ἔθιξα τὸ γε γονὸς ὅτι ὅτὴν πραγματικότητα ὴ γλῶσσα τῆς γῆς εἴ- ναι μία, τὰ ἑλληνικά. Καὶ ὄλες οἱ γλῶσσες ὅλων τῶν ἐποχῶν δὲν εἶναι παρὰ παρα- φθορές, κακοποιήσεις τῆς ἑλληνικῆς. Συνεπῶς ἡ βάση τοῦ λεξιλόγιου ὁποιασδήποτε γλώσσας μπορεῖ νὰ ἐτυμολογηθῇ πραγματικὰ μόνο μὲ βάση τὸ ἑλληνικὸ λεξιλόγιο. Γενικὰ γίνεται ἀποδεκτό, ὅτι οἱ γλῶσσες τῶν «προοδευμένων» λαῶν πῆραν πολλὲς λέξεις ἀπ᾿ τὰ ἑλληνικά, γιὰ νὰ σχηματίσουν φιλοσοφικούς, τεχνολογικούς, ἐπιστημονικούς, ἰατρικοὺς κιλπ. ὄρους ἀλλὰ θεωρεῖται ὅτι μεγάλη «τιμὴ» ἀνήχει καὶ στὴ «λατινική», καθ᾽ ὅτι κι ἀπ᾿ αὐτὴν πάρθηκαν λέξεις, οὕτως ὥστε χαὶ τὰ λατινικὰ συνέβαλαν στὸν σχηματισμὸ τῶν ἄλλων γλωσσῶν, στὴν ἐπιστήμη κ.ο.χ. Τί εἶναι τὰ «λατινικά»; Λέγω εὐθέως καὶ τὸ τονίζω: Οἱ πρόγονοί μας θεωροῦ- σαν τὰ «λατινικὰ» ἁπλῶς σὰν μιὰ ἐκβαρβαρισμένη ἑλληνικὴ διάλεκτο, στὴν ὁποία μάλιστα ἔβλεπαν μεγάλη «συγγένεια» ἢ ταύτιση μὲ τὰ αἰολικὰ καὶ τὰ αἰολοδωρι- κά. Εἶναι Ὑνωστὸ ἐπίσης, ὅτι "Ελληνες πρόγονοί µας «καλούπωσαν» τὸ πρωτόγονο ἰδίωμα τῶν λατίνων καὶ τοῦ ἔδωσαν τὴν 'μορφὴ- «γλώσσας». Ἕλληνες συνέγραψαν τὴν πρώτη γραμματικὴ τῆς λατινικῆς. Καὶ "Ελληνες ἔγραψαν πρῶτοι κείμενα στὰ λατινικά. Θὰ ῆταν εὔκολο καὶ μάλιστα καθόλου εὐχαταφρόνητο, ἀλλὰ ἐνδειχτικὸ καὶ δια- σαφηνιστικό, νὰ παραθέση κανεὶς πλῆθος ἱστορικῶν μαρτυριῶν ποὺ ἐπιβεβαιώνουν τοῦ λόγου τὸ ἀληθές. Νοιάζομαι ὅμως ἐδῶ γιὰ κάτι βαθύτερο. Ψάχνοντας κανεὶς στὴν καταγραμμένη «λατινικὴ» (τὸ τονίζω: ἄλλη εἶναι ἡ καταγραμμένη καὶ ἄλλη ἧ- ταν ἡ ὁμιλουμένη, ἡ ὁποία χάθηκε) μπορεῖ νὰ δῇ πλῆθος ἀπὸ τρόπους, μὲ τοὺς ὁ- ποίους κακοποιήθηκαν ἑλληνικὲς λέξεις, ὥστε νὰ σχηματισθῇ ἀπὸ αὐτὲς αὐτὸ ποὺ λέμε «λεξιλόγιο» τῆς καταγραμμένης γλώσσας, γνωστῆς ὡς λατινικά. 2. Τρόποι ἐκλατινισμοῦ ἑλληνικῶν λέξεων Χρησιμοποιῶ ὅποια λεξικὰ λατινικῶν βρίσκονται κοντά μου: τοῦ Στ. Κουμανού- δη, τοῦ Τσακαλώτου, τοῦ "Εριχ Οὔλριχ καὶ «θησαυροὺς» συναγωγῆς λατινικῶν λέ- ξεων. Παρακολουθῆστε μαζί μου μερικοὺς ἀπὸ τοὺς τρόπους μὲ τοὺς ὁποίους (ὅπως εἴδαμε καὶ στὶς ἄλλες «γλῶσσες») ἔγινε ἀπὸ τοὺς λατίνους ὁ ἐκλατινισμὸς ἑλληνι- κῶν λέξεων. ᾿Αοχίζω μὲ τὰ «εὔχολα» καὶ ἐ ἢ δεί; ᾿Εὸ χρε ἣν ἑλλ. λ. τέσσε οχίζω εὔκολα» καὶ ἐμφανῆ δείγματα. ᾿Εὰν πάρετε τὴν ἑλλ. λ. τέσσερα -- ν Ν , , δ “- ο / ε (Ξ 4) καὶ τὴν κάνετε τέσσελλα ἣ ἢ τέσσαλα, τοῦτο εἶναι ἐχβαρβάριση. 'Ο Κουμα- , 2 Δ - Δ , Ν ’ 3 / 72 νούδης (ἀπὸ δῶ καὶ πέρα γιὰ συντομία, Κ), σελ. 459, ἀναφέρει: “[6654|4, Ιε5588- γίιι5, ταὐτὰ τοῖς ἐἐδδε]]α, [6556 Π|} τίς". Γιὰ τὸ (6ς5ε//Α, δε, θ., ὁ ἴδιος σημειώνει: «ὑποκορ. τοῦ ἰεδεετβ». Στὸ ἰεβεεγα. ἃ6 θ., ἀναγκάζεται νὰ παραδεχθῇ: «ἐκ τοῦ ᾿1- ὠνικοῦ τέσσερα». ᾿Απ᾿ αὐτὸ τὸ ἑλληνικὸ τέσσερα οἱ λατῖνοι ἔκαναν τὸ ρῆμα: {ες-