ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
170ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1996
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Πέτρα: Η αρχαιότερη Ελληνική πόλη της Ιορδανίας — ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Χ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
Κείμενο φύλλου
Κά«Ο2Ν. Χ.Κ(ΟΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ
Πέτρα: Ἢ ἀρχαιότατη Ἑλληνικὴ
πόλη στὴν ἔρημο τῆς Τορδανίας
Μιὰ ἐπίσχεψη στήν Ἰορδανία μᾶς ἐπεφύλασσε ἀρχετὲς μικρὲς καὶ μεγάλες ἐκπλήξεις, μὲ πρώτη στὸ
̓Αμμὰν (ἀρχ. Φιλαδέλφεια) ἐκ μέρους τῶν Ἑλληνίδων κυριῶν ποὺ ζοῦν ἐκεῖ μονίμως, ὅταν μᾶς κάλεσαν
στὰ ἐγκαίνια τοῦ Πολιτιστικοῦ τους Κέντρου. Εἴθε νὰ τὶς μιμηθοῦν χι ἄλλες ὁμογενειακὲς κοινότητες.
Ἣ Πέτρα, ὅπου φτάσαμε ἐπιδαίνοντας λεωφορείου, κεῖται ἐντὸς τῆς ὀροσειρᾶς τῶν ὀρέων "Ας-Σάρα
στὴν Νότιο Ἰορδανία, σὲ ὑψόμετρο 860-900 μ. ἄνω τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης. Τὸ ὕψη λότερο σημεῖο
τῆς ὀροσειρᾶς φθάνει τὰ 1170 μ. Ἢ περιοχή, ἂν καὶ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὸ μεσογειαχὸ χλῖμα, ἐν τούτοις
παρουσιάζει σαφῆ χαρακτη ριστικἁ τῆς ἡμιερήμου. Πρόκειται γιὰ μιὰ περιοχὴ μεγάλης φυσικῆς
ὀμορφιᾶς καὶ τεράστιου ἀρχαιολογικοῦ ἐνδιαφέροντος. Θὰ μπορούσαμε νὰ τὴν χαρακτη ρίσουμε ἀπέραντο
ἀρχαιολογικὸ πάρκο, ἀλλὰ καὶ χειροπιαστὴ ἀπόδειξη μιᾶς ἀναίσχυντης ἀρχαιολογικῆς παραχάραξης.
Ἡ ἐπίση μη ἱστορία τῆς Πέτρας, ὅπως περιγράφεται στὰ φυλλάδια ἀλλὰ καὶ στὰ σχετικὰ θιθλία ποὺ
πωλοῦνται ἐ ἐχεῖ, ἔχει ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ὡς ἑξῆς: «(Ἢ θοδοκόκκινη πόλη τῆς Πέτρας ἦήτο ἕδρα ἑ ἑνὸς
δασιλείου, τὸ ὁποῖον ἱδρύθηκε τὸν 2ον π.Χ. αἰῶνα ἀπὸ τοὺς Ναόαταίους [Ναβαϊεαης]. Αὐτοὶ οἱ | Ναδα:
ταῖοι ἦσαν νομάδες μὲ φήμη ἄριστων χτιστῶν καὶ πειρατῶν. Ἡ παράδοση λέει, ὅτι ἐδῶ ἔδρασε χαὶ ὁ
διαδόητος ληστής ̓Αλῆ- -Μπαμπᾶ μὲ τοὺς 40 κλέφτες, ληστεύοντας τὰ ι διερχόμενα ἀπὸ τὴν Πέτρα καραθάνια.
Στὴν περιοχὴ ἔδρασε καὶ ὁ Λῶρενς τῆς ̓Αραδίας. ̓Επίσης ἦσαν καὶ χαλοὶ ἔ ἔμποροι λιδανωτοῦ,
μπαχαρικῶν καὶ | μεταξωτῶν, καθ ̓ ὅσον κατοικοῦσαν στὴν ὁδὸ τῶν χαραδανιῶν ποὺ συνέδεαν τὴν
Κίνα, τὶς ̓Ινδίες καὶ τὴ Ν. ̓Αραδία μὲ τὴν Μ. ̓Ασία, τὴν “Ελλάδα καὶ τὴ Ρώμη. Στὴν χολοφῶνα τῆς δόξης
του τὸ δασίλειο τῶν Ναδαταίων ἐπεχτάθηκε ὡς τὴν Δαμασκὸ τῆς Συρίας, τὴν Βόρειο ̓Αραδία, τὸ
Σινᾶ καὶ τὴν ἔρημο Νεγκέ ». Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς Ναθαταίους, μαθαίνουμε ὁἀπὸ τὶς ἐπίσημες (καὶ ἄρα
παραχαραγμένες) πηγές, ὅτι ἦτο λαὸς τῆς ̓Αραθίας, ποὺ ζοῦσε στὴν περιοχὴ αὐτήν, λεγόμενη Ναθατηνή.
Ἢ Ἑλληνικὴ “Ομηρικὴ ρίζα «ναυ-» τοῦ ὀνόματός τους πιθανὸν νὰ δηλώνει τὴν σχέση των μὲ τὴν
θάλασσα (ναῦς - πλοῖον, πθ. ναυαγός, ναυσιπλοϊα κ.ο.κ.) ἢ καὶ τὴν ἀφιξή τους στήν περιοχή αὐτὴ ἐκ
θαλάσσης.
Οἱ Ναθαταῖοι λέγεται, ὅτι ὑπέστησαν τὴν ἐπίδραση τῶν ̓Αραμαίων. Αὐτοὶ τὸ πρῶτον ἐμφανίζονται
στὴν ἱστορία τὸ 312 π.Χ., ὅτε ὁ ̓ Αθήναιος, στρατηγὸς τοῦ ̓Αντιγόνου Α ́, ἐπεχείρησε νὰ τοὺς ὑποτάξει.
"Ἠλθαν εἰς σχέσεις μὲ τὸ Χράτος τῶν Σελευκιδῶν, ὅτε καὶ ὑ ὑπέστη σαν ἔντονη τὴν ἐπίδραση τοῦ Ἕλληνικοῦ
Πολιτισμοῦ. Τοῦτο ἐξ ἄλλου μαρτυρεῖ τὸ Ἑλληνικὸ ὁ ὄνομα τῆς «Πέτρας» ἀλλὰ χαὶ οἱ θαυμάσιοι
σκαλιστοὶ κλασσιχοὶ ναοὶ καὶ λοιποὶ θησαυροί της, ποὺ εἰναι τόσο Ἑλληνικοὶ | ὅσο ὁ Παρθενών, ἔστω
χι ἂν ἡ διεθνὴς ἀρχαιολογικὴ παραχάραξη τὰ ἔχει ὀνομάσει Ναθαταϊκὰ ἢ Ρωμαϊκά μνημεῖα. Οἱ όασιλεῖς
καὶ οἱ προύχοντες τῶν Ναθαταίων ἀπεκάλουν ἑ ἑαυτοὺς «φιλέλληνες» καὶ ὁ πρῶτος τους θασιλεὺς
ἦταν ὁ ̓Αρέτας |, ὅπως φανερώνουν καὶ τὰ πρῶτα τους νομίσματα, τὰ ὁποῖα φέρουν τὸν Πτολεμαϊκὸν
ἀετὸ καὶ Ἑλληνικὲς ἐπιγραφές, Οἱ Ναθαταῖοι ἀναφέρονται ὑπὸ τοῦ Στράθωνος ὡς κατ’ ἐξοχὴν φιλόνομος
καὶ ἐργατικὸς λαός, ἀσχολούμενος μὲ τὴν γεωργία καὶ τὸ ἐμπόριο.
Τὸ 106 μ.Χ. ὁ Ρωμαῖος αὐτοκράτωρ Τραϊανὸς χατέλαθε τὴν Πέτρα καὶ τὴν προσάρτησε στὸ Ρωμαϊκὸ
κράτος. Ἡ διάνοιξη νέων ὁδῶν ἐμπορίου μεταξὺ ̓Ανατολῆς- Δύσεως ὑπῆρξε ἡ αἰτία τῆς ἀπότομης παρακμῆς
τῆς Πέτρας. Ἔτσι ἔπεσε ἕνα ἰσχυρὸ προπύργιο τοῦ Ἑλληνικοῦ Πολιτισμοῦ ἀπὸ τῶν ἐξ ̓Ανατολῶν
καὶ Νότου δαρθάρων. Ἐν συνεχείᾳ μετὰ τὴν ἐπικράτηση τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοχρατορίας τὸν δ’
μ.Χ. αἰῶνα ἡ Πέτρα κατέστη ἕδρα ἐπισκόπου.
Βέθαια, ἂν διαθάσει κανεὶς τὰ περὶ Πέτρας σύγχρονα θιθλία, θὰ φρίξει κυριολεχτικὰ ἀπὸ τὶς ἀνοησίες
των, διότι σχεδὸν ὅλα συνδέουν τὴν Πέτρα μὲ τὴν Παλαιὰ Διαθήκη, μὲ τὴν Ἐδώμ, μὲ τὸν Παράδεισο,
μὲ τὸν Μωυσῆ καὶ φυσικὰ μὲ τὸν «ἐκλεχτὸ λαὸ» τοῦ Γιαχθέ. Ὅμως τὰ ἴδια τὰ μνημεῖα. ὁμιλοῦν
ἀφ ̓ ἑαυτῶν καὶ κραυγάζουν τὴν Ἑλληνική τους ταυτότητα. Τὸ ὅτι ἐνδεχομένως δούλεψαν καὶ ἐντόπιοι
τεχνίτες στὸ ̓λάξευμα τῶν θράχων δὲν εἶναι ἀπίθανο. Ὅμως ἡ ἔμπνευση, τὰ μέτρα, ὁ ρυθμὸς καὶ πιθανὸν
καὶ τὰ εὑρήματα, ποὺ δὲν παρουσιάζουν γιὰ εὐνόητους λόγους, εἶναι ὅλα χωρὶς ἀμφιθολία Ἑλληνικά,
Ἑλληνικότατα.
Ἢ ἀρχαιολογικὴ περιοχὴ τῆς Πέτρας ἀποτελεῖται ἀπὸ μιὰ μικρή κοιλάδα μὲ ἑκατέρωθεν ἀντερεί-