ΓΙΩΡΓΟΣ Δ. ΔΕΠΟΣ: Τί δὲν εἶναι ἑλληνικότητα Θὰ προτιμοῦσα νὰ ἀπαντοῦσα ἀρνητικά. Νὰ πῶ, τί δὲν θεωρῶ ἑλληνικότητα. Τότε αὐτόματα θᾶβγαινε κεῖνο ποὺ εἶναι ἑλληνικότητα. Θὰ ἦταν ἐκεῖνο ποὺ ἀπομένει. Μὲ τὸν ἴδιο τρόπο, ποὺ τὸ κάνει κι ̓ ὁ γλύπτης. ̓Απὸ ἕνα ἀδιαμόρφωτο ὄγκο μάρμαρου ἀποκόβει κομμάτια, μέχρι τὸ ... νὰ πάρει τὴν ὁριστικὴ σμιλεμένη του μορφή. Καὶ νὰ γίνει ἄγαλμα. 1) Δὲν εἶναι ἑλληνικότητα ὁ ρατσισμός. Ὃ Ισοκράτης μᾶς ἔδωσε μιὰν αἰώνια προειδοποίηση πάνω σ ̓ αὐτό: «Οχι τοῦ γένους, ἀλλὰ τῆς διανοίας δεσμός». Ἕλληνες εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ «μετέχουν» τῆς ἑλληνικῆς παιδείας. Ποὺ κοινωνοῦν τῶν ἀχράντων μυστηρίων της. Ὄχι οἱ προερχόμενοι ἀπὸ κοινὸ γενάρχη. Καθόλου δὲν ἐνδιαφέρει ἡ καταγωγή. Αὐτὸς ὁ διεθνικός, ὁ κοσμοπολίτικος, νὰ ποῦμε, χαρακτήρας τῆς ἑλληνικότητας εἶχε φανεῖ ἀπὸ πολὺ νῶρίς, μέσα στὰ πλαίσια τῆς κλασσικῆς μας ἀρχαιότητας. Ἡ ̓Αθήνα, στὴν ἀκμή της, εἶχε γίνει πνευματικὸ κέντρο τῆς οἰκουμένης. Ἐδῶ ἐρχόντανε κι’ ἀπ ̓ τὰ τέσσερα σημεῖα τοῦ ὁρίζοντα, νὰ διδάξουν οἱ μεγάλοι σοφοί. Οἱ μέτοικοι, οἱ ἀλλοδαποί, ἦταν εὐπρόσδεκτοι στὸ «κλεινὸν ἄστυ». Καὶ ἀπολάβαιναν εἰδικῆς μεταχείρισης. Τέτοιας, ποὺ σὲ καμμία ἄλλη πόλη τῆς ἀρχαιότητας δὲν τύχαιναν. Ἴσως μάλιστα νᾶταν κι αὐτὸς ἕνας λόγος, ὁ κυριότερος, τῆς ἐμπορικῆς καὶ βιοτεχνικῆς ἄνθησης τῆς ̓Αθήνας. Καὶ τελικὰ (σὰν ἐπιστέγασμα) τῆς πνευματικῆς της ἄνθησης. Δυστυχῶς πολλοὶ νεοέλληνες (ἐξ Ἓσπερίας) νόμισαν, ὅτι ἡ ἑλληνικότητα εἶναι δεσμὸς αἵματος. Κι ἄρχισαν μιὰν ἀνιαρὴ φιλολογία, ὅπου ἡ ἀντιπαθητικὴ λέξη φυλὴ (ἑλληνικὴ φυλή) ἀντὶ τῆς λέξης ἔθνος ἐπαναλαμβανότανε σὲ κάθε φράση τους. Ἣ ἀντίληψη αὐτὴ ἀκριβῶς (ὅτι ἡ ἑλληνικότητα εἶναι πνευματικὸς δεσμός, ὄχι ὑλικός), μιὰ ἀντίληψη μεγάλης ἐλαστικότητας, ἦταν ποὺ χάρισε στὸν Ἑλληνισμό τοὺς θριάμβους του. Τόσο στὴ μετακλασσικὴ ἑλληνιστικὴ περίοδο τῶν ἐπιγόνων (ἀλεξανδρινὴ περίοδος) ὅσο καὶ στὴ ρωμαϊκὴ καὶ βυζαντινή. Ὅπου ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα κι ̓ ὁ ἑλληνικὸς κλασσικὸς πολιτισμὸς ἔγιναν κοινὸ χτῆμα εὐρύτατων ἐθνικῶν συνόλων, στὶς γύρω ἀπ ̓ τὴ Μεσόγειο χῶρες καὶ τὴν Ἐγγὺς ̓Ανατολή. Ὃ ̓Αλεξανδρινὸς ποιητής μας, σχεδὸν σ ̓ ὅλα του τὰ ποιήματα, μᾶς δίνει ἀνάγλυφο τὸ κλῖμα αὐτό! Ὅσοι ἐπιμένουν στὴν ἔννοια τῆς φυλῆς συρρικνώνουν τὸν Ἑλληνισμό. 2) Δὲν εἶναι ἑλληνικότητα ἡ ἀποτυφλωτικὴ εἰδίκευση, δίχως παράλληλη γενικὴ καὶ καθολικὴ μόρφωση κι’ ἐμπεριστάτωση. Μέσ ̓ τὴν ὁποία ἡ ὁποιαδήποτε μερικἡ ἱκανότητα καὶ πληροφόρηση θὰ βρεῖ τὴ δικαίωσή της καὶ τὴν ἁρμονική της ἀνάπτυξη. ́Ο σύγχρονος πολιτισμὸς κι’ οἱ ἀναγκαῖες ἐξελίξεις μᾶς ὁδηγοῦν δυστυχῶς σὲ μιὰ ὁλοένα καὶ μεγαλύτερη ἐξειδίκευση. Μὲ τέτοιο ρυθμό, ποὺ σὲ λίγο θὰ ὑπάρχει πλήρης ἀσυννενοησία τῶν ἀτόμων μεταξύ τους κι’ οἱ κοινωνίες μας θά καταντήσουν ἐργοτάξια κατασκευῆς πύργων τῆς Βαβέλ, κατὰ τὴν παραστατικὴ ἀλληγορία τῆς Βίβλου. Τί θὰ μποροῦσε νὰ συζητηθεῖ, πιά, τὸ κοινοῦ ἐνδιαφέροντος μεταξὺ ἑνὸς εἰδικοῦ κατασκευῆς κομπιοῦτερ καὶ ἑνὸς νευροχειρουργοῦ; Ἣ ἀνάπτυξη τῶν εἰδικοτήτων, ποὺ προ- κ. Γιῶργος Δ. Δέπος εἶναι Πρόεδρος τῆς Πανελλήνιας ὌἜνωσης Λογοτεχνῶν. ἘΠ