ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ Οἱ τύμβοι τῆς ὁμηρικῆς ᾿Ιθάκης (- Λευκάδας) Κύριε διευθυντά, Στὸ τεῦχος [3] τοῦ «Δαυλοῦ» (Νοέμβριος 1992) ὁ κ. Κ. Κουτρουβέλης ἀναφέ- ρεται σὲ δύο τύµβους, ποὺ ἐντόπισε στὴ νοτιοδυτικὴ Λευκάδα στὶς περιοχὲς τῶν χωριῶν Σύβρο καὶ Κοντάραινα. Τὸν τύμβο τοῦ Σύβρου τὸν καταγράφει τύµβο τοῦ Λαέρτη καὶ τὸν τύμβο τῆς Κοντάραινας τύμβο τοῦ ᾿Οδυσσέα. 'Ο πρῶτος ἀ- πὸ τοὺς τύµβους ἔχει ὕψος 69,50 µέτρα καὶ ὁ δεύτερος 75 µέτρα. 'Ο κ. Κουτρου- βέλης τοποθετεῖ τὴ πόλη τῆς ᾿Ομηρικῆς ᾿Ιθάκης στὴ νοτιοδυτικἡ Λευκάδα, ἐνῶ ὁ Νταῖρπφελντ τὴν τοποθετεῖ στὴ νοτιοανατολικἡ μὲ κριτήριο τὴν ταυτότητα τῆς ᾿ Ομηρικῆς περιγραφῆς μὲ τὰ τοπογραφικά δεδοµένα τῆς περιοχῆς, ποὺ ἔπα- ληθεύτηκε ἀπὸ τὶς ἀνασκαφές του στὴ πεδιάδα τοῦ Νυδριοῦ, ποὺ φέρανε στὸ φῶς τοπογραφικὸ τῆς ἀρχαίας πόλης, πολλούς τάφους, ποὺ 33 χαρακτηριστήκανε βασιλικοὶ ἀπὸ τὸ περιεχόμενό τους, ἐνῶ δὲν ἔχουνε ἀποκαλυφθεῖ καὶ οἱ ὑπόλοι- ποι. Ἕνα κτίσμα μεγάλων διαστάσεων, ποὺ τὰ ὑπόγεια νερὰ δὲν ἐπιτρέψανε τὴ διερεύνησή του, θεωρήθηκε ὡς τὸ ἀνάκτορο τοῦ ᾿Οδυσσέα στὴν περιοχὴ τοῦ Στενοῦ, κοντὰ στοὺς βασιλικοὺς τάφους. Καὶ τώρα ἂς ἀφήσομε τὸν "Όμηρο νὰ μιλήσει γιὰ τὰ τοπογραφικἁ γνωρίσματα τῆς ᾿Ιθάκης, ποὺ ἀναμφισβήτητα ταυ- τίζονται μὲ τῆς Λευκάδας. Θὰ ἀναφέρομε μερικά: Δύο εἶναι τὰ βουνὰ τῆς ᾿Ομηρικῆς ᾿Ιθάκης: Τὸ «Νήριτον εἰνοσίφυλλον ἀρι- πρεπές» (Οδύσσεια ι 22), τὸ πιὸ χαρακτηριστικὸ γνώρισμα τῆς πατρίδας του, ποὺ ἀναφέρει στοὺς Φαίακες ὁ ᾿Οδυσσέας. Εἶναι τὸ «Νήριτον εἰνοσίφυλλον» (Ιλιάδα Β 632) στὸν Κατάλογο τῶν καραβιῶν, ποὺ καὶ δῶ ἀναφέρεται σὰν χα- ρακτηριστικὸ γνώρισμα τῆς ᾿Ιθάκης κι ὄχι σὰν ξέχωρο νησί, ποὺ λαθεµένα πα- ραδέχτηκε ὁ Νταῖρπφελντ. Καὶ τοῦτο ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὸ ἐπίθετο εἰνοσίφυλ- λον (πυκνοδασωμένο), ποὺ πάντα ἀναφέρεται σὲ βουνά, ὅπως «Πήλιον εἰνοσί- φυλλον»(λ316). Τὸ Νήριτο εἶναι ἕνας ὀρεινὸς ὄγκος, ποὺ ξεκινάει ἀπὸ τὰ βορει- νὰ καὶ φτάνει στὰ νότια τοῦ νησιοῦ διχοτοµώντας το σὲ νοτιοδυτικἠ καὶ βορειο- ανατολικἡ περιοχή. Εἶναι τὸ σημερινὸ βουνὸ ᾿Ἑλάτη. Τὸ ἄλλο βουνὸ εἶναι τὸ Νήιο στὰ βορειοανατολικἁ τοῦ νησιοῦ. Εἶναι τὸ σημερινὸ βουνὸ Σκάροι. Ὅπως εἴπαμε, τὸ Νήριτο συμβολίζει τὸ χαρακτηριστικὸ γνώρισμα τῆς ᾿Ιθάκης. Τὸ Νή- ἴο εἶναι καθοριστικὸ γιὰ τοπογράφηση τῆς πόλης. | Ὅταν ὁ Τηλέμαχος καὶ ἡ θεὰ ᾿Αθηνᾶ, ποὺ τὸν συνοδεύει μὲ τὴ μορφὴ τοῦ Μέντορα, ρωτιοῦνται ἀπὸ τὸ Νέ- στορα ποιοί εἶναι κι ἀπὸ ποῦ ἔρχονται, ὁ Τηλέμαχος τοὺς ἀπαντάει: ἡμεῖς ἐξ ᾿Ιθάκης ὑπονηίου εἰλήλαθμεν [ἐμεῖς ἀπ᾿ τὴν ὑπονήιο ᾿Ιθάκη ἔχομ᾽ ἔρθει] (Υ8Ι). Αν ἡ πόλη ἤτανε στὴ νοτιοδυτικἠἡ περιοχὴ τῆς Λευκάδας, ὁ Τηλέμαχος θὰ τὴν ὀνόμαζε ὑπονήριτο, γιατὶ θὰ βρισκότανε κάτω ἀπό τὸ βουνὸ Νήριτο. Τὰ χοιροµάντρια τοῦ Εὔμαιου ὁ Νταῖρπερελντ τὰ τοποθετεῖ στὴν περιοχὴ τοῦ χω- ριοῦ Εὔγηρος στὴ νοτιοδυτικἠ Λευκάδα μὲ κριτήριο τοὺς ὅρμους ἀπόβασης τοῦ ᾿Οδυσσέα’ ἀπὸ τοὺς Φαίακες, τὰ Σύβοτα, καὶ τοῦ Τηλέμαχου στὸ γυρισμό του ἀπ᾽ τὸ ταξίδι του, τὸ Σκύδι. ᾿ Απὸ τὰ Σύβοτα ἡ θεὰ ᾿ Αθηνᾶ δείχνει στὸν ᾿Οδυσ- σέα τὸ Νήριτο: τοῦτο δὲ Νήριτόν ἐστιν ὄρος κατασιµένον ὕλῃ. [νὰ τὸ βουνὸ τὸ Νήριτο τὸ δασοσκεπασμένο] (ν 351). ᾿Απὸ τὰ χοιροµάντρια ξεκινάει ὁ Εὔμαιος μιὰν αὐγή μὲ ἐντολὴ τοῦ Τηλέμα- χου νὰ πάει στὴν πόλη μήνυμα στὴ μάνα του, πὼς γύρισε ἀπ᾽ τὸ ταξίδι (π|30- 131), καὶ νὰ ἐπιστρέψει χωρὶς καθυστέρηση (πΙ50-153). Ετσι καὶ ἔγινε. Στὰ χοιροµάντρια ἔφτασε τὶς βραδυνὲς ὧρες (π452-453). Αν ἡ πόλη ἤτανε στὴ νο- τιοδυτικἠ Λευκάδα, πῶς δικαιολογεῖται ἡ πολύωρη πορεία τοῦ Εὔμαιου; ὋὉ