ΕΛΛΟΓΑ ΚΑΙ ΜΑΝΤΙΚΑ Τὸ λυκόφως τῶν εἰδώλων Τὸ σκάφος τῆς ἀνθρωπότητας, ποὺ µέχρι πρό τινος ἔδινε τὴν ἐντύπωση ὅτι δια- σχίζει ξεκάθαρα τοὺς μανιασμένους ὠκεανούς, κινδυνεύει ν᾿ ἀκινητοποιηθῆ ἀπὸ ὥρα σὲ ὥρα. Τὰ ἐνεργειακὰ ἀποθέματα, οἱ πολιτισμικοὶ «συσσωρευτές», πού᾽ χουν φορτι- σθεῖ πρὸ πολλῶν χιλιετιῶν ἀπ’ τοὺς “Έλληνες, τείνουν πλέον νὰ ἐξαντληθοῦν καὶ καμ- μιὰ προοπτικὴ ἢ δυνατότητα ἐπαναφόρτισήςτους δὲν διαφαίνεται, ἀφοῦ ἐκεῖνοι ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ θέσουν σὲ λειτουργία τὶς παρωπλισμένες «γεννήτριες» δὲν ἔχουν ἐμφανισθεῖ ἢ δὲν ἀξιοποιοῦνται ἀπ᾽ τοὺς ἐξ-ουσιαστὲς καὶ τὰ ὄργανά τους γιὰ εὐνόη- τους λόγους. Σήµερα ἡ ἀνθρωπότητα δὲν προάγεται καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἐπιδίωσή της εἶναι ἐπισφαλής. Δὲν παράγεται νέα γνώση, δὲν δημιουργεῖται πολιτισμός, δὲν ἐκμαιεύε- ται λόγος. Τὰ δόγματα, ὁ κοσμοπολιτισμὸς καὶ τὸ παράλογο δὲν ἀφήνουν περιθώρια ἐλευθερίας, ἐξαλήθευσης καὶ ἐξανθρωπισμοῦ, μ᾽ ἀποτέλεσμα οἱ κοινωνίες νὰ ξεπέ- φτουν καὶ νὰ ἐκθαρδαρίζωνται. Οἱ φόνοι, οἱ ληστεῖες, οἱ διασμοί, τὰ ναρκωτικὰ κι ἡ καταστροφὴ τῆς φύσεως ἀποτελοῦν τοὺς χειρότερους οἰωνοὺς γιὰ τὸ µέλλον τῆς ἀνθρωπότητας. Σήµερα ἡ ἀνθρωπότη τα δὲν ἔχει σταθερὸ σημεῖο ἀναφορᾶς, «δὲν ἔχει τὸ θεό της». Οἱ ἰδέες ἀπουσιάξουν, οἱ ἀξίες Υκρεμίξονται, οἱ ἀρετὲς απανίζουν καὶ οἱ θεσμοὶ ἀμφισθητοῦνται. Τὰ πρότυπα εἶναι εὐτελῆ, οἱ ἀξίες ἀνάξιες λόγου καὶ οἱ νό- μοι ἐφήμεροι. Νόμοι, ποὺ καταργοῦν νόμους, ποὺ ἀντιφάσκουν, ποὺ θεσπίζουν τὰ καλὰ καὶ συμφέροντα τῶν κρατούντων. Γι’ αὐτὸ κανεὶς δὲν τοὺς εὐλαδεῖται, κανεὶς δὲν τοὺς τηρεῖ, κανεὶς δὲν τοὺς ἐφαρμόζει, μ᾽ ἀποτέλεσμα οἱ κοινωνίες νὰ δίδουν τὴν ἐντύ- πωση τῆς ἀκυδερνησίας. Σήμερα ἡ ἀνθρωπότητα δὲν ἔχει ἡγεσία. Οἱ θέσει ἡγέτες της -πολιτικοί, στρατιω- τικοί, πνευματικοὶ καὶ θρησκευτικοὶ - εἶναι κοινότατοι θνητοί, μετριότητες ποὺ δὲν ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν καμμιὰ ἀρετή, ποὺ δὲν μποροῦν νὰ ἐμπνεύσουν, νὰ παρασύρουν τὰ πλήθη σὲ κοινὴ συγκίνηση. Οἱ πολιτικοὶ εἶναι τυχάρπαστοι καὶ φαῦλοι, οἱ στρα- τιωτικοὶ ὑπόδουλοι τοῦ κόμματος ποὺ τοὺς προωθεῖ, οἱ πανεπιστημιακοὶ δάσκαλοι ἄμοιροι ἐπιστήμης καὶ φοινικιστὲς -- μ᾽ ὅλες τὶς σημασίες τῆς λέξεως -- καὶ οἱ θρη- σκευτικοὶ ἡγέτες ἀκόλαστοι καὶ ἀναίσχυντοι. Φυσικὸ εἶναι, νὰ μὴν τοὺς ἐμπιστεύεται κανεὶς κι ὅλοι νὰ δασανίζωνται ἀπὸ οὐσιαστικοὺς φόδους, ἀφοῦ κανεὶς δὲν γνωρίζει, ποῦ μᾶς ὁδηγοῦν. "Εχοντας τοιούτους ὁδηγοὺς καὶ πρότυπα οἱ ἄνθρωποι ἐξαχρειώνονται καὶ ἐξα- γριώνονται. Ο ἀτομικισμὸς κι ἡ ἀλαζονεία ἀποτελοῦν τὰ δασικὰ χαρακχτηριστικὰ τοῦ σύγχρονου ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἀναλίσκεται μεταξὺ οἰκονομισμοῦ καὶ καταναλωτι- σμοῦ, ἀδιαφορώντας γιὰ ὅ,τι ἰδεαλιστικό, γιὰ ὅ,τι ὑψηλὸ καὶ ὡραῖο. Ἢ τιμή, ἡ συνέ- πεια, ἡ παρρησία, ἡ εἰλικρίνεια ἔχουν ἀποθληθεῖ ἀπὸ τὸ λεξιλόγιο κι ὅ,τι κυριαρχεῖ εἶναι τὸ χρῆμα κι ὁ εὐδαιμονισμός. Σήμερα ἡ ἀνθρωπότητα κινδυνεύει ἄμεσα ἀπ᾽ τὴν τεχνοκρατία. Ο ἀνθρώπινος νοῦς ἐπινοεῖ ὅλο καὶ περισσότερα πολύπλοκα συστήματα ἐπιστημονικῆς τεχνολογίας, ποὺ παρέχουν ἄφθονα ὑλικὰ ἀγαθὰ χωρὶς κανένα κόπο. Τὰ ἴδια ὡστόσο τεχνολογικὰ ἐπι- τεύγματα ὑποδουλώνουν καὶ ἐκφυλίζουν τοὺς ἀνθρώπους. Οἱ μη χανές, ὕπουλες καὶ δόλιες, ἐνῶ φαινομενικὰ ἀπελευθερώνουν τὸν ἄνθρωπο ἀπ’ τὴν ἀνάγκη, οὐσιαστικὰ τὸν ὑποδουλώνουν καὶ τὸν καθιστοῦν ἐξαρτημένο ἀπ’ αὐτές, ἀφοῦ ἀχρηστοποιοῦν τὶς προσωπικὲς ἱκανότητες ἐλεύθερης δημιουργίας καὶ τὸν καθιστοῦν ἀνίκανο, παθητι- χό, ἀδρανῆ καὶ ἄπραγο. Ἢ τεχνολογική πρόοδος πέραν αὐτῶν ἔχει πολλαπλασιάσει τὴν ἀλαζονεία, τὸν ἀτομικισμὸ καὶ τὴ θρασύτητα, παρέχοντας ἐξαιρετικὰ µεγάλες δυ-