ΙΩΑΝΝΗΣ Ν.ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ Πῶς ἡ Ρωμαίικη Παιδεία «ἐπιτυγχάνει» τὴν πνευματικὴ κατάπτωση τῶν Ἑλλήνων ΣΤΟΧΟΣ Η ΛΟΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΚΑΙΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΦΡΟΝΗΜΑ Προσφάτως ἔπεσε στὰ χέρια µου ἕνα 6ιθλιαράκι τοῦ Παιδαγωγικοῦ Ἰνστιτούτου μὲ τίτλον «Οδηγίες γιὰ τὴ διδακτέα ὕλη καὶ τὴ διδασκαλία τῶν φιλολογικῶν μαθημάτων στὸ Γυμνάσιο καὶ τὸ Λύκειο». Τὸ Π.Ι. μὲ ἀπησχόλησε καὶ παλαιότερα. Εἶχα γράψει κριτικὴ τὸ 1989 «Γιὰ τὰ ἐγχειρί- δια τῆς σύγχρονης ἑλληνικῆς γλώσσας» (περιοδικὸ «Γλῶσσα», τεῦχος 20) καὶ τὸ 1994 γιὰ «Τρεῖς ὁραστηριότητες τοῦ Παιδαγωγικοῦ Ινστιτούτου» («Δαυλός», τεῦχος 145)'. Ἐπε- σήµαινα τότε κάποια (ἀνεξήγητα γιὰ ἐμένα) ἐπιστημονικὰ χενὰ καὶ λάθη σὲ κείµενα καὶ πράξεις τοῦ Π.Ι. Σήµερα οἱ «Οδηγίες» πρὸς τοὺς καθηγητὲς τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ἀπο- καλύπτουν, ὅτι ὁ συλλογικὸς ἐπιστημονικὸς σύμθουλος τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας προ- δίδει, ἀναφανδὸν όασι χοὺς κανόνες τῆς Παιδαγωγικῆς᾽ Ἐπιστήμης, καὶ ὄχι µόνον αὐτῆς. Πρῶτον, τὸ θιδλιαράχι ὑ ὑποχρεώνει τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς νὰ ἀκολουθοῦν χατὰ γράμμα τὶς ὑποδείξεις τοῦ Π.Ι., οἱ ὁποῖες ἐξειδικεύονται λεπτομε στὸ «Βιόλίοτοῦ Καθηγητῆ». (« Οδηγίες» καὶ «Βιόλίο τοῦ Καθηγητῆ» ὑπάρχουν γιὰ ὅλα τὰ ἀντικείμενα διδασκαλίας στὸ Γυμνάσιο). Ὃ καθηγητὴς χάνει τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐπιστήμονος, ἐργάζε- ται ὡς ἐπαγγελματίας-ἐχτελεστὴς τῶν «σοφῶν δογμάτων» τοῦ Π.1. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκηθῆ τοιούτου εἴδους καθοδήγησις τῶν πολιτιχῶν ἢ ἄλλων μηχανιχῶν, τῶν ἰατρῶν, ὁποιωνδήποτε ἐπιστημόνων; Δεύτερον, τὸ Π.Ι. συμπεριφέρεται πρὸς τοὺς μαθητὲς μὲ πολλὴν εὐγένεια: «Οἱ μαθήτριες καὶ οἱ μαθητὲς» (κατὰ τὸ «οἱ κυρίες καὶ οἱ κύριοι») δὲν πρέπει νὰ κουράζωνται, νὰ κα- ταδάλλουν περιττὸν πνευματικὸν μόχθο. Ἰδοὺ οἱ φριχτὲς «Οδηγίες» κατὰ «γεωμετρικὴν πρόοδον» α) «Στὴ διδασκαλία τοῦ κεφαλαίου γιὰ τὶς ἀρχαῖες ἑλληνικὲς διαλέκτους ὁ καθηγητὴς μπορεῖ νὰ παραλείψει τὰ χαρακτηριστικὰ γνωρίσματά τους, ἐφόσον ἔχει τὴ γνώμη (.) ὅτι (αὐτὰ) θὰ δυσκολέψουν τοὺς μαθητὲς του» (σελ. 22). (Οἱ ἐν παρενθέσει προσθῆχες εἶναι ἰδικές µου: [.Ν.Γ.). 0) «Κατὰ τὴν ἐπεξεργασία γίνεται ἡ ἐντελῶς ἀπαραίτητη γλωσσικὴ καὶ πραγµατολο- γικὴ ἐξομάλυνση» (σελ. 24). (Ἐδῶ ἔχω καὶ πρόσθετη ἀπορία: τί σημαίνει «γλωσσικὴ καὶ πραγματολογικὴ ἐξομάλυνση»;) Υ) «Κατὰ τὴ διδασκαλία τῶν ποιημάτων καὶ εἰδικὰ (ἐκείνων)᾿ τῆς σύγχρονης ποίησης ὁ καθηγητὴς πρέπει νὰ ἀποφεύγει ὅσο μπορεῖ τὴν ἐκλογίκευση καὶ νὰ προσφέρει τὸ ποί- Ίμα μὲ τρόπο ποὺ νὰ μιλάει στὴν εὐαισθησία τῶν μαθητῶν» (σελ. 24). Ναὶ στὸ θυμικό. ὄχι στὸ λογικό. Τὸ Π.Ι. κάνει τὸ πᾶν, γιὰ νὰ ἐμποδίση τὴν πνευματικὴ ἀνάπτυξι τῶν ἕλληνο- παίδων. καὶ αὐτὴ ἡ τακτικὴ παρουσιάζεται ὡς πρόοδος. ὃ) Τέλος «Οἱ γραμματολογικὲς καὶ ἄλλες σχετικὲς πληροφορίες πρέπει νὰ περιορίζο- νται στὶς ἐντελῶς ἀπαραίτητες γιὰ τὴν κατανόηση τοῦ κειμένου. Οἱ μαθητὲς δὲ χρειάζε- ται ν᾿ ἀνατρέχουν σὲ λεξικὰ καὶ ἄλλα ιδλία γιὰ πληροφορίες» (σελ. 25). Δὲν χρειάζεται νὰ αὐτενεργοῦν οἱ µαθητές: ἂς δεχθοῦν παθητικὰ ὅσα προσφέροµε ἐμεῖς. Ὅλες αὐτὲς οἱ «θέσεις» τοῦ Π.Ι. εἶναι ἀντιπαιδαγωγικές, ἀλλὰ καὶ ἀνθελληνικές. ᾿Ιδοὺ καὶ τὸ διδλίο τῶν μαθητῶν: