Κά«Ο2Ν. Χ.Κ(ΟΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ Πέτρα: Ἢ ἀρχαιότατη Ἑλληνικὴ πόλη στὴν ἔρημο τῆς Τορδανίας Μιὰ ἐπίσχεψη στήν Ἰορδανία μᾶς ἐπεφύλασσε ἀρχετὲς μικρὲς καὶ µεγάλες ἐκπλήξεις, μὲ πρώτη στὸ ᾽Αμμὰν (ἀρχ. Φιλαδέλφεια) ἐκ μέρους τῶν Ἑλληνίδων κυριῶν ποὺ ζοῦν ἐκεῖ μονίμως, ὅταν μᾶς κάλε- σαν στὰ ἐγκαίνια τοῦ Πολιτιστικοῦ τους Κέντρου. Εἴθε νὰ τὶς μιμηθοῦν χι ἄλλες ὁμογενειακὲς κοινό- τητες. Ἣ Πέτρα, ὅπου φτάσαμε ἐπιδαίνοντας λεωφορείου, κεῖται ἐντὸς τῆς ὀροσειρᾶς τῶν ὀρέων "Ας-Σά- ρα στὴν Νότιο Ἰορδανία, σὲ ὑψόμετρο 860-900 μ. ἄνω τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης. Τὸ ὕψη λότερο ση- μεῖο τῆς ὀροσειρᾶς φθάνει τὰ 1170 μ. Ἢ περιοχή, ἂν καὶ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὸ μεσογειαχὸ χλῖμα, ἐν τού- τοις παρουσιάζει σαφῆ χαρακτη ριστικἁ τῆς ἡμιερήμου. Πρόκειται γιὰ μιὰ περιοχὴ μεγάλης φυσικῆς ὀμορφιᾶς καὶ τεράστιου ἀρχαιολογικοῦ ἐνδιαφέροντος. Θὰ μπορούσαμε νὰ τὴν χαρακτη ρίσουµε ἀπέ- ραντο ἀρχαιολογικὸ πάρκο, ἀλλὰ καὶ χειροπιαστὴ ἀπόδειξη μιᾶς ἀναίσχυντης ἀρχαιολογικῆς παρα- χάραξης. Ἡ ἐπίση μη ἱστορία τῆς Πέτρας, ὅπως περιγράφεται στὰ φυλλάδια ἀλλὰ καὶ στὰ σχετικὰ θιθλία ποὺ πωλοῦνται ἐ ἐχεῖ, ἔχει ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ὡς ἑξῆς: «(Ἢ θοδοκόκκινη πόλη τῆς Πέτρας ἦ ήτο ἕδρα ἑ ἑνὸς δασιλείου, τὸ ὁποῖον ἱδρύθηκε τὸν 2ον π.Χ. αἰῶνα ἀπὸ τοὺς Ναόαταίους [Ναβαϊεαης]. Αὐτοὶ οἱ | Ναδα: ταῖοι ἦσαν νομάδες μὲ φήμη ἄριστων χτιστῶν καὶ πειρατῶν. Ἡ παράδοση λέει, ὅτι ἐδῶ ἔδρασε χαὶ ὁ διαδόητος ληστής ᾿Αλῆ- -Μπαμπᾶ μὲ τοὺς 40 κλέφτες, ληστεύοντας τὰ ι διερχόμενα ἀπὸ τὴν Πέτρα κα- ραθάνια. Στὴν περιοχὴ ἔδρασε καὶ ὁ Λῶρενς τῆς ᾿Αραδίας. ᾿Επίσης ἦσαν καὶ χαλοὶ ἔ ἔμποροι λιδανω- τοῦ, μπαχαρικῶν καὶ | μεταξωτῶν, καθ᾽ ὅσον κατοικοῦσαν στὴν ὁδὸ τῶν χαραδανιῶν ποὺ συνέδεαν τὴν Κίνα, τὶς ᾿Ινδίες καὶ τὴ Ν.᾿Αραδία μὲ τὴν Μ. ᾿Ασία, τὴν “Ελλάδα καὶ τὴ Ρώμη. Στὴν χολοφῶνα τῆς δό- ξης του τὸ δασίλειο τῶν Ναδαταίων ἐπεχτάθηκε ὡς τὴν Δαμασκὸ τῆς Συρίας, τὴν Βόρειο ᾿Αραδία, τὸ Σινᾶ καὶ τὴν ἔρημο Νεγκέ ». Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς Ναθαταίους, μαθαίνουμε ὁ ἀπὸ τὶς ἐπίσημες (καὶ ἄρα παραχαραγμένες) πηγές, ὅτι ἦτο λαὸς τῆς ᾿Αραθίας, ποὺ ζοῦσε στὴν περιοχὴ αὐτήν, λεγόμενη Ναθα- τηνή. Ἢ Ἑλληνικὴ “Ομηρικὴ ρίζα «ναυ-» τοῦ ὀνόματός τους πιθανὸν νὰ δηλώνει τὴν σχέση των μὲ τὴν θάλασσα (ναῦς - πλοῖον, πθ. ναυαγός, ναυσιπλοϊα κ.ο.κ.) ἢ καὶ τὴν ἀφιξή τους στήν περιοχή αὐτὴ ἐκ θαλάσσης. Οἱ Ναθαταῖοι λέγεται, ὅτι ὑπέστησαν τὴν ἐπίδραση τῶν ᾿Αραμαίων. Αὐτοὶ τὸ πρῶτον ἐμφανίζονται στὴν ἱστορία τὸ 312 π.Χ., ὅτε ὁ᾿ Αθήναιος, στρατηγὸς τοῦ ᾿Αντιγόνου Α΄, ἐπεχείρησε νὰ τοὺς ὑποτάξει. "Ἠλθαν εἰς σχέσεις μὲ τὸ Χράτος τῶν Σελευκιδῶν, ὅτε καὶ ὑ ὑπέστη σαν ἔντονη τὴν ἐπίδραση τοῦ Ἕλλη- νικοῦ Πολιτισμοῦ. Τοῦτο ἐξ ἄλλου μαρτυρεῖ τὸ Ἑλληνικὸ ὁ ὄνομα τῆς «Πέτρας» ἀλλὰ χαὶ οἱ θαυμάσιοι σκαλιστοὶ κλασσιχοὶ ναοὶ καὶ λοιποὶ θησαυροί της, ποὺ εἰναι τόσο Ἑλληνικοὶ | ὅσο ὁ Παρθενών, ἔστω χι ἂν ἡ διεθνὴς ἀρχαιολογικὴ παραχάραξη τὰ ἔχει ὀνομάσει Ναθαταϊκὰ ἢ Ρωμαϊκά μνημεῖα. Οἱ όασι- λεῖς καὶ οἱ προύχοντες τῶν Ναθαταίων ἀπεκάλουν ἑ ἑαυτοὺς «φιλέλληνες» καὶ ὁ πρῶτος τους θασιλεὺς ἦταν ὁ ᾿Αρέτας |, ὅπως φανερώνουν καὶ τὰ πρῶτα τους νομίσματα, τὰ ὁποῖα φέρουν τὸν Πτολεμαϊκὸν ἀετὸ καὶ Ἑλληνικὲς ἐπιγραφές, Οἱ Ναθαταῖοι ἀναφέρονται ὑπὸ τοῦ Στράθωνος ὡς κατ’ ἐξοχὴν φιλό- νομος καὶ ἐργατικὸς λαός, ἀσχολούμενος μὲ τὴν γεωργία καὶ τὸ ἐμπόριο. Τὸ 106 μ.Χ. ὁ Ρωμαῖος αὐτοκράτωρ Τραϊανὸς χατέλαθε τὴν Πέτρα καὶ τὴν προσάρτησε στὸ Ρωμαϊκὸ κράτος. Ἡ διάνοιξη νέων ὁδῶν ἐμπορίου μεταξὺ ᾿Ανατολῆς- Δύσεως ὑπῆρξε ἡ αἰτία τῆς ἀπότομης πα- ρακμῆς τῆς Πέτρας. Ἔτσι ἔπεσε ἕνα ἰσχυρὸ προπύργιο τοῦ Ἑλληνικοῦ Πολιτισμοῦ ἀπὸ τῶν ἐξ ᾿Ανα- τολῶν καὶ Νότου δαρθάρων. Ἐν συνεχείᾳ μετὰ τὴν ἐπικράτηση τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοχρατορίας τὸν δ’ μ.Χ. αἰῶνα ἡ Πέτρα κατέστη ἕδρα ἐπισκόπου. Βέθαια, ἂν διαθάσει κανεὶς τὰ περὶ Πέτρας σύγχρονα θιθλία, θὰ φρίξει κυριολεχτικὰ ἀπὸ τὶς ἀνοη- σίες των, διότι σχεδὸν ὅλα συνδέουν τὴν Πέτρα μὲ τὴν Παλαιὰ Διαθήκη, μὲ τὴν Ἐδώμ, μὲ τὸν Παρά- δεισο, μὲ τὸν Μωυσῆ καὶ φυσικὰ μὲ τὸν «ἐκλεχτὸ λαὸ» τοῦ Γιαχθέ. Ὅμως τὰ ἴδια τὰ μνημεῖα. ὁμιλοῦν ἀφ᾽ ἑαυτῶν καὶ κραυγάζουν τὴν Ἑλληνική τους ταυτότητα. Τὸ ὅτι ἐνδεχομένως δούλεψαν καὶ ἐντόπι- οι τεχνίτες στὸ ᾿λάξευµα τῶν θράχων δὲν εἶναι ἀπίθανο. Ὅμως ἡ ἔμπνευση, τὰ μέτρα, ὁ ρυθμὸς καὶ πι- θανὸν καὶ τὰ εὑρήματα, ποὺ δὲν παρουσιάζουν γιὰ εὐνόητους λόγους, εἶναι ὅλα χωρὶς ἀμφιθολία Ἑλλη- νικά, Ἑλληνικότατα. Ἢ ἀρχαιολογικὴ περιοχὴ τῆς Πέτρας ἀποτελεῖται ἀπὸ μιὰ μικρή κοιλάδα μὲ ἑκατέρωθεν ἀντερεί-