Σ. ΔΩΡΙΚΟΣ -Κ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Ναυτική καὶ ναυτιλιακὴ λεξιγραφία” Νας, πλοῖον, πεῖσμα, ἀπτωρός, σκάφος, σκαρί, ὑπέρα Ἢ σημασία τοῦ πλοίου καὶ τῆς ἐν γένει ναυτικῆς τέχνης καὶ τεχνικῆς γιὰ τὰ ἑλληνικὰ φῦλα ποὺ κατοίκησαν, ἔδρασαν καὶ µεγαλούργησαν στὶς ἑλληνικὲς χῶρες ἀποδειχνύεται περίτρανα καὶ μὲ τὸν πιὸ ζωντανὸ τρόπο ἀπὸ τὸν πλοῦτο τῆς γλώσσας, ποὺ ἔδωσε ὀνομασίες καὶ ὅρους στὸ κάθε Φυσικὸ Φαινόμενο, στὸ κάθε μέρος τοῦ πλοίου καὶ στὶς ἐργασίες, τὰ ἐργαλεῖα ἢ τὰ µέσα ποὺ χρησιµο- ποίησε ὁ ἕλληνας ναυτικός, γιὰ νὰ ἀντιμετωπίσει, νὰ δαµάσει ἢ νὰ ἀξιοποιήσει τὴ θάλασσα. Ἡ περίπλοκη ζωή του στὸ ὑγρὸ στοιχεῖο, ποὺ πάντα ἀποτέλεσε πο- λύτιμο ζωτικὸ χῶρο, στὸν ὁποῖο θρῆχε πάντα διέξοδο στὸ διάθα τῶν αἰώνων, ἡ περιέργειά του νὰ γνωρίσει νέους τόπους καὶ λαούς, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐξάπλωσή του µέσω τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς συναλλαγῆς ἀντικατοπτρίξεται παραστατικότατα καὶ μὲ θαυμαστὴ λεπτομέρεια, ρεαλιστικότητα, ἀχρίθεια ἀλλὰ καὶ Φαντασία στὴν περιγραφὴ ἐκείνων μὲ τὰ ὁποῖα ἐρχόταν καθημερινὰ σὲ ἐπαφή, μὲ λέξεις, ἔννοι- ες καὶ ἐκφράσεις τῆς γλώσσας του, ποὺ δένουν σὲ λειτουργικὰ σύνολα, σὲ ἑνό- τητες ὀργανικὲς θαυμαστῆς συνοχῆς. Ἢ ἑλληνικὴ γλῶσσα προθάλλει µέσα ἀπὸ τὴ ναυτικὴ ὁρολογία -- ποὺ ἴσως θὰ περίμενε κανεὶς νὰ εἶναι αὐστηρή, ἀνέκφραστη ἢ στεγνὴ ὡς τεχνικὸ κείµενο -- ἀνά- γλυφη, ψυχογραφική, μιὰ πραγματικὴ ζωγραφική πραγμάτων, καταστάσεων, ἀνθρωπίνων ἐντυπώσεων καὶ συναισθημάτων. Ἐμπεριέχουν οἱ ὅροι τὴν τεχνο- λογικὴ καὶ λειτουργική τους λεπτομέρεια, τὴν ναυτικὴ δεξιοτεχνία, τὴ λογο- πλαστικὴ δύναμη τοῦ Ἕλληνα, ποὺ τοῦ τὴν ἔχει χαρίσει ἡ πανάρχαια γλῶσσα του μὲ τὸν πλοῦτο της, τὴ συναφειά της μὲ τὰ πράγματα καὶ τὴ ζωή. Παρουσιάζοντας ἑπτὰ λέξεις-ρίξζες μὲ κάθε λεπτομέρεια, ὅσον ἀφορᾶ στὰ πα- ράγωγά τους, δὲν μποροῦμε παρὰ νὰ διαπιστώσουμε πέρα πάσης ἀμφιδολίας, ὅτι ἡ μελέτη τῆς γλώσσας μας συνεχῶς μᾶς ἀποκαλύπτει νέους θησαυρούς. Ὅσο καὶ νὰ τὴ μελετή σει κανείς, δὲν μπορεῖ ποτὲ νὰ πεῖ ὅτι τὴν ἔμαθε. Οἱ ἐτυμολογικές της προεκτάσεις πᾶνε συνεχῶς πρὸς τὰ ἐμπρὸς καὶ ἀποδεικνύουν τὴν ὅλο καὶ πιὸ ἐπιδεδαιωμένη ἐπιστημονικὰ θέση της στὸν κόσμο ὡς μητέρας γλώσσας καὶ τὴν περιοχή μας, μὲ προεξάρχον τὸ ἱστορικό μας πέλαγος, τὸ Αἰγαῖο, ὡς κοιτί- δα πραγματικὰ τοῦ ἀνθρωπίνου πολιτισμοῦ. ναῦς, ἡ. Ἢ λέξις ἀπαντᾶ στὴν μυκηναϊκὴ Γραμμικὴ Β γραφή, ἀποχρυπτο- γραφηθεῖσα ἀπὸ τὶς πινακίδες μὲ τὸν μεγαλοφυῆ κώδικα τοῦ Νεηιτίς. Ἤδη στὸν "Ὅμηρο ἀναφέρονται εἴδη πλοίων ὡς: νῆες μακραί, πολεμικὰ πλοῖα κατασκευα- σμένα μακρὰ καὶ στενὰ κατὰ τὰ ἄκρα χάριν ταχύτητος (ὑδροδυναμικὸ σχῆμα), ὡς καὶ ἐμπορικὰ πλοῖα νῆες στρογγύλαι, γαῦλοι, ὁλκάδες. ᾿Απὸ τὶς πινακίδες ἔχουμε τὰ πάθη καὶ τοὺς μετασχηματισμοὺς τῆς λέξεως καὶ τὴν κλίση καὶ τὴν πα- ο᾿Απ’᾿ τὸ ὑπὸ ἔκδοσιν «“εξικὸ Ὑδατικῶν Ριζῶν τῆς ᾿Ελληνικῆς Γλώσσας» τῶν Σ. Δωρι- κοῦ-κ.Χατζηγιαννάκη.