ΓΙΩΡΓΟΣ Δ. ΔΕΠΟΣ: Τί δὲν εἶναι ἑλληνικότητα Θὰ προτιμοῦσα νὰ ἀπαντοῦσα ἀρνητικά. Νὰ πῶ, τί δὲν θεωρῶ ἑλληνικό- τητα. Τότε αὐτόματα θᾶβγαινε κεῖνο ποὺ εἶναι ἑλληνικότητα. Θὰ ἦταν ἐκεῖνο ποὺ ἀπομένει. Μὲ τὸν ἴδιο τρόπο, ποὺ τὸ κάνει κι᾽ ὁ γλύπτης. ᾿Απὸ ἕνα ἀδια- µόρφωτο ὄγκο µάρμαρου ἀποκόβει κομμάτια, μέχρι τὸ ... νὰ πάρει τὴν ὁ- ριστικὴ σμιλεμένη του µορφή. Καὶ νὰ γίνει ἄγαλμα. 1) Δὲν εἶναι ἑλληνικότητα ὁ ρατσισμός. Ὃ Ισοκράτης μᾶς ἔδωσε μιὰν αἰώνια προειδοποίηση πάνω σ᾽ αὐτό: «Οχι τοῦ γένους, ἀλλὰ τῆς διανοίας δε- σμός». Ἕλληνες εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ «μετέχουν» τῆς ἑλληνικῆς παιδείας. Ποὺ κοινωνοῦν τῶν ἀχράντων μυστηρίων της. Ὄχι οἱ προερχόμενοι ἀπὸ κοινὸ γε- νάρχη. Καθόλου δὲν ἐνδιαφέρει ἡ καταγωγή. Αὐτὸς ὁ διεθνικός, ὁ κοσμοπο- λίτικος, νὰ ποῦμε, χαρακτήρας τῆς ἑλληνικότητας εἶχε φανεῖ ἀπὸ πολὺ νῶ- ρίς, μέσα στὰ πλαίσια τῆς κλασσικῆς µας ἀρχαιότητας. Ἡ ᾿Αθήνα, στὴν ἀ- κµή της, εἶχε γίνει πνευματικὸ κέντρο τῆς οἰκουμένης. Ἐδῶ ἐρχόντανε κι’ ἀπ᾽ τὰ τέσσερα σημεῖα τοῦ ὁρίζοντα, νὰ διδάξουν οἱ μεγάλοι σοφοί. Οἱ µέτοι- κοι, οἱ ἀλλοδαποί, ἦταν εὐπρόσδεκτοι στὸ «κλεινὸν ἄστυ». Καὶ ἀπολάβαιναν εἰδικῆς μεταχείρισης. Τέτοιας, ποὺ σὲ καμμία ἄλλη πόλη τῆς ἀρχαιότητας δὲν τύχαιναν. Ἴσως μάλιστα νᾶταν κι αὐτὸς ἕνας λόγος, ὁ κυριότερος, τῆς ἐμπορικῆς καὶ βιοτεχνικῆς ἄνθησης τῆς ᾿Αθήνας. Καὶ τελικὰ (σὰν ἐπιστέγα- σμα) τῆς πνευματικῆς της ἄνθησης. Δυστυχῶς πολλοὶ νεοέλληνες (ἐξ Ἓσπε- ρίας) νόμισαν, ὅτι ἡ ἑλληνικότητα εἶναι δεσμὸς αἵματος. Κι ἄρχισαν μιὰν ἀ- νιαρὴ φιλολογία, ὅπου ἡ ἀντιπαθητικὴ λέξη φυλὴ (ἑλληνικὴ φυλή) ἀντὶ τῆς λέ- ξης ἔθνος ἐπαναλαμβανότανε σὲ κάθε φράση τους. Ἣ ἀντίληψη αὐτὴ ἀκρι- βῶς (ὅτι ἡ ἑλληνικότητα εἶναι πνευματικὸς δεσμός, ὄχι ὑλικός), μιὰ ἀντίληψη μεγάλης ἐλαστικότητας, ἦταν ποὺ χάρισε στὸν Ἑλληνισμό τοὺς θριάμβους του. Τόσο στὴ μετακλασσικὴ ἑλληνιστικὴ περίοδο τῶν ἐπιγόνων (ἀλεξανδρι- νὴ περίοδος) ὅσο καὶ στὴ ρωμαϊκὴ καὶ βυζαντινή. Ὅπου ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα κι᾿ ὁ ἑλληνικὸς κλασσικὸς πολιτισμὸς ἔγιναν κοινὸ χτῆμα εὐρύτατων ἐθνι- κῶν συνόλων, στὶς γύρω ἀπ᾿ τὴ Μεσόγειο χῶρες καὶ τὴν Ἐγγὺς ᾿Ανατολή. Ὃ ᾿Αλεξανδρινὸς ποιητής μας, σχεδὸν σ᾽ ὅλα του τὰ ποιήματα, μᾶς δίνει ἀνά- γλυφο τὸ κλῖμα αὐτό! Ὅσοι ἐπιμένουν στὴν ἔννοια τῆς φυλῆς συρρικνώνουν τὸν Ἑλληνισμό. 2) Δὲν εἶναι ἑλληνικότητα ἡ ἀποτυφλωτικὴ εἰδίκευση, δίχως παράλληλη γενικὴ καὶ καθολικὴ µόρφωση κι’ ἐμπεριστάτωση. Μέσ᾽ τὴν ὁποία ἡ ὁποιαδή- ποτε μερικἡ ἱκανότητα καὶ πληροφόρηση θὰ βρεῖ τὴ δικαίωσή της καὶ τὴν ἁρ- µονική της ἀνάπτυξη. ΄Ο σύγχρονος πολιτισμὸς κι’ οἱ ἀναγκαῖες ἐξελίξεις μᾶς ὁδηγοῦν δυστυχῶς σὲ μιὰ ὁλοένα καὶ µεγαλύτερη ἐξειδίκευση. Μὲ τέτοιο ρυθμό, ποὺ σὲ λίγο θὰ ὑπάρχει πλήρης ἀσυννενοησία τῶν ἀτόμων μεταξύ τους κι’ οἱ κοινωνίες µας θά καταντήσουν ἐργοτάξια κατασκευῆς πύργων τῆς Βαβέλ, κατὰ τὴν παραστατικὴ ἀλληγορία τῆς Βίβλου. Τί θὰ μποροῦσε νὰ συ- ζητηθεῖ, πιά, τὸ κοινοῦ ἐνδιαφέροντος μεταξὺ ἑνὸς εἰδικοῦ κατασκευῆς κοµ- πιοῦτερ καὶ ἑνὸς νευροχειρουργοῦ; Ἣ ἀνάπτυξη τῶν εἰδικοτήτων, ποὺ προ- ἘΠ κ. Γιῶργος Δ. Δέπος εἶναι Πρόεδρος τῆς Πανελλήνιας ὌἜνωσης Λογοτεχνῶν.