ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
151ΙΟΥΛΙΟΣ 1994
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ήθος και Ηθική — ΑΙΟΛΟΣ, ΠΑΝ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΕΛΛΟΓΑ ΚΑΙ ΜΑΝΤΙΚΑ
ἬΡθος και ᾿Ηθικὴ
Σήµερα τόσο ἡ «ἠθικὴ» ὅσο καὶ οἱ «ἠθικοὶ» ἄνθρωποι κι οἱ ἠθικολόγοι δὲν
χαίρουν πιὰ σχεδὸν καμμιᾶς ἐχτιμήσεως. Τὸ ἠθικὸ οἰκοδόμημα τῶν ἐξ-ου-
σιαστῶν -προϊὸν πονηρίας, δόλου καὶ ἀνέλεγκτων παθῶν καὶ θελήσεων--,
ὁλόκληρο τὸ ἰσχύον σύστημα θρηήσκευτικο-πολιτικῶν καὶ κοινωνικο-οικογε-
γειακῶν ἰδεῶν, θεσμῶν καὶ ἀξιῶν καταρρέει, ἐνῶ τὰ ὄργανα τῆς λογοκρατίας
σὰν «φρόνιμοι νοικοκυραῖοι» ἑτοιμάζουν τὸ διάδοχο σχῆμα, ποὺ ἄλλο δὲν
εἶναι παρὰ ἡ ἄλλη ὄψη τοῦ ἰσχύοντος, δηλαδὴ τῆς ἀνη θικότητος καὶ τῆς ἀναρ-
χίας. Γιὰ μιὰ φορὰ ἀκόμη οἱ ὑδριστὲς τῆς Φύσεως καὶ διαφθορεῖς τῆς ἀνθρώ-
πινης φύσεως ἐπιχειροῦν νὰ «τυπώσουν τὴν λέξη κόσμος στὴν σφραγίδα τῆς
ντροπῆς», καθὼς θά ᾽λεγε ἕνας μεγάλος διανοητής.
ἈΑ ς μὴν κουράξονται ὅμως ἄδικα τόσον οἱ ἠθικολόγοι χαὶ ἠθικιστὲς ὅσον
χι οἱ ἐναντίοι τους ἀνηθικιστές. «"Εναντία ταὐτά», λέγει ὁ ᾿Εφέσιος: πρᾶγμα
ποὺ σημαίνει, ὅτι, ἀφοῦ οἱ δάσεις ἐ ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται εἶναι ἴδιες (ἐξ-
ουσιαστικότη: τα, θέλη ση, ἔνστικτα, δόγματα), δὲν μπορεῖ παρὰ καὶ τὸ ἀποτέ-
λεσμά τους νά ᾽ναι τὸ ἴδιο. ᾿Ηθικολόγοι κι ἀνηθικολόγοι εἰναι καταδικασμέ-
νοι νὰ γελοιοποιη θοῦν, ὅπως καὶ ὅσοι γελοιοποίησαν ἐπὶ χιλιάδες χρόνια τὸν
ἄνθρωπο, μεταδάλλοντάς τον σὲ ὑπάκουο ἀγελαῖο ζῶο, σὲ ἄλογο πλάσμα,
ἀνίκανο ν’ ἀναλάδη τὴν εὐθύνη τοῦ εἶναι του -- μιὰ ἱκανότητα ποὺ θὰ τὸν δια-
φόριζε ἀπ’ τὰ ὑπόλοιπα ζῶα.
Τί ἀκριδῶς εἶναι ἡ σύγχρονη «ἠθικὴ» καὶ ποιὰ εἶναι τὰ θεμέλιά τῆς;
Σήμερα λέγοντας ἠθικὴ ἐννοοῦμε τὴ δυϊστικὴ -μανιχαϊκὴ διδασκαλία περὶ
τοῦ Θεοῦ καὶ Διαδόλου, τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ, ὅλων γενικὰ τῶν δυαρχικῶν
ζευγῶν, ποὺ ἐμπνεύστηκαν καὶ καθιέρωσαν οἱ ἐξ-ουσιαστές. Σύμφωνα μὲ τὸ
Σοπενχάουερ «ἠθικὴ εἶναι ἡ συνθηματικὴ γλῶσσα τῶν παθῶν», ἐνῶ ὁ Νίτσε
ἀποφαίνεται, πὼς πρόκειται γιὰ μάθημα «δουλείας καὶ δειλίας».
Μιὰ σειρὰ ἀπὸ συμδουλὲς -- φάρμακα ποὺ οἱ γριὲς συνιστοῦν ἐναντίον τοῦ
κινδύνου -- καὶ ἠθικὰ παραγγέλματα, ποὺ καλλιεργοῦν τὰ ἔνστικτα τῆς τυφλῆς
ὑπακοῆς, τῆς ἡττοπάθειας καὶ τῆς αὐτοεγκατάλειψη ς, προδάλλονται ἀπ᾽ τοὺς
ἠθικιστὲς ὡς ἀρετές, ἐνῶ ὑψώνονται σὲ ἀξίες οἱ ἰδιότητες ποὺ μεταδάλλουν
τοὺς ἀνθρώπους σὲ μέλη ἀγέλης, ἀκίνδυνα πάντοτε στὸν ἐξ-ουσιασμό. “Η κοι-
νωνικότητα, ἡ μετριότητα, ἡ μετάνοια, ἡ μετριοφροσύνη, ὁ οἶκτος κι ὅ,τι ἀνα-
στέλλει τὶς ψυχο-πνευματικὲς δυνάμεις καὶ ἱκανότητες ἀπαριθμοῦνται μεταξὺ
τῶν ἀρετῶν, κι διτι ὑψηλὸ καὶ μεγάλο συκοφαντεῖται. Τὰ δόγματα τῆς ἰσό-
τήτος καὶ τῆς «μετὰ θάνατον τιμωρίας» κατέχουν τὴν πρώτη θέση, ἐνισχύο-
νται δὲ μὲ τὸ τρίτο ὅμοιό τους, ποὺ συνιστᾶ τὸ «ἀρχὴ σοφίας φόδος Κυρίου».
Μέσα στὰ πλαίσια τῆς κοινωνίας - -ἀγέλης οἱ ἄνθρωποι- πρόδατα ἀποκτοῦν
ἰδιαίτερη ἀξία κι ἐκτίμηση, ἐνῶ οἱ φυσικοὶ ἄνθρωποι, οἱ ἡρωικοὶ τύποι, οἱ σο-
φοὶ κηρύττονται ὑπὸ διωγμὸν καὶ περιθωριοποιοῦνται. Δὲν εἶναι περίεργο,
ὅτι οἱ σύγχρονοι ἄνθρωποι τῆς ἀγέλης εἶναι μοχθηροί, φθονεροί, ἄπληστοι κι
ἀλαζόνες: κακόδουλοι καὶ κακεντρεχεῖς, προδότες καὶ συκοφάντες, αὐθάδεις
χι ἀναίσχυντοι, δόλιοι κι ἐκδικητικού ἀφοῦ δροῦν ἀνεξέλεγκτα, ἐνστικτωδῶς,
χωρὶς νοῦ καὶ λόγο, χωρὶς σημεῖο ἀναφορᾶς. Μιὰ ἀσήμαντη ἀφορμὴ εἶναι
ἱκανὴ νὰ δημιουργήση ἀνεξέλεγκτες καταστάσεις μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν κα-
θοδηγητῶν τους ἐξ-ουσιαστῶν.