'Ο ᾿Αλέξανδρος καὶ ἡ τιάρα Μέγας ᾿Αλέξανδρος. Καὶ ἀνάμεσα στὶς δύο αὐτὲς λέξεις πολλοί προσπαθοῦν νὰ πα: ρεμδάἀλουν τὶς δικές τους προσωπικὲς χαὶ ' πολλὲς φορὲς ἀρρωστημένες ἀντιλήψεις γιὰ τὸ ποιὸν τοῦ ἀνθρώπου ποὺ ἄλλαξε τὸν ροῦ τῆς ἱστορίας. "Έτσι μερικοὶ τὸν ἔκαναν Μέγα σφαγέα ᾿ Αλέξανδρο, ἄλλοι Μέγα Ἄμμωνα ᾿Αλέξανδρο, κάποιοι τρίτοι Μέγα Σλαδοµα: κεδόνα ᾿Αλέξανδρο, καὶ ἡ φαντασία τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ ποτὲ δὲν λέει νὰ σταματήσῃ νὰ καλπάξζῃ στὶς νεφελώδεις πεδιάδες τῆς οὐτοπίας, σίγουρα δὲν πρόκειται νὰ σταματήσ οὔτε ἐδῶ. Ὑπάρχει λοιπὸν διάχυτη ἡ τάση, ὁ Μέγας αὐτὸς στρατηλάτης νὰ θεωρεῖται, κατὰ τὸ ἑκάστοτε δοκοῦν, ἀπὸ ὁμοφυλόφιλος ἕως καὶ ἐπὶ γῆς θεός. Παράδοξο πράγματι φαι- νόμενο γιὰ τὸ πόσο τὸ ἀνθρώπινο μυαλὸ μπορεῖ νὰ διαστρεδλώνη τὴν πραγματικότητα. Καὶ ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀρχή, φαίνεται ὅλοι νὰ συμφωνοῦν. Γεννή Ίθηκε καὶ | ἀνατράφηκε μὲ ἑλλη νικὲς ἀρχές. Είχε δάσκαλο τὸν ᾿Αριστοτέλη, ποὺ τοῦ θωράκισε τὴν πίστη. στὰ ἑλλη- νικὰ ἤθη καὶ ἰδεώδη. ᾿Ατρόμητος μαχητής, ἔδωσε δείγματα τοῦ θάρρους του ἀπὸ μικρὴ ἤδη ἡλικία. "Ονειρότου ἡ τιμωρία Ὁ τῆς δάρὄαρης ᾿Ανατολῆς. Μέχρι ἐδῶ ὅλα καλὰ. Απ’ τὴν στιγμὴ ὅμως ποὺ περνᾶ ἀπ’ τὴν “Ἑλλάδα στὴν Α σία, ὅλα μοιάζουν ξαφνικὰ νὰ ἀλλά- ζουν. Αὐτὸν τὸν Ἕλληνα αχητή, ποὺ κάτω ἀπ’ τὸ προσχέφαλό του ἔχρυόε πάντα ι τὴν ᾿Ιλιάδα καὶ πρότυπό τοῦ εἶχε τὸν᾿ Α χιλλέα, τὸν τιμωρὸ αὐτὸ τῆς δαρδαρικῆς ὕδρεως ἄ ἄρχι- σαν σιγὰ σιγὰ κάποιοι νὰ τὸν μεταμορφώσουν σὲ ἕναν τρυφηλό, θηλυπρεπῆ καὶ σατρά- πη ᾿Ασιάτη. Τοῦ φόρεσαν κέρατα, τιάρα καὶ ὅλα τὰ σχετικὰ ἐξαρτήματα τῆς ἀσιατικῆς περιδολῆς καὶ τὸν ἔδαλαν νὰ προσχυνήσει τέλος τὸν μέγα ἀρχιερέα τοῦ Γιαχδὲ στὴν "]ε- ρουσαλήμ. Τώρα, δέόαια τὸ ὅτι ὁ ᾿Αλέξανδρος ποτέτου δὲν ᾿πάτησε τὸ πόδιτου στὴν Ἱε- ουσαλημ εἶναι ἕνα ἄλλο θέµα. Μπορεῖ νὰ πῆγε, µόνο ἂν ἔγινε κανένα θαῦμα κατὰ τὴν ἀσιατική Φιλοσοφία. Μπορεῖ τέλος νὰ τὸν πέταξε µέχρι ἐκεῖ κανένα διαστημοταξὶ ἆ ἀπὸ τὸν Σείριο, χατὰ ἄλλους ὁ ὁραματιστὲς καὶ νεφελοδατοῦντας. Γεγονὸς ὅμως εἶναι, ὅτι ντὲ καὶ καλὰ ἔπρεπε νὰ τὸν πᾶνε στὸ ᾿Ισραήλ. Νὰ τὸν δάλουν νὰ προσκυνήσῃ τὸν Γ ιαχόεδοαρ- χιερέα. Καὶ τὸν πήγανε. Μὰ καὶ τέλεια ἀδύνατο χαρακτῆρα τὸν κάνανε. Αὐτόν, ποὺ ἐξετέλεσε ἰδιοχείρως τὸν Αἱ ἰγύπτιο ἱερέα ποὺ τόλμησε καὶ μόνο νὰ τοῦ πῇ πὼς ἦταν πατέρας του, καὶ ὃ ἴδιος γυι- ὅς τοῦ Αμμωνα Ρᾶ, ποὺ ὁ ἱερέας ἐκπροσωποῦσε; Ὄχι, ὁ ᾿Αγέξανόρος οὔτε ἀνόητος, ἀλλὰ οὔτε καὶ θεοκράτης ἔ ἔγινε ποτέ. "Εγινε ἀπλᾶ αὐτὸ ποὺ στὴ λαϊκὴ φαντασία, ὅταν ΕΝ δεύεται καὶ ἐνισχύεται ἀπὸ τὸν φθόνο καὶ τὴν ραδιουργία, συμδαίνει. Αὐ ὐτοὶ ποὺ δὲν θεσαν νὰ καταλάδουν τὸ νόημα τῶν μικτῶν γάμων, τὸν εἶπαν οἰκουμενικό. Αὐτοὶ που δὲν μπόρεσαν νὰ κατανοήσουν τὸν διορισμὸ στὶς σατραπεῖες. ντόπιων ἀρχόντων, τὸν εἶπαν ᾿Ασιάτη. Αὐτοὶ τέλος ποὺ δὲν μπόρεσαν νὰ κατανοήσουν τὴν ἀνοχή του πρὸς ὅλα τὰ θρη- σκεύµατα τῶν λαῶν ποὺ κατακτοῦσε, τὸν εἶπαν θεοκράτη. ᾽Αλλὰ ὁ ὁ Αλέξανδρος ἤξερε πολὺ καλά, τί ἔχανε. Μὲ τους μικτοὺς γάμους ἤθελε: γὰ στε- βεώσης ἀκόμα πιὸ γερὰ τὴν ἑλληνικὴ κυριαρχία στὴν ᾿Ασία μέσα ἀπὸ τὴν εἰρηνικὴ διείσ- υση σ᾿ αὐτὸ ἀκόμα τὸ κύτταρο τῶν ᾿Ασιατῶν. ᾿Επεδίωξε αὐτὸ ποὺ ἄλλοι ποτέτους οὔτε κὰν διανοήθηκαν, καὶ ἀναλίσκοντο σὲ πολέμους καὶ συνθῆχες, χωρὶς ἡ διαδικασία αὐτὴ νὰ παίρνῃ ποτὲ τέλος. Τὸ χτύπημα στὴν ρίζα. Μὲ τὸν διορισμὸ τῶν ντόπιων σατραπῶν ἔκανε αὐτοὺς ποὺ οἱ Τοῦρκοι αἰῶνες ἀργότε- ρα θὰ ὀνόμαξαν «γενίσαρους«, ἐκμηδενίξοντας ἔ ἔτσι τὶς πιθανότητες ἐξεγέρσεως, ἀφοῦ ιατηρώντας τὰ προνόμια ποὺ εἶχε ἡ ᾿Ασιατικὴ ἄρχουσα τάξη προ τῆς κατακτήσεως τοῦ Μ.᾽ Αλεξάνδρου χαὶ μετὰ ἀπὸ αὐτήν, δὲν θὰ ἐπεδίωκε τὴν ἀνατροπὴ τοῦ Ελληνικοῦ κρά- τους τοῦ Μ. ᾿Αλεξάνδρου στὴν ᾿Ανατολὴ καὶ ταυτόχρονα. θὰ ἠσθάνετο καὶ ὑποχρέωση γιὰ τὸ γεγονός. Μὲ τὴν ἀνεξιθρήσκεία καὶ θρησκευτική του ἀνοχὴ ἔδειχνετὸν δρόμο ποὺ εἶ ἰχε διαλέξει νὰ ἀκολουθήση: τὴν ἄρνηση τῆς θεοκρατίας, ἀφοῦ μέσα ἀπὸ τὸν εἰκονικὸ αὐτὸ συγκρητισμὸ ἀνεδύετο ἡ ἢ οἰκουμενικὴ ἰδέα τῆς δεισιδαιμονίας; καὶ τῆς ἀμάθειας τῶν κα- τωτέρων στρωμάτων. Ἕνα παράδειγμα πρὸς ἀποφυγήν, πού, ἂν δὲν ἐδημιουργεῖτο, δὲν θὰ μποροῦσε νὰ δώσῃ ἄλλως τὸν δ᾽ ὁ ὃρο συγκρίσεως. Σήµερα, τὴν ὥρα ποὺ μιλᾶμε, κάποιοι “Ἕλληνες μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὴν θαυμάσια ἀρχαιο-