ΕΘΝΙΚΑ Ὃ κρίκος τῆς ἁλυσίδας “Ενα δραμα ἢ μιὰ συντελεσμένη πραγματικότητα; Μιὰ σταθερὰ ἢ μιὰ διαρ- κὴς ἐξέλιξη μέσα ἀπ’ τὴν αὐτοκριτικὴ καὶ τὴν ἔρευνα; Προσπαθῶντας νὰ προ- σεγγίσουμε τὴν θεμελιώδη ἔννοια ᾿Ελληνικότητα καὶ νὰ τῆς δώσουμε ὑλικὴ ὑπόσταση μέσα ἀπ’ τὶς ἐφαρμογὲς ποὺ τυγχάνει νὰ ἔχῃ στὴν σημερινὴ κοι- νωνικὴ θεώρηση τῆς πραγματικότητας, πρέπει ἐκ τῶν προτέρων νὰ ξεκαθα- οίσουμε ὁρισμένα πράγματα. Καὶ πρῶτα ἀπ’ ὅλα νὰ δοῦμε, τί δὲν εἶναι Ελλη- νικότητα. Νὰ ξεκαθαρίσουμε τὴν ἄρνηση, γιὰ νὰ φτάσουμε στὴν θέση. Α. “Ελληνικότητα δὲν εἶναι Ελληνισμός. Ὅταν μιλᾶμεγιὰ Ελληνισμό, ἐννο- οὔμε μία ἑνιαία μάξα ἀτόμων, ἕνα ἀπρόσωπο πλῆθος, ποὺ γεννήθηκαν ἀπὸ “Ἕλληνες γονεῖς καὶ ἀπέκτησαν τὸ ὄνομα “Ελληνες. Ὅμως ὁ τίτλος καὶ μόνο “Ἕλλην σήμερα δὲν σημαίνει αὐτὸ ποὺ σήμαινε κάποιες ἄλλες ἐποχές. Δὲν ὑφίσταται πλέον ἡ ἁλυσίδα ἐκείνη τῶν ἀξιῶν, ποὺ ἀποτελοῦσε τὸν ὀμφάλιο λῶρο τοῦ πολίτη “Ελληνα μὲ τὴν ἰδέα τῆς ᾿Ελληνικότητας. Μέσα ἀπ᾽ τὸ πέ- οασμα τῶν αἰώνων τὸ ὄνομα "Έλλην καὶ τὸ Ελληνικὸ κατεδιώχθησαν ἀνηλεῶς ἀπὸ τοὺς σκοταδιστὲς τῆς ἐξουσίας, θρησκευτικῆς καὶ πολιτικῆς, μὲ ἀποτέ- λεσμα νὰ καταδιωχθοῦν καὶ οἱ ἀξίες ποὺ ἀποτελοῦσαν καὶ τὰ θεμέλια τῆς ἔννοιας τῆς Ελληνικότητας. Συνεπῶς ἔσπασε ὁ κρίκος ποὺ συνέδεε τὸν “Ελλη- να στὴν καταγωγὴ μὲ τὸν φορέα τοῦ ἑλληνικοῦ σκέπτεσθαι καὶ ζῆν, μὲ τὴν ἴδια τὴν ἰδέα τῆς Ελληνικότητας. Προσπάθειες γιὰ τὴν ἀποκατάσταση τῆς ἁρμο- νίας γιὰ τὴν ἐπανελλήνιση γίνονται καὶ ὁ καιρὸς θὰ δείξη, ἂν ἡ ἁλυσίδα θὰ ἑνωθεῖ καὶ πάλι. Β. “Ελληνικότητα δὲν εἶναι ἐθνικισμός. Ο “Ελληνας δημιούργησε ἕναν πο- λιτισμὸ πανανθρώπινο, γιὰ νὰ τὸν κάνῃ κτῆμα ὁλόκληρης τῆς ἀνθρωπότητας: γιὰ νὰ θεμελιώση αὐτὸ ποὺ σήμερα ὀνομάζεται παγκόσμιος πολιτισμὸς ἢ ἀκό- μα καλύτερα ἁπλὰ πολιτισμός: νὰ δώσῃ τὶς θεμελιώδεις ἀξίες καὶ λύσεις ταυ- τόχρονα πάνω στὰ προδλήματα ποὺ ἀντιμετώπιζε ἀνέκαθεν ὁ ἄνθρωπος, ὁ ἐγκλωδισμένος στὰ κανάλια τῆς κάθε εἴδους ἐξουσίας καὶ δόγματος: γιὰ νὰ καταστή σῃ ἔτσι τὸν οἰκουμενικὸ ἄνθρωπο, καὶ ὄχι μόνο τὸν πολίτη αὐτοῦ τοῦ κρατιδίου, κοινωνὸ τῆς ἑλληνικῆς παιδείας καὶ τῆς ἑλληνικῆς ζωῆς. "Οχι, δὲν εἶχε καλύτερο αἷμα ὁ “Ελληνας οὔτε πιὸ πολλὰ χρωμοσώματα ἢ μεγαλύτερη ποσότητα ἐγκεφάλου. Εἶχε ὅμως ἀνεπτυγμένη τὴν αἴσθηση τοῦ δικαίου, τῆς ἐπιστημονικῆς ἔρευνας, τῆς ἄρνησης τῆς αὐθεντίας καὶ τοῦ ἐξουσιασμοῦ, τῆς περιφρόνησης πρὸς τὸν θάνατο καὶ τέλος ζοῦσε γι’ αὐτὴν ἐδῶ τὴν ζωή, γι’ αὐτὸν ἐδῶ τὸν ἄνθρωπο καὶ ὄχι γιὰ ἐπουράνιες κοινωνίες καὶ ἀγγέλους. Ο “Ἕλληνας ἄνθρωπος ἦταν τὸ πρῶτο κοινωνικὸ ὄν: καὶ μέσα ἀπ’ τοὺς αἰῶνες χωρὶς προσηλυτισμούς, κοράνια ἢ εὐαγγέλια μπόρεσε νὰ σκορπίσῃ τὸ πνευ- ματικό του φῶς σὲ ὁλόκληρη τὴν οἰκουμένη" καὶ τελικὰ νὰ γίνῃ ὁ ἴδιος ὅλο- καύτωμα, θυσία στὸν δωμὸ τῆς ἀναζήτησης τῆς ἀλήθειας καὶ τῆς γνώσεως, νὰ σδήσῃ σὰν λαός, ἀλλὰ ποτὲ σὰν ἰδέα. Μπορεῖ ὁ νεοέλληνας τοῦ σήμερα, ποὺ ὁραματίξεται κοινὰ κρατικιστικὰ-ἐξουσιαστικὰ μοντέλα --καὶ μόνον αὐτά-, νὰ ἔχῃ σχέση μὲ τὸν “Ελληνα ἄνθρωπο τοῦ Λόγου, ποὺ πραγμάτωσε τὴν ἑλλη-