ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
166ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1995
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Βενιαμίν ό Λεσβίος: Ένας Έλληνας Γαλιλαίος — ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΟΥΣΤΑΚΗΠΣ
Βενιαμὶν ὁ Λέσόιος: Ἕνας “Ἕλληνας Γαλιλαῖος
α. Βιογραφικὴ Εἰσαγωγή
Θὰ ἔπρεπε δυστυχῶς νὰ διαθοῦν 139 ὁλόκληρα χρόνια (1824-1963), γιὰ νὰ τολ-
μήσει ἕνας ἀκαδημαϊκὸς διδάσκαλος τῆς θεολογικῆς ἐπιστήμης (ἄνθρωπος τοῦ
ἐκκλησιαστικοῦ κατεστημένου κατὰ τεχμήριον) νὰ ὁμολογήσει χωρὶς φόδο καὶ
πάθος, ὅτι «ὁ Βενιαμὶν ὁ Λέσδιος, ὁ ἱερομόναχος, ὑπῆρξεν εἷς ἐκ τῶν ἐπιφανε-
στέρων ᾿Ελλήνων διαφωτιστῶν τοῦ τέλους τοῦ δου καὶ τῶν ἀρχῶν τοῦ 19ου
αἰῶνος» (Στυλ. Παπαδόπουλος, Θρησκευτικὴ καὶ Ηθικὴ ᾿Εγκυκλοπαιδεία, τόμ.
3ος, σελ. 801). Ὅμως τὴν γνώμη αὐτὴ σὲ καμμιὰ περίπτωση καὶ μὲ καμμιὰ δύ-
ναμη δὲν θὰ τὴ συμμεριζόταν ὁ λυσσαλέος πολέμιος τοῦ ἱερομόναχου Βενιαμὶν
τοῦ Λεσόίου, ὁ ᾿Αθανάσιος ὁ Πάριος, ποὺ ποζάρει καὶ γιὰ «ὁσιοπαρθενομάρτυς».
᾿Αλλὰ ἂς ρίξουμε ἐπίμονες κριτικὲς ματιὲς ἔρευνας στὸ διωγμό, ποὺ ξεσήκωσαν
ἐναντίον του ὁ Αθανάσιος ὁ Πάριος καὶ ὁ Μέγας Ἱεροκήρυξ τοῦ Οἰκουμενικοῦ
Πατριαρχείου Δωρόθεος Βουλησμᾶς μαζὶ μὲ τὰ ἀνίδεα τσιράκια τους.
Κι ἀρχίζουμε μὲ τὸν πρῶτο, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε στὴν ἐποχὴ του ὅ,τι εἶναι σήμε-
ρα ὁ δεσπότης Φλώρινας Αὐγουστῖνος Καντιώτης. Ὃ ᾿Αθανάσιος ὁ Πάριος ἀντέ-
ὅρασε λοιπὸν θιαίως καὶ ποικιλοτρόπως στὸ ἀναγεννητικὸ ἔργο τοῦ Βενιαμὶν
στὴ Σχολή κυρίως τῶν Κυδωνιῶν. Ἡ αἴγλη τῆς Σχολῆς τῶν Κυδωνιῶν ἁπλωνό-
ταν καθημερινά, ἐνῶ ἡ Σχολὴ τῆς Χίου, τῆς ὁποίας προΐστατο ὁ ᾿Αθ. Πάριος,
λόγω συντηρητισμοῦ καὶ κακοδιοίκησης ἄρχισε νὰ φθίνει. Πάρα πολλοὶ μαθητὲς
ζήτησαν διὰ μέσου γονέων καὶ κηδεμόνων νὰ ἐπιτραπεῖ σ᾽ αὐτοὺς ἡ μετεγγραφὴ
στὴν «περίλαμπρον» Σχολὴ τῶν Κυδωνιῶν, ὅπου ἐκεῖ λαμπρῶς σχολαρχοῦσε ὁ
Βενιαμὶν ὁ Λέσθιος, ἀλλὰ μιὰ τέτοια ἄδεια ποτὲ δὲν δόθηκε ἀπὸ τὸν ᾿Αθανάσιο
Πάριο καὶ τοὺς περὶ αὐτὸν μιζερώτερους «Κολλυθᾶδες», αὐτοὺς τοὺς παθια-
σμένους. ᾿Αλλὰ ἂς παρακολουθήσουμε τὸν ἀκριθολόγο Ἰω. Μουτζούρη, ὅὃρα Θε-
ολογίας καὶ πρώην γενικὸ ἐπιθεωρητὴ στὴ Μέση Ἐκπαίδευση, νὰ μᾶς διηγεῖται:
«Ὁ Βενιαμὶν ἦταν ἕνας ἀξιόλογος διδάσκαλος τῶν θετικῶν ἐπιστημῶν καθὼς
καὶ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Φιλοσοφίας, τὴν ὁποία ἐμδριθῶς καὶ συστηματικῶς εἶχε
σπουδάσει ἐπὶ (9) ὁλόκληρα χρόνια στὴν Πίζα τῆς ᾿Ιταλίας, καθὼς καὶ στὸ “πο-
λύδοον” Παρίσι. Γράφει, διδάσκει, μιλάει, νουθετεῖ, διαπαιδαγωγεῖ στὸ ἁπλὸ
καὶ πρὸ παντὸς κατανοητὸ καὶ εὔχρηστο γλωσσικὸ ἰδίωμα τοῦ Κοραῆ.
» Ο Βενιαμὶν ὁ Λέσδιος (τὸ προσωνύμιο τοῦ τὸ χάρισαν οἱ µαθητές του) ξετύ-
λιξε τὸ πρῶτο νῆμα τοῦ κουδαριοῦ τῆς ζωῆς του στὸ Πλωμάρι τῆς μεγαλονήσου
Μέσδου στὰ 1859. ᾿Επιστρέψας ὕστερα ἀπὸ μαχροχρόνιες σπουδὲς στὴν ᾿ ἔσπε-
οία μεταδαίνει στὶς Κυδωνίες, ὅπου ἀναλαμόάνει νὰ ἀναδιοργανώσει τὴν φθί-
νουσα τῷ καιρῷ ἐκείνῳ Σχολὴ Κυδωνιῶν. ἔάρχισε ἀμέσως τὴν ἀναδιοργάνωσή
Ὃ δρ. Γ. Μουστάκης εἶναι καθηγητὴς τῆς Θεολογίας στὸ ᾿Αμερικανικὸ Κολλέγιο ᾿Αγίας
Παρασκευῆς,