ΙΑΣΩΝ ΕΥΑΙΓΤΕΛΟΥ Ἡ ἔννοια τῆς ἑλληνικότητας Ἡ ἐμβέλεια καὶ ἡ γοητεία τῆς προγονικῆς σοφίας καὶ εὐαισθησίας εἶναι τόσο μεγάλη, ποὺ ὁποιοδήποτε δρόμο κι ἄν πάρει ἡ σκέψη τοῦ πνευματικοῦ ὁδοιπόρου γιὰ νὰ φτάσει σὲ κάποιο τέρμα, ἀναγκαστικὰ θὰ περάσει ἀπ ̓ τὴν “Ἑλλάδα. Γιατὶ δὲν ὑπάρχει θέμα οὐσίας ---ποὺ νὰ συνδέεται μὲ τὴν ἀνθρώπινη μοίρα--- ἀπ ̓ ὅπου ν ̓ ἀπουσιάζει ἡ ἑλληνικὴ θέση καὶ γνώμη. Καὶ δὲ θᾶταν ὑπερβολὴ νὰ ἰσχυριστεῖ κανείς, πὼς κάθε πνευματικὸς καρπός, γιὰ νὰ ὡριμάσει, χρειάζεται τὸν ἥλιο τῆς Ἑλλάδας. Ἣ ἀρχαιοελληνικὴ αἴσθηση τοῦ κόσμου, δηλ. ἡ κοσμολογικὴ θεώρηση καὶ σύλληψη τῆς ὀντολογικῆς οὐσίας τῆς ὕπαρξης ἀλλὰ καὶ τῆς ἀξιολογίας τοῦ ἀνθρώπινου βίου, ἀποτελεῖ μιὰ τέλεια «κοσμοθεωρία» μὲ πνευματικὴ καθολικότητα ἴσαμε τὴν ἐποχή μας. "Ας θυμηθοῦμε π.χ. στὸν ὀντολογικὸ χῶρο τὸν Ἡράκλειτο: «ὁ κόσμος εἶναι αὐθυπόστατος, ἄχρονος καὶ ἀπειρόχρονος: μιὰ πύρινη (ἐνεργειακὴ) κοσμικὴ οὐσία καὶ δύναμη, ποὺ πειθαρχεῖ στὴ νομοτέλεια καὶ μετασχηματίζεται συνεχῶς» (Απόαπ. 30). Καὶ στὸν ἠθικὸ χῶρο ἄς θυμηθοῦμε τὸν Δημόκριτο: «Μὴ διὰ φόβον (ἢ ἀμοιβήν), ἀλλὰ διὰ τὸ δέον ἀπέχεσθαι ἁμαρτημάτων» (Απόσπ. 41). Καὶ αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ πληρότητα καὶ στερεότητα τῆς δομῆς μὲ τὴν παγκόσμια ἀκτινοβολία δημιουργεῖ μυστικὰ καὶ ἀθόρυβα μιὰ γερὰ θεμελιωμένη συνείδηση ἑλληνικότητας, μιὰ ἰδιαίτερη αἴσθηση ζωῆς. "Αν σκύψει κανεὶς μ ̓ εὐαισθησία πάνω σὲ τοῦτο τὸ λαό, ποὺ βρίσκεται στὸ σταυροδρόμι τῆς ̓Ανατολῆς καὶ τῆς Δύσης, θὰ ἰδεῖ καθαρά, πὼς τούτη ἡ συνείδηση τὸν διαποτίζει καὶ τὸν καθοδηγεῖ, τόσο σὲ ζητήματα παιδείας ὅσο καὶ στὰ παραδοσιακά του βιώματα, στὴν καθημερινὴ κοινωνική του ζωή. Σὰν κρυφὸς μαγνήτης ἡ συνείδηση ἑλληνικότητας ἕλκει καὶ συγκρατεῖ ὁποιαδήποτε ἀξία ποὺ «προσιδιάζει» στὸν πνευματικὸ γονότυπο τῆς φυλῆς, σ ̓ ὅλη της τὴν ἰστορικὴ διαδρομή. Τὸ ἀκοίμητο ἔνστικτο τοῦ γένους, στὴν μακραίῶνη πορεία του, ξέρει καλὰ τί νὰ κρατήσει καὶ τί ν ̓ ἀπωθήσει στὴν κάθε περίπτωση’ κι ἄν πρὸς στιγμὴ λαθέψει, ὅμως πάλι τελικὰ βρίσκει τὸ δρόμο του. ̓Ακόμα καὶ σήμερα ποὺ οἱ διεθνικὲς ἐπαφὲς διαφοροποιοῦν τοὺς λαούς, προσδίνοντάς τους μιὰ ὁμοιομορφία, ἡ συνείδηση ἑλληνικότητας ξέρει νὰ ἐπιλέγει τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ποὺ δὲ θ ̓ ἀλλοιώσουν καὶ δὲ θὰ φθείρουν τὴν ταυτότητα καὶ τὴ φυσιογνωμία τῆς φυλῆς. Ἔχοντας σὰν πρότυπο ὁ λαὸς αὐτὸς τὸ κλασσικὸ ἰδεῶδες, πορεύεται μὲ ἀσφάλεια ἀνάμεσα στὰ ρεύματα τῶν σύγχρονων παγκόσμιῶν ἰδεῶν. Γιατὶ τὸ πρότυπο αὐτὸ δὲν εἶναι οἱ νεκροὶ τύποι τῆς ἀρχαιότητας --ἀ ́ΑἈΚφοῦ οἱ νεκροὶ δὲν ἀνασταίνονται-- ἀλλὰ ἡ ζωντανὴ οὐσία τῆς πατρικῆς κληρονομιᾶς, ποὺ εἶναι πηγὴ ἀστείρευτη πολιτιστικῆς ἑνέργειας. Γιατὶ συνείδηση ἑλληνικότητας σημαίνει συνείδηση ἱστορικότητας, καὶ κάτι πιὸ πολύ: πολιτιστικἡ συνείδηση. Κι ἀκόμη πίστη καὶ βεβαιότητα, πὼς τὸ κλασσικὸ ἀρχαιοελληνικὸ ἰδεῶδες ἔχει διαχρονικότητα τέτοια, ποὺ τὸ καθιστᾶ «χθὲς καὶ σήμερα τὸ αὐτὸ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας». Τὸ πνευματικὸ δυναμικὸ τῆς κλασσικῆς Ἑλλάδας εἶναι τόσο ἰσχυρὸ καὶ ἀνεξάντλητο, ποὺ δὲν φωτίζει μόνο τὸ δρόμο τὸ δικό μας τόσο καθαρά, ὕστερα ἀπὸ δυόμισυ χιλιάδες χρόνια, ἀλλὰ ἐμπνέει ἤ ὁδηγεῖ ἀκόμα κι ὅλους τοὺς ξένους φυλετικά --ἀλλὰ συγγενεῖς πνευματικὰ-- ἀνθρώπους τῆς φιλοσοφίας καὶ τῆς τέχνης, ὅπως κάποτε τὸν Νίτσε, ποὺ τὸν ἔκανε νὰ γράφει μὲ συγκίνηση στὴ «Γέννηση τῆς Τραγωδίας» του: « ̓Απ ̓ ὅλες τὶς ἀνθρώπινες φυλές, ἡ τελειότερη, ἡ ώραιότερη, ἡ πιὸ δικαιολογημένα ἀξιοζήλευτη, ἡ γοητευτικότερη, ἐκείνη ποὺ σὲ συνεπαίρνει περισσότερο πρὸς τὴ ζωὴ εἶναι οἱ Ἕλληνες. Παρόμοιοι μὲ τὸν ἠνίοχο ποὺ ὁδηγεῖ τὸ ἅρμα, αὐτοὶ κρατοῦν στὰ χέρια τους τοὺς χαλινοὺς τῆς τέχνης μας... Αλήθεια, πόσο πρέπει νὰ ὑ-