Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ Ι4ΕΩΝ ΘΕΑΤΡΙΚΟΣ ΠΡΟΒ/ΊΗΜΑΤΙΣΜΟΣ: Συνέντευξη τοῦ 4. Μινωτή [Ὁ Μανώλης Πράτσικας σὲ μιὰ κάπως παλιότερη ἀλλὰ ἄγνωστη συνέντευξη μὲ τὸν κ. ᾽Α- λέξη Μινωτῆ παραθέτει τὶς ἀπόψεις του, ποὺ ἀφοροῦν τὸν γενικώτερο θεατρικὸ προβληματισμό.] 1η ΕΡΩΤΗΣΗ: Ἐκτὸς ἀπὸ τὸ ὑψηλὸ πολιστικὸ ἦθος καὶ χρέος τοῦ ἐλεύ- θερου πολίτη, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν ἀριστοτέλειο ὁρισμό, τὶ θεατρικὰ εὑρήματα προσφέρει ἡ ἀρχαία τραγωδία στὴν διαχρονικὴ θεατρικὴ τέχνη καὶ κατα- ἔίωση; --- Τὰ θεατρικἁ εὑρήματα, ἐκτὸς φυσικὰ ἀπὸ τὸ βασικὸ δραματικὸ στοι- χεῖο τῆς ᾿Αττικῆς Τραγωδίας, εἶναι πολλά. Τὸ οὐσιωδέστερο ὅμως, ἀπ᾽ αὖ- τὴν τὴν πλευρά, εἶναι ἡ μορφὴ τοῦ δράματος, ποὺ δὲν ξεπεράστηκε ποτὲ στοὺς αἰῶνες, γιατὶ ὀφείλεται στὴν «γεωμετρικὴ» ἰσότητα ποὺ ἀπορρέει ἀπὸ τὴν ὑπεριστορικὴ ἀξία τοῦ δραματικοῦ καὶ φιλοσοφικοῦ στοχασμοῦ ποὺ τὴν ἐγέννησε. Ὃ χρόνος --- τραγικὸς χρόνος--- ὁ πνευματικὸς χρόνος ποὺ διαρ- κεῖ μέσα στὴν ἀδιάκοπη ἀλλαγή, συγκεφαλαιώνεται συμβολικὰ στὴ «θυμέ- λη», ἕνα ἐξ ἴσου συμβατικὸ καὶ συμβολικὸ ἐνιαῖο χῶρο, ὅπου διεξάγεται ὁ παντοτεινὸς ἀγώνας τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης μὲ τὶς δυνάμεις τοῦ ἀπολύτου. Τὸ δρᾶμα δὲν ἀκολουθεῖ τὸ χρόνο. Ὃ χρὸνος περιέρχεται στὸ δρᾶμα, καὶ αὖ- τὸ πραγματώνει τὴν ζωντανὴ μορφὴ μὲ λιτὴ πλαστικότητα ἀπ᾽ ὅπου γεννιέται ὁ τραγικὸς λόγος. Ἢ τελειότητα τοῦ ἀρχαίου τραγικοῦ εἴδους ὀφείλεται στὸ γεγονὸς ὅτι τὸ δικαιώνει καθένας μας, κι ὅταν ἀκόμα ἀγνοεῖ τελείως τὶς ἱστορικὲς του προὐποθέσεις. 2η ΕΡΩΤΗΣΗ: Ὑπάρχει σχέση κοινοῦ θεατρικοῦ προβληματισμοῦ µετα- ξὺ ἀρχαίας τραγωδίας καὶ Σαίἔπηρ; -- Ὑπάρχει, στὴ μεταφυσικὴ του κυρίως βάση. Δὲν ἔχει βέβαια ἡ σαιξ- πηρικἡ τραγωδία τὴ λιτὴ πλαστικότητα τῶν ἀρχαίων τύπων, ἀλλὰ εἶναι κι αὐτὴ ἐμπνευσμένη ἀπὸ μιὰ βαθειὰ ἔγνοια γιὰ τὸ πρόβλημα τῆς ἀνθρώπινης μοίρας. Ὃ δραματικὸς χρόνος τοῦ Σαίξπηρ δὲν εἶναι συνοπτικός. Ἐπεκτείνεται, ἀπὸ ἐσωτερικὴ ἀνάγκη, µέσα στὴ βάση τῆς ἀνθρώπινης συνείδησης καὶ µέσα στὸ μεταλλασσόμενο χῶρο. 3η ΕΡΩΤΗΣΗ: Πῶς κρίνετε τὴν τεχνικὴ τοῦ Πιραντέλλο ποὺ διασπᾶ τὴν θεατρικὴ ἑνότητα; - Σ᾽ ἕνα πυκνὸ καὶ σοφὸ ἄρθρο του ὁ "Αγγελος Τερζάκης διατυπώνει σωστὰ τὴν δοκιμασία ποὺ πέρασε τὸ θέατρο μὲ τὴν ἐμφάνιση τοῦ Πιραντέλ- λο, μιᾶς ἰδιότυπης καὶ σθεναρᾶς καλλιτεχνικῆς προσωπικότητος. «Ὁ ἐξ- πρεσσιονισμὸς στὴ Γερμανία κι ὁ ΠΠραντέλλο στὴν Ιταλία», γράφει, «δίνουν τὴν ἐντύπωση πὼς βάζουν σὲ ἀμφισβήτηση τὴν ἴδια τὴν ταυτότητα τοῦ Θεά- τρου. Στὶς ἀρχὲς τοῦ αἰῶνα µας κι ἀμέσως ὕστερα, τὸ θέατρο κάνει θέµα του