ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
150ΙΟΥΝΙΟΣ 1994
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η πατρότης του φθογγικού Αλφαβήτου — ΔΑΚΟΓΛΟΥ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΠΗΠΙΟΚΡΑΤΗΣ ΠΠ. ΔΑΚΟΓΛΟΥ
Ἢ πατρότης τοῦ Φθογγικοῦ ᾽Αλϕαθήτου
᾽Απὸ τοὺς ἀρχαίους ἀκόμα χρόνους ἐπικρατοῦσαν δύο συγκεκριμένες ἐχδοχὲς
σχετικὰ μὲ τὴν προέλευσι τοῦ “Ἑλληνικοῦ Φθογγικοῦ ᾽Αλϕαθήτου. Μιὰ ἐκδοχὴ
ἦτο, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸ ᾽Αλφάδητο τὸ ἔφεραν οἱ Φοίνικες κατὰ τὸν 9ον ἢ δον αἰ.
π.Χ. Μιὰ δεύτερη ἐκδοχὴ ἔλεγε, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸ Φθογγικὸ ᾽Αλϕάθητο ἐφευρέ-
θηκε κατὰ τὸ μέγιστο µέρος αὐτοῦ ἀπὸ τὸν ἥρωα τοῦ Τρωικοῦ πολέμου καὶ μέ-
γα σοφό, ἐφευρέτη πολλῶν ἄλλων ἀνακαλύψεων Παλαμήδη, υἱὸ τοῦ Ναυπλίου,
κατὰ τὸν 13ον ἢ 12ον αἰ. π.Χ. (κατ᾽ ἄλλους τὴν 2ην χιλιετία) καὶ συμπληρώθηκε
ἐν συνεχεία ἀπὸ ἄλλους ἀρχαίους Ἕλληνες, ἀναφέρονται δὲ τὰ ὀνόματα κυρίως
τῶν Ἐπιχάρμου τοῦ Συρακουσίου, τοῦ Σιμωνίδη τοῦ Κείου καὶ ἄλλων.
Σχετικὰ μὲ τὴν ὕπαρξι τῶν ἄνω δύο ἐκδοχῶν ὁ Λουκιανὸς ἀναφέρει: «Καὶ ὅ γε
πρῶτος ἡμῖν τοὺς νόμους τούτους διατυπώσας, εἴτε Κάδμος ὁ Νησιώτης, εἴτε
Παλαμήδης ὁ Ναυπλίου (καὶ Σιμωνίδῃ δὲ ἔνιοι προσάπτουσι τὴν προμήθειαν
ταύτην), οὐ τῇ τάξει μόνον, καθ’ ἣν προεδρίαν δεδαιοῦνται, διώρισεν τί πρῶτον
ἔσται ἢ δεύτερον, ἀλλὰ καὶ ποιότητας, ἃς ἕκαστον ἡμῶν ἔχει καὶ δυνάμεις συ-
νεῖδον». ᾿Αλλ᾽ ἀπὸ τὴν περικοπὴν αὐτὴν τοῦ Λουκιανοῦ καταφαίνονται δύο τι-
νά, πρῶτον, ὅτι ὑπῆρχε ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ἡ διαμάχη τῶν δύο ἐκδοχῶν γιὰ τὴν
προέλευσι τῶν Ἑλληνικῶν φθογγικῶν γραμμάτων καί, δεύτερον, ὅτι ὁ ἐφευρέ-
της τῶν γραμμάτων ὄχι μόνον κατεσκεύασε τὰ σύμδολά των, ἀλλὰ καθώρισε καὶ
τὴν τάξιν αὐτῶν (συνέταξε) καὶ ἐπίσης ἔδωσε σ᾽ αὐτὰ «ποιότητα» καὶ ἔννοιες
(φιλοσοφικές), μ᾽ ἄλλα λόγια ὁ ἐφευρέτης κατασκευαστὴς καὶ συντάκτης τῶν
γραμμάτων αὐτῶν πρέπει νὰ εἶχε μεγίστην σοφίαν, τὴν ὁποίαν μετέφερε καὶ ἐνέ-
κλεισε στὴν «ποιότητα» αὐτῶν.
Κάτι παρεμφερὲς ὡς πρὸς τὸν ἐφευρέτη καὶ τὴν σοφίαν αὐτοῦ ἀναφέρει καὶ ὁ
᾿Αριστοτέλης, ὡς μᾶς δεδαιώνει ὁ Διόδωρος ὁ Σικελιώτης λέγοντας: «Παλαμή-
δης ἄφωνα καὶ φωνοῦντα συλλαδὰς τεθεὶς ἐξεῦρεν ἀνθρώποις γράμματα εἰδέναι».
Δηλαδὴ ὁ Αριστοτέλης δεδαιώνει ἀφ᾽ ἑνός, ὅτι ὁ ἐφευρέτης τῶν γραμμάτων ἦτο
ὁ Παλαμήδης καὶ ἀφετέρου, ὅτι ἐπέτυχε τὴν μεγίστην σοφίαν νὰ διαχωρίση τὶς
συλλαθὲς (Γραμμικὴ Συλλαθικὴ Β) σὲ δύο μέρη, σὲ «ἄφωνα» καὶ «φωνοῦντα»
(σύμφωνα καὶ φωνήεντα, ὅπως τὰ λέμε σήμερα). Επίσης ὁ Διόδωρος ὁ Σικε-
λιώτης λέγει: «Τοὺς Φοίνικας οὐκ ἐξ ἀρχῆς εὑρεῖν, ἀλλὰ τοὺς τύπους τῶν γραμ-
μάτων μεταθεῖναι μόνον...». Ὁμοίως ὁ Εὐριπίδης παραδέχεται ὡς ἐφευρέτες τῶν
“Ἑλληνικῶν γραμμάτων τοὺς Παλαμήδη, Ἐπίχαρμον καὶ Σιμωνίδην. Ἐπίσης ὁ
Στησίχορος ἀναφέρει ὡς εὑρετὴν τῶν γραμμάτων τὸν Παλαμήδη, λέγοντας: «Τὸν
Παλαμή δη λέγει εὑρηκέναι».
ὋὉ ᾽Απολλώνιος ὁ Τυανεύς, ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ Φλάόδιος Φιλόστρατος στὸ
θιόλίο του γιὰ τὸν 6ίο τοῦ ᾿Απολλωνίου, παραδέχεται ὡς ἐφευρέτην τῶν γραμ-
μάτων τὸν Παλαμήδη, λέγοντας (θιθλίου ΠΠ ὃ ΧΧΧΙΙ): «Παλαμήδης εὗρε τὰ
γράμματα οὐχ ὑπὲρ τοῦ γράφειν μόνον, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τοὺ γιγνώσκειν ἃ δεῖ μὴ
γράφειν». Ἐπίσης ὁ ἴδιος (διόλίο ΠΠ ὃ ΧΧΙΙ) περιγράφει ἕνα χαραχτηριστικὸ πε-
οιστατικό, τὸ ὁποῖον, ἄσχετα μὲ τὸν χαραχτηρισμὸ ποὺ δύναται τις νὰ τοῦ δώση