ΣΑΒΒΑΣ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑΣ Ἱστορικὸ τῶν προσπαθειῶν ἀναθιώσεως τῶν νεωτέρων «Ολυμπιακῶν» Αγώνων ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΑΝΑΡΙΩΤΗΣΟΕΥΑΓΓΕΛΟΣΖΑΠΠΑΣ Ἡ διαταγὴ ἦτο ρητὴ καὶ σαφής: «ἐς γῆν φέρειν». Καὶ κατηργήθη τῷ ἔτει 393 μ.Χ. ὅ,τι τ᾽ ἀξιώτερον καὶ ἑλληνικώτερον ἐγεννήθη μέσῳ τῆς ἀγωνιστικῆς ἐκδηλώσεως τοῦ “Ἕλληνος Λό- γου, ἤτοι οἱ Ὀλυμπιακοὶ ᾽Αγῶνες, ἐκεῖ εἰς τὴν μήτραν των, τὴν γῆν τὴν ὁποίαν ἐπέλεξαν οἱ θε- οἱ, ἵνα δώσουν τὴν θεομαχίαν των. Καὶ τὸ χλέος τῶν ᾿Ολυμπιακῶν θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων, ἡ λατρευτικἠ ἀνάγχη καὶ συμπεριφορά, ἡ ἀνάγκη ἑνώσεως τῶν Ἑλλήνων καὶ ἡ Φιλοσοφικὴ σκέ- ψις ὡς τρόπος ζωῆς διὰ τὴν ἐξελικτικὴν πορείαν τοῦ Ἕλληνος Λόγου περιέσωσαν τοὺς ἐν ᾽Αντιοχείᾳ Ολυμπιακοὺς ἀγῶνας ἕως τὸ ἔτος 521 μ.Χ., ἔφθασε δὲ ὁ θεσμὸς εἰς τοὺς νεωτέρους χρόνους ὑπὸ ἄλλας μορφάς, ἐκφράζων ἢ μᾶλλον παραχαράττων τὴν Ολυμπιακὴν ἰδεολογίαν, ὡς ἀποτέλεσμα τοῦ ἑλληνοκτόνου διατάγματος τοῦ Μ. Θεοδοσίου καὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς Β΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου. Καίτοι ἐπεθλήθη πνευματικὸς σκοταδισμὸς καὶ ἀπαγόρευσις παντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ κατὰ τοὺς πρώτους αἰῶνας τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας, τὸ Ἑλληνικὸν Πνεῦμα, λακτίζον εἰς τὰς καρδίας τῶν Ἑλλήνων, διετήρησε τοὺς ἀρχαίους ἀθλητικοὺς ἀγῶνας εἰς πᾶσαν εὐκαιρίαν καὶ δὴ εἰς τὰ προαύλια ἢ τοὺς περιγύρους τῶν ναῶν’ τοῦτο καταμαρτυρεῖ τὴν ἱερότητα τῶν ἀγώ- νων καὶ ὅτι ὁ Ἕλλην, καίτοι διωκόμενος εἰς τὴν προπατορικἠν του γῆν, δὲν ἐλησμόνησεν. Ὑποδηλοῦται ἐπίσης καὶ ἡ ἰσχὺς τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς γυμναστικῆς παραδόσεως, ἱκανῆς ν᾽ ἀντίσχῃ ἐπὶ αἰῶνας εἰς τὸν κατ’ αὐτῆς ἐπίμονον καὶ συστηματικὸν πόλεμον τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ ἀγῶνες ἐτελοῦντο πλέον «ὡς λαϊκὸν δρώμενον» ἕως τὸ ἔτος 1453 μ.Χ. ᾿Αλλὰ καὶ κατὰ τοὺς χαλεποὺς ἐκείνους χρόνους τῆς δουλείας τῆς Τουρκοκρατίας οἱ ἀθλη- τικοὶ ἀγῶνες, καίτοι περιωρισμένως, δὲν ἔπαυσαν νὰ τελῶνται. Συμμετεῖχον οἱ ἀρματολοὶ καὶ οἱ κλέφτες. Κυριωτέρα ἀγωνιστικὴ ἐκδήλωσις παρετηρεῖτο κατὰ τὴν δευτέραν ἡμέραν τοῦ Πά- σχα κατὰ τοὺς Χριστιανούς, ἢ τὴν Λαμπρὴν κατὰ τοὺς Ἕλληνας, ἐκδήλωσις διατηροῦσα τὴν ἀρχαίαν λατρείαν. Δὲν ἀπεκαλοῦντο ᾿Ολυμπιακοί, διότι ἐκεῖνοι ἦσαν ἀγῶνες λατρείας εἰς τὸ Δωδεχάθεον καὶ δὴ τὸν Δία καὶ ἐπίσης συνυφασμένοι μὲ τὴν γυμνότητα, πρᾶξιν κολάσιμον διὰ τὸν Χριστιανισμόν. Τὴν προέλευσιν καὶ τὴν ἱερότητα τοῦ λαϊκοῦ αὐτοῦ δρωμένου διετήρησεν ἡ ἱστορικὴ πραγματικότης τοῦ Ἕλληνος, ὅστις οὐδέποτε ἀπέδαλε τὴν ἐθνικήν του συνείδησιν, μολονότι κατεσφάζετο εἰς τὴν προπατορικχήν του γῆν. Ἡ ἀνθρωπότης προσπαθεῖ νὰ μιμηθῆ τὴν Ἑλλάδα Αἱ πρῶται μεταφράσεις τοῦ ἔργου τοῦ Παυσανίου καὶ τῶν Ωδῶν τοῦ Πινδάρου τῷ ἔτει 1.516 μ.Χ. ἐπαναφέρουν εἰς τὸ φῶς τὸν «μύθον» τῶν ἀγώνων. Τῷ ἔτει 1723 μ.Χ. Γάλλος θενεδικτῖνος μοναχός, ὁ Δομ. Βερνάρδος 4ε Μοπίίδυζοη, στέλλει ἐπιστολὴν εἰς τὸν καρδινάλιον Κουϊρίνην, ἀρχιεπίσκοπον Κερκύρας, ἐπισημαίνων ὅτι ὁ χῶρος τῆς Ολυμπίας συμφώνως μὲ τὰς μαρτυρίας τοῦ Παυσανίου πρέπει νὰ περιέχῃ ἱερὰ μνημεῖα καὶ ἐπιγραφάς2. Τῷ ἔτει 1763 μ.Χ. ὁ ]οαο[ίπι ἸΜιποκε]πιαππ, Πρῶσσος ἀρχαιολόγος, ξεκινᾶ ἕνα πρόγραμμα ἀνασκαφῶν, ἀλλὰ αἰφνιδίως ()) ἀπεόίωσεν τῷ ἔτει 1768 μ.Χ. πρὸ τῆς ἀποπερατώσεως τοῦ ἔργου του. Τὴν αὐτὴν περίοδον ὁ ”Αγγλος περιηγητὴς καὶ ἐπιστήμων Εἰσ[ιατὰ δίΔηα!εΓ ἐπισκέπτεται τὴν περιοχὴν τῆς Ἥλιδος, ἀναζητῶν ἴχνη τῆς Ολυμπίας, Τῷ ἔτει 1787 μ.Χ. ὁ Γάλλος δερα»ίίεπ Εαιυνεἰ ἀνακαλύπτει τὸν Μέγαν Ναὸν τοῦ Διός. Τῷ ἔτει 1788 μ.Χ. ὁ Τ.Β. Ηοι[ίς γράφει εἰς τὸν πρόεδρον ]οσίαῖι Ἠλ/Ιἱατά τοῦ ἀμερικανικοῦ Πανεπιστηµίου Χάρδαρνιτ, ὅτι θὰ ἦτο σχόπιµον, αἱ Η.Π.Α. «ἀκολουθοῦσαι ὋὉ κ. Σ.Κ. εἶναι καθηγητὴς Σωματικῆς᾽ Αγωγῆς καὶ τέως πρωταθλητὴς στίθου.