ΑΙΣΙΜΑ ΚΑΙ ΑΔΗΡΙΤΑ Ὃ τάφος τῆς Σίδας Ἢ πολύτιμος σορὸς τοῦ Ωραίου Τρομεροῦ ἐτάφη δυὸ ἔτη μετὰ τὸν θάνατό του μὲ ἀπό- λυτη μυστικότητα ἀπ’ τὸν Πτολεμαῖο σὲ ἄγνωστο χῶρο, ἐπειδὴ ὅλοι οἱ ᾿Επίγονοι, χι ἰδι- αίτερα ὁ Κάσανδρος κι ὁ Περδίκας, τὴν διεκδικοῦσαν, πιστεύοντας ὅτι ἔτσι θὰ ἐνομιμο- ποιοῦντο ὡς «ἀποκλειστικοὺ» διάδοχοί του, ἂν καὶ στὰ ὦτα τους ἠχοῦσε ἀκόμη τὸ «τῷ κρα- τίστω». “Ὅπως ὅλη ἡ ζωή, ἡ δράση, ὁ λόγος καὶ τὸ ἔργο τοῦ σοφοῦ δασιλέως ὑπῆρξαν μυ- θικὰ (Ξἡρωικά), ἔτσι κι ὁ θάνατός του περιθλήθηκε μὲ τὸ ἀραχνούφαντο πέπλο τοῦ μύθου χαὶ συνεδέθη μὲ τὸ μυστήριο καὶ τὸ ἀκατανόητο. Η ἀνθρωπότητα δὲν θέλησε νὰ πιστεύ- ση, πὼς ὁ φιλάνθρωπος ἡγέτης της, ὁ ἐκπολιτιστὴς καὶ πλουτοδότης θεός, ποὺ ἀγρυπνοῦσε γι᾿ αὐτήν, ἀπέθανε. "Αρα οὐδέποτε νοιάστηκε γιὰ τὸν τάφο του, ἂν καὶ ὑπάρχουν ἀρχαῖες πληροφορίες περὶ αὐτοῦ (Στράδων, Διόδωρος Σικελιώτης χ.ἄ.). Σήµερα μιὰ ἐμπνευσμένη ἀρχαιολόγος, συνεπαρµένη ἀσφαλῶς ἀπ’ τὸ μεγαλεῖο χαὶ τὴ μεγαλοσύνη τοῦ Φερεφώνου τῆς Διὸς --πολιτικῆς χαὶ σοφίας (γι᾿ αὐτὸ κι οἱ μυημένοι γιὸ τοῦ 4 ιὸς τὸν εἴπανε), μετὰ ἀπὸ μιᾶς ζωῆς µελέτες καὶ ἀρκετῶν ἐτῶν παραμονή της στὴν ἔρημο Σίδα ἔφερε στὸ φῶς τὸν τάφο τοῦ Μακεδόνος(;). Η κ. Λιάνα Σουδαλτζῆ ἀνασκά- πτοντας εἶχε φέρει στὸ φῶς ἀπ' τὸ ] 993 δυὸ ἀγάλματα λιονταριῶν κι ἕνα ὀκτάκτινο ἀνά- γλυφο σὲ σχῆμα ρόµδου, εὑρήματα τὰ ὁποῖα εἶχε χαρακτηρίσει τότε ὡς ἁπλὲς ἐνδείξεις. Τε- λευταῖα συνεχίξοντας τις ἀνασκαφὲς μὲ δικές τής δαπάνες ἀνεκάλυψε τρεῖς «φλύαρες». πέ- τρινες ἐπιγραφές, ποὺ ἀναφέρονται στὸν πιὸ µεγάλο ἄνδρα τῆς ὑφηλίου. Τί λέγουν οἱ ἐπι- γραφές; Τὰ ἑξῆς: ]η « ᾿Αλέξανδρε, Αμμωνα Ρᾶ Πρὸς τιμὴν τοῦ τιμημένου ᾿Αλεξάνδρου διέταξα αὐτὲς τὶς θυσίες σύμφωνα μὲ τὶς διαταγὲς τοῦ θεοῦ (καὶ) μετέφερα τὴν σορὸ ἐδῶ... καὶ ήταν τό- σο ἐλαφοιὰ ὅσο μιὰ μικρὴ ἀσπίδα... Ὅταν ἤμουν διοικητὴς τῆς Αἰγύπτου». 2η. «Τὸν πρῶτο καὶ τὸν μοναδικὸ μεταξὺ ὅλων, αὐτὸν ποὺ ἤπιε τὸ δηλητήριο». 3η. «Ὁ Νέρδας καὶ ὁ Τραϊανὸς ἔχτισαν ἕνα ἱερὸ πρὸς τιμὴν τοῦ Δία καὶ τοῦ Αἰωνίου Δία, ἀλλὰ πρὶν δέδαια ἔκαναν τὶς ἀπαραίτητες θυσίες» (χρονολογεῖται στὸ 115-108 π.Χ.). Α σφαλῶς, πλανῶνται πολλὰ ἐρωτηματικά, ὅσον ἀφορᾶ στὸ χῶρο τοῦ τάφου, μιὰ καὶ γνωρίζουμε ὅ ὅτι ὁ ἡ Στράδων «εἶδε τὸν τάφο τοῦ ᾿Αλεξάνδρου» στὴ ν᾿ Αλεξάνδρεια. ἀργαι- ολόγος ὦ ὡστόσο εἶναι δεδαία, ἀφοῦ, καθὼς ἰσχυρίζεται, ἔχει στὰ χέρια τῆς κι ἄλλα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα γιὰ εὐνόητους λόγους δὲν ἔχει δώσει στὴ δημοσιότητα. “Ὅπως πάντως κι ἂν ἔχη τὸ πρᾶγμα, κάτι τὸ πολὺ σημαντικὸ ἀνασκάπτεται, ποὺ πρέπει πράγματι νὰ μᾶς χαροποιῆ καὶ γιὰ τὸν λόγο ὅτι «ἀνασκάπτεται ἀπὸ ἑλληνικὰ χέρια», καθὼς λέγει ἡ κ. Λιάνα Σου- δαλτξζῇ. ᾿Εμεῖς τί νὰ ποῦμε: ἀντὶ πρόωρων συγχαρητηρίων νὰ θυμίσουμε στὴν ἀρχαιολόγο δυὸ στίχους τοῦ ᾿Αλεξανδρινοῦ ποιητῆ, μιὰ κι ὁ λόγος γιὰ τὸν ᾿Αλέξανδρο καὶ τὴν ᾿Αλεξάν- ὁρεια: «᾿Εδῶ ποὺ ἔφθασες, λίγο δὲν εἶναι: τόσο ποὺ ἔχαμες, μεγάλη δόξα»! Ἢ κωμικοτραγικὴ πλευρὰ ᾿Απὸ τὸ 1990, ποὺ ἡ κ. Σουδαλτξή ἄρχισε τὶς ἀνασκαφές της στὴν ὄᾳση τῆς Σίδας, ζή- τήσε τὴν στήριξη τοῦ «ἑλληνικοῦ» ὑπουργείου πολιτισμοῦ, καί, ὅπως ήταν ἀναμενόμενο, τῆς τὴν ἀρνήθηκαν. "Οταν ὅμως ἄρχισε νὰ γίνεται λόγος γιὰ τάφο τοῦ Μ. ᾿Αλεξάνδρου καὶ ὅταν τὸ θέµα ἔλαδε παγκόσμιο ἐνδιαφέρον καὶ κυρίως ὅταν ἡ ἀντιπροσωπεία τῶν ΣΧο- πιανῶν ἀρχαιολόγων ήταν ἤδη στὴν Αἴγυπτο, ἀποφασίστηκε ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖο «μας» ἡ ἐπὶ τόπου µελέτη τοῦ θέματος. Ἡ ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία, ὡς γνωστόν, μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν κ. Θωμᾶ (γ. γραμματέα τοῦ ὑπουργείου Πολιτισμοῦ), ἡ ὁποία µετέδη στὴν Αἴγυπτο, παρουσίασε μιὰ δυσάρεστη εἰκόνα. Χωρὶς νὰ μελετήσει κὰν τὰ εὑρήματα, ἐχδήλωσε μιὰ πρωτοφανή ἐχθρότητα ἔναντι τῆς κ. Σουδαλτζῆ -ἡ ὁποία τοὺς χάλασε τὴν ἡσυχία προ- φανῶς- ὑπονοώντας ὅτι κουδαλήθηκαν στὴν Αἴγυπτο γιὰ τὸ τίποτα. Πάντως ἀνεξαρτή-