Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ Ι4ΓΩΝ ΜΗ Ιω, ΥΚΙΟΗΤ, Το Ροννογ ΕΙΠο [Οἱ Ἐλίτ Ισχύος). - Στὸ ἔργο αὐτὸ ὁ Μίλλς θέτει τὸ βασικὸ πρόβλημα τῆς κοινωνιολογίας τῆς ἰσχύος ἀκολουθώντας τὴν ἀνάλυση τῶν πολιτικῶν θεσμῶν τοῦ Μάξ Βέμπερ σὲ σχέση μὲ τὴν κοινωνικὴ τάξη, τὴν κοινωνικὴ θέση καὶ τὸ πολιτικὸ κόμμα. Ὃ συγγραφέας ὑποστη- ρίζει, ὅτι στὶς σύγχρονες κοινωνικὲς δομὲς τείνει νὰ ἀναπτύσεται μιὰ ἐλίτ ἰσχύος ἀπο- τελουμένη ἀπὸ ἄντρες ποὺ κατέχουν κορυφαῖες θέσεις στὶς βασικὲς ἱεραρχίες καὶ . στοὺς ὀργανισμοὺς τῶν οἰκονομικῶν, τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν στρατιωτικῶν θεσμῶν. Σύμφωνα μὲ τὸν Μίλλς ἡ ἰσχὺς ἀποτελεῖ ἕνα συστημικὸ κατηγόρημα. Οὔτε ἡ θεωρία τῆς παντοδυναμίας τῶν ἐλίτ στὸν καθορισμὸ τῆς ἱστορικῆς διαδικασίας οὔτε καὶ ἡ θε- ωρία τῆς ἀνικανότητάς τους, ποὺ σχετίζεται μὲ τὸ δημοκρατικὸ πιστεύω ἤ τὴν θεωρία τῆς ἰσορροπίας, δὲν ἀποτελεῖ ἐπαρκῆ ἐξήγηση, καθὼς ἡ ἰσχὺς εἶναι ἐμπεδωμένη στοὺς κοινωνικοὺς θεσμοὺς καὶ ὄχι στὸν ἀτομικὰ δρῶντα. Ἢ οἰκονομία ἀπομακρυνόμενη ἀπὸ τὸ δόγμα τῆς μικρῆς ἐπιχείρησης κυριαρχεῖται τώρα ἀπὸ λιγάριθμες γιγάντιες ἐπιχειρήσεις μὲ ἰσχυρὲς διοικητικὲς καὶ πολιτικὲς συ- σχετίσεις, ποὺ κατέχουν τὸ κλειδὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀποφάσεων. Οἱ διοικητικοί τους ἡγήτορες συγκαλύπτονται στὰ ἐπίπεδα ἱεραρχίας καὶ συμβάλλουν ἀποφασιστικὰ στὴν διαμόρφῶση τῶν πολιτικῶν ἀποφάσεων. ᾿Απὸ τὴν ἄλλη μεριά, ἡ πολιτικὴ τάξη ἔχει μεταβληθεῖ σὲ ἕνα κεντρικοποιημένο πολιτικὸ κατεστημένο. Οἱ τάσεις γραφειοκρατι- κοποίησης στὰ μεσαῖα ἐπίπεδα εἶναι ισχυρές, ἄν καὶ στὴν οὐσία δὲν πρόκειται γιὰ γρα- φειοκρατία, καθὼς οἱ ἄνθρωποι δὲν ἐπιλέγονται γιὰ τὴν ἐπιδεξιότητά τους οὔτε καὶ ὑ- περβαίνουν τὰ κομματικὰ συμφέροντα. Δεδομένης τῆς προτεραιότητας τῶν στρατιωτικῶν σκοπιμοτήτων, τὸ στρατιωτικὸ κατεστημένο ἔχει μεγεθυνθεῖ, ἐνῶ οἱ κορυφαῖοι στρατιωτικοὶ ἄνδρες δὲν εἶναι πιὰ στρατηγοὶ καὶ ἐμπειρογνώμονες ἀλλὰ πολιτικοί, ποὺ παίρνουν ἀποφάσεις γιὰ παγκό- σμια θέματα. Μιὰ νέα κατάσταση ἔχει δημιουργηθεῖ. Μὲ τὴν προπογάνδα ἀποκαλύ- πτεται ἡ πραγματικότητα τῶν διεθνῶν σχέσεων, ἐνῶ οἱ ἔνοπλες δυνάμεις ἐμφανίζονται ἐλκυστικὲς στοὺς πολίτες καὶ τονίζεται ἡ ἀνάγκη ἐπέκτασης τοῦ στρατιωτικοῦ κατε- στημένου, ποὺ διαμορφώνει τώρα τοὺς οἰκονομικούς, τοὺς πολιτικούς, τοὺς ἐκπαιδευ- τικούς, τοὺς θρησκευτικοὺς καὶ τοὺς οἰκογενειακοὺς θεσμούς. Ἣ στρατιωτικὴ τάξη ἀποτελεῖ τὸ εὑρύτερο καὶ τὸ πιὸ δαπανηρὸ στοιχεῖο τῆς κυβέρνησης. Σύμφωνα μὲ τὸν Μίλλς ὑπάρχει μιὰ τάση νὰ καταστεῖ συμπαγὴς καὶ ἑνιαία ἡ ἰσχὺς καὶ τὸ γόητρο τῶν ἐλίτ. Οἱ ἐλίτ ἰσχύος ἀναπτύχθηκαν σὲ εὐθεῖα ἀναλογία μὲ τὴν παρα- κμὴ τῶν τοπικῶν κοινοτήτων καὶ τὴν ἄνοδο τῆς κοινωνίας τῆς μάζας. ᾿Ενῶ ἀπὸ τὴν μιὰ μεριὰ τὸ δημοκρατικὸ πιστεύω ἤ ἡ θεωρία τῆς ἱσορροπίας ἐπαγγέλλονταν μιὰ ἴση φωνὴ στὶς ἀποφάσεις ποὺ ἐπηρέαζαν τὴν ζωὴ τοῦ ἔθνους, στὴν κυβέρνηση μόνο στὰ μεσαῖα ἐπίπεδα ἰσχύος, ὅπου δὲν ὑπάρχει σφαῖρα μὲ συνολικὴ ἰσχύ, καὶ ὄχι στὰ ἀνώτε- ρα συντρέχει ἡ ἰσορροπία τῶν δυνάμεων. Πίσω ἀπὸ τὴν θεωρία τῆς ἰσορροπίας στοὺς πολιτικοὺς θεσμοὺς βρίσκεται ἡ ἀντίληψη γιὰ τὴν ἰσορροπία τῶν κοινωνικῶν τάξεων. Σήμερα δὲν ὑπάρχει πιὰ ἀνεξάρτητη μεσαία τάξη, καθὼς οἱ ὁμάδες πιέσεως δὲν ἔχουν ἀποφασιστικὴ ἰσχύ οὔτε εἶναι πολιτικὰ ἑνωμένες καὶ δὲν ἔχουν βάσεις ἰσχύος στὴν ἱ- διοκτησία καὶ στὸν πλοῦτο. Μὲ ἄλλα λόγια, σήμερα δὲν ὑπάρχουν ἀντισταθμιστικὲς δυνάμεις, ποὺ νὰ μποροῦν νὰ ἀντισταθοῦν στὶς συσπειρώσεις τῶν οἰκονομικῶν, τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν ἡγητόρων. Τάσεις ποὺ εὐθύνονται γιὰ τὴν παρακμὴ τῶν τοπικῶν κοινοτήτων, εἶναι μεταξὺ ἀλ- λων ἡ ἀποδυνάμωση τῶν θεληματικῶν ὀργανώσεων καὶ ἡ ἀνάπτυξη τῆς κοινωνίας τῆς μάζας. Καθὼς οἱ θεληματικὲς ἑνώσεις μεγεθύνονται σὲ ἀριθμό, τὰ ἄτομα δὲν μποροῦν πιὰ νὰ τὶς ἐλέγξουν καὶ ἔτσι δημιουργεῖται μεγάλο χάσμα μεταξὺ τῶν μελῶν καὶ τῶν ἡ-