Α.Η. ΑΕΜΡΤΕΟΝΑ Ἑλληνικὴ φιλοσοφία καὶ χριστιανισμὸς [Τελευταῖο] τὴν ἀνταπόκριση τοῦ θεοῦ σ ̓ αὐτὰ ἐξαρτᾶται ἔκτοτε ἡ ἱστορία τοῦ κόσμου: μετὰ τὸν ἀρχικὸ ἔρωτα καὶ ἁγνότητα τὰ πνεύματα αὐτὰ κατατάχθηκαν σὲ διάφορα ἐπίπεδα καὶ ἐνσαρκώθηκαν σὲ σώματα ἀνάλογα μὲ τὰ ἐλαττώματά τους καὶ ἀνεβοκατεβαίνουν στὴν κλίμακα τῆς ὑπάρξεως ὅπως οἱ μετεμψυχούμενες ψυχὲς τοῦ Πλάτωνος, σύμφωνα μὲ τὶς διαδοχικές προτιμήσεις τους; ἀλλὰ ὅλα μποροῦν νὰ ἐπιστρέψουν ἐν τέλει στὴν ἀρχική τοὺς τελειότητα (μολονότι, ἴσως, ὄχι χωρὶς τὴν πιθανότητα μιᾶς νέας πτώσεως) μὲ τὴ βοήθεια ἑνὸς λυτρωτικοῦ ἔρωτος τοῦ “όγου, μέσω τοῦ ὁποίου δημιουργήθηκαν καὶ ὁ ὁποῖος ἐνσαρκώθηκε στὸν Ἰησοῦ τὸ Ναζωραῖο: δὲν ὑπάρχει πλάσμα, ποὺ νὰ μὴν ἔχη τὴν ἐλπίδα νὰ λυτρωθή μὲ τὴν βοήθεια τοῦ τελευταίου). Στὴν πρακτικὴ διδασκαλία τους γιὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο πρέπει νὰ ζῆ, οἱ χριστιανοὶ διανοούμενοι τῆς περιόδου ποὺ ἐξετάζουμε γενικὰ συμμφωνοῦν περισσότερο μὲ τοὺς Πλατωνικοὺς ἀπ ̓ ὅσο θὰ μποροῦσε νὰ περιμένη κανεὶς ᾱπὸ τοὺς ὀπαδοὺς μιᾶς θρησκείας ποὺ τόσο ὑποτιμᾶ τὸ σῶμα ὡς συστατικὸ μέρος τοῦ ἀνθρώπου στὰ δόγματά τῆς περὶ ἐνσαρκώσεως καὶ ἀναστάσεως. Ὅταν μιλοῦν ἤ σκέπτωνται «θεολογικά» γιὰ τὰ δόγματα αὐτὰ καὶ ἄλλα ποὺ συνδέονται στενὰ μ ̓ αὐτά, γιὰ τὶς θυσίες καὶ τὴν τελικὴ εὐδαιμονία ἤ καταδίκη τῶν ἀνθρώπων, ὑπερασπίζονται ἔνθερμα τὴν ἑνότητα σώματος καὶ ψυχῆς καὶ τὴν ἀγαθότητα τοῦ σώματος, συγκρουόμενοι μὲ τοὺς Πλατωνικοὺς καὶ ἄλλους. ̓Αλλὰ ὅταν πρόκειται γιὰ τὴν ἠθικὴ θεωρία καὶ τὴν πρακτικὴ ἠθική, αἰσθάνονται πολὺ εὐτυχεῖς υἱοθετώντας ἕναν πολὺ ὀξὺ σωματο-ψυχικὸ δυϊσμό, ὡς δρῶσαν ἀρχὴν καὶ βρίσκουν τὸν ἀσκητισμὸ τῆς στωϊκῆς-πλατωνικῆς ἠθικῆς ἀντιλήψεως πολὺ εὐπρόσδεκτο. Ἣ σχετικὰ φιλάνθρωπη καὶ μετριοπαθὴς αὐστηρότητα τῶν φι- Οἱ χριστιανοὶ θεολόγοι μετὰ τὸν γ ̓ αἱ. θεωροῦσαν γενικὰ τὴν ἰδέα τῶν Μέσων Τλατωνικῶν περὶ Δευτέρου Νοῦ ἤ Δευτέρου Θεοῦ σύμφωνη μὲ τὰ δεδομένα τῆς Καινῆς Διαθήκης! καὶ παρουσίαζαν τὸν Χριστὸ -Λόγο ὡς ὑποκείμενον στὸν Πατέρα καὶ μεσολαβοῦντα στὴ δημιουργία καὶ τὴν ἀποκάλυψη, μολονότι συμμετέχοντα πλήρως στὴν θειότητά του. Μέσω τοῦ Λόγου ἀκριβῶς (ἡ ἀγγλικὴ μετάφραση Υ/οΓᾶ εἶναι ἀτυχής--- ὁ ἑλληνικὸς αὐτὸς ὄρος ἀποδίδει τὴν ἰδέα τοῦ νοῦ ποὺ ἐκφράζεται ὡς ζωντανὴ δύναμη) ὁ Θεὸς Πατὴρ ἔχτισε τὸν κόσμο, καὶ μόνο διὰ τοῦ Λόγου ἀποκάλυψε τὸν ἑαυτό του καὶ ἔγινε σὲ κάποια ἕκταση γνωστὸς στοὺς ἀνθρώπους. Ὃ καθορισμὸς τῆς θέσεως τοῦ ̓Αγίου Πνεύματος στὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι βέβαια μᾶλλον δύσκολος. Οἱ χριστιανοὶ δὲν τὸ ταυτίζουν μὲ τὸν πλατωνικὸ Τρίτο Θεό, τὴ διάχυτη Παγκόσμια Ψυχή, ἡ δὲ φύση του καὶ ὑπόστασή τοῦ παρέμειναν μᾶλλον ἀόριστα ἀκόμη καὶ μετὰ τὴν Οἰκουμενικὴ Σύνοδο τῆς Νίκαιας τὸ 325μ.Χ. (Στὴ συνέχεια θὰ ἐξετασθῆ ἐν συντομίᾳ ἡ θεμελιακὴ μεταβολὴ ποὺ σημειώθηκε στὴν τριαδικὴ θεολογία τὸν δ ̓ αἰ.). Ἢ ἐπίδραση τῶν Μέσων Πλατωνικῶν εἶναι ἰδιαίτερα βαθειὰ στὸ μεῖζον θεωρητικὸ σύστημα τοῦ πιὸ ἰσχυροῦ διανοούμενου μεταξὺ τῶν πρὸ τῆς Συνόδου τῆς Νικαίας χριστιανῶν Ὠριγένη (περ. 185---255), ποὺ προφανῶς ὑπῆρξε μαθητὴς τοῦ διδασκάλου τοῦ Πλωτίνου ̓Αμμωνίου «Σακκᾶ». Πίσω ἀπὸ τὴ δριμεῖα κριτικὴ ποὺ ὁ Ὠριγένης ἀσκεῖ κατὰ τῆς ἑλληνικῆς φιλοσοφίας καὶ τὴν ἀνεξαρτησία του ἀπέναντί της, ὑπάρχουν πολλὰ γνωστὰ πλατωνικὰ στοιχεῖα στὴ σκέψη του ὅπως καὶ βαθιὰ χριστιανικά, σχετικὰ μὲ τὴ θεωρία του γιὰ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ὁ Πατήρ, μέσω τοῦ ὑποκείμενου σ ̓ αὐτὸν ἀλλὰ θείου καὶ αἰώνιου “όγου, δημιούργησε μιὰ ὁμάδα ἐλεύθερων καὶ διανοουμένων πνευμάτων, ἀπὸ τὶς ἐλεύθερες βουλήσεις τῶν ὁποίων καὶ (1) Βλ. τὴν πραγματεία τοῦ Ὠριγένους Περί Αρχῶν.