ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Τῆς «κιθωτοῦ» Ὃ Κουρτέσης λοιπὸν δὲν παίζεται μὲ τίποτα: εἶναι μοχλός, καὶ στοὺς ἑνωτικούς, καὶ στοὺς ἀνθεκτικούς, καὶ στὴ συμφωνία τέρας, καὶ στὰ πρὸ νὰ κατευθύνει, καὶ στὰ μετὰ τὴν "Αλωσι νὰ χύνει μαῦρο δάκρυ. Ξέχασες μόνο νὰ πᾶς νὰ κρεμαυτεῖς, Γεώργιε. Χιακῆς καταγωγῆς ὁ ἐκλεκτὸς τοῦ Μωάμεθ δὲν καταδέχτηκε ποτὲ τὸ «“ἔλλην». «“Ελληνές ἐσμεν», διατυµπανίζει ὁ Πλήθων καὶ τὸν χάνει παπαρούνα. Κι’ αὐτὸς τὸν Αδραὰμ ὑμνεῖ καὶ τὸ Θεὸ ᾿Ιακὼθ δοξολογεῖ καὶ γιὰ τὸν ᾿Αριοτοτέλη γίνεται χίλια κομμάτια, ἀρκεῖ νὰ ὀγάλει τὸ μάτι τοῦ Γεμιστοῦ (τὸ Πλήθων μυρίζει εἰδωλολατρεία). ποὺ εἶχε πιὰ καταντήσει δημόσιος κίνδυνος. ᾿Ασεποὺμι αὐτὰ ποὺ ἔλεγε σ᾽ αὐτοὺς τοὺς παλαθοὺς τοὺς Πελοποννησίους κι ἔτσι ὅπως τοὺς σήκωνε τὰ μυαλά, δὲν ἦταν διόλου ἀπίθανο ν᾿ ἀστράφψει καὶ νὰ ὄροντήξει καμμιὰ ὥρα καὶ νὰ τοῦ χαλάσουν τὴ δουλειά, καὶ μιλᾶμε γιὰ δουλειὰ τελειωμένη). «Φιλοσόφους ἀσόφους δεικνύουσα»... Νὰ μιλάει ὁ Γεμιστὸς γιὰ σωτηρία τῆς αὐτο- κρατορίας, ὅταν ἡ Θεία Πρόνοια εἶχε ἐφεύρει τὸ ᾿Ισλὰμ ἀκριθῶς, γιὰ νὰ καταύασα- νίσει τοὺς θυζαντινούς, πού ᾽χαν ξοκείλει στὰ κοσμικά, ἀντὶ νὰ γίνουν ὅλοι καλόγε- ροι, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δημιουργηθεῖ δηιιογοαφικὸ πρόδλημα στὸν Παράδεισο. ᾿Ανασκουμπώθηκε ὁ Κουρτέσης: κήρυξε τὴν Εκκλησία σὲ κατάσταση ἐκτάκτου ἀνάγκης καὶ μπῆκε ἐπὶ κεφαλῆς σταυροφορίας μὲ τὸ σύνθημα «σφάξε με, ἀγᾶμου, ν᾿ ἁγιάσω». Κι ἔγιναν ὅλα κατὰ πὼς τά ᾽χε προγραμματίσει ἡ Θεία Πρόνοια, καὶ «ὁ πρῶτος Νεοέλλην», ὕπαγε ὀπίσω μου Σατανᾶ, τὰ μάξεψε καὶ πῆρε τὴν ἄγουσα γιὰ τὴν κόλασι κι «ἔπεσε» κι ἡ Κωνσταντινούπολι, καὶ κάθε κατεργάρης στὸν πάγκο του. Τὰ ὑπόλοιπα ἀνέλαδε νὰ τὰ φέρει εἰς πέρας ὁ Μωάμεθ. Κι ἀφοῦ ἔσύησε καὶ ἡ τελευ- ταία ἀναλαμπὴ τοῦ δυζαντινοῦ ἑλληνισμοῦ μὲ τὴν πυρὰ τῆς ντροπῆς, πασαλείφτηκε στάχτη ὁ Κουρτέσης κι ἄρχισε συστηματικὴ νηστεία καὶ προσευχὴ «ὑπὲρ σωτηρίας τῆς Πελοποννήσου». Τῆς μακροθυμίας σου, Κύριε (Κουρτέση). ᾿Απολαῦστε: «Βασιλεῦ με- γαλο-κράτορ, ὕψιστε παντο-κράτορ, ἅγιε μονάρχα (...), μόνε δυνάστα καὶ τερατοποιὲ Θεὲ (τὸ μάτι μου, Γεώργιε), ἔπιδε ἐπὶ τέκνα νόμου σου αἰωνίου (...), τέκνα ᾿Αὐραὰμ καὶ ᾿Ιακὼδ τῶν ἠγαπημένων σοι, καὶ τὴν καταληφθεῖσαν ταύτην ἡμῖν τοῖς Χριστιανοῖς Πε- λοπόννησον» -- φέξε μου καὶ γλύστρησα. Καλώδιο: πά νὰ πεῖ, κατακαημένε μου Γε- ώργιε, ἡ ἅλωσι τοῦ θάθους θραχυκύκλωσε τὰ καλώδιά σου καὶ μπέρδεψες τὸ Μοριᾶ μὲ τὰ ὑψώματα τοῦ Γκολάν. “όγιος ὁ κ. Κουρτέσης, δὲν ἀντιλέγω, ἀκαταλαθίστικο ὅμως γιὰ τὸ δικό µου μυα- λό, ὅπως ἄλλωστε καὶ γιὰ τὸ μυαλὸ τοῦ Μωάμεθ. "Οταν ὁ «θείᾳ δουλήσει» ζήτησε ἀπὸ τόν, παναγιώτατο πιά, (καὶ) Γεννάδιο «νὰ τὸν κατατοπίσει στὰ τῆς Χριστιανικῆς πί- στεως», ἔλαδε κάτι ἀτελείωτα κατεδατά, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν κατάλαδε γρῦ, --Α σε καλύτερα, εἶπε, καὶ κάλεσε τὰ οὐρί του γιὰ τὸ χορὸ τοῦ Παραδείσου. Τὸ εὐχάριστο εἶναι, ὅτι ὁ σεπτὸς πατριάρχης μας παρηγορήθηκε πολὺ εὔκολα μὲ «τὴν γνῶσιν ὁμοῦ καὶ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ σουλτάνου, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον ἀνασυνέοτησετῆν Εκκλη- σίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν κατέστησεν (“θοῦ, Κύριε, φυλακὴν τῷ στόματί μου) ἐλευθέραν καὶ μάλιστα μετὰ πολλῶν αὐτοῦ δωρεῶν». Οἱ σφαγές, οἱ ἐξανδραποδισμοί, τὰ συντοίμμια καὶ τὰ πένθη, τὸ ἀναγκαῖο «πέρασμα τῆς Κασσάνδρας» γιὰ τὴ σωτηρία τῶν ψυχῶν. Κι οὔτε λόγος γιὰ κάποιες ἔννοιες, ὅπως, φέρ᾽ εἰπεῖν, πολιτικὴ ἐλευθερία, κοινωνικὴ πρόοδος καὶ εὐημερία, ἐλεύθερη πνευματικὴ ζωή, τροχοπέδη ἀνέκαθεν στὴν πορείᾳ γιὰ τὴν "Ανω Ιερουσαλήμ. Τὰ 120.000 διδλία ποὺ κάηκαν σὲ πρώτη δόσι, «θυσία τῷ Θεῷ πνεῦμα», ἄστα νὰ πᾶνε. ᾿Ανεπίληπτα νομιμόφρων ἡ θρησκευτικὴ ἡγεσία μας ἀπέναντι στὸν ἀλλόθρησκο δυνάστη, ἐφ᾽ ὅσον ἔδινε ἐπίσημες ἐγγυήσεις (προνόμια) γιὰ τὸ ἀπαραδίαστο τῆς Εκκλησίας καὶ τὴν ἐλευθερία τῆς λατρείας. Μεγάλη αἰσιο- δοξία ἐπικρατοῦσε, ὥστε ὁ ᾿Ιωσὴφ Βρυέννιος γράφει: ᾿Ακόμα καὶ στὶς ἐπαρχίες ποὺ κατέχονται ἀπὸ τοὺς Τούρκους ἡ ᾿Εκκλησία «τὸ ἑαυτῆς ἀμετάδλητον ἀποσῴζει σχῆμα καὶ ἀρχιερεῖς καὶ ἱερεῖς καὶ διάκονοι τὰ τοῦ δαθμοῦ ἀκωλύτως ἀνύουσι καὶ ἕκαστα-