ΣΙΑΥΡΟΣ ΒΑΣΔΕΚΗΣ Βαθειὰ μουσικὴ διάθρωση τῶν Ἑλλήνων «Στὴν χώρα τῆς Ελλάδος ὅλα εἶναι ξένα, διότι ὁ Θεὸς εἶναι ξένος» [Γιῶργος Μανιάτης] Δὲν πέρασε πολὺς καιρὸς ἀπὸ τότε ποὺ ἔπαψαν ἐπιτέλους οἱ Δυτικοὶ μουσικολόγοι νὰ κρίνουν τὶς μουσικὲς ὅλων τῶν λαῶν μὲ μοναδικὸ μέτρο τὴν «χλασσικὴ» λεγόμενη μουσική. Ὡστόσο σημαντική μερίδα ἀνθρώπων παγκοσμίως ἐξακολουθεῖ νὰ διακατέχεται ἀπὸ τὴν ἄποψι αὐτή. ̓Ακόμη καὶ σήμερα στὰ Ἑλληνικὰ ὠδεῖα, τὰ ὁποῖα ἅπαντα διδάσκουν ἀποχλειστικὰ ἀλλότριες μουσικές, ἀποκαλοῦν δαρδαρίζουσα τὴν συγχορδία πρώτης-πέμπτης, κατ ̓ ἐξοχὴν χρησιμοποιούμενη στὴν Ἑλληνικὴ μουσική, παρ ̓ ὅλο ποὺ χρησιμοποιήθηκε καὶ ἀπὸ μερικοὺς μεγάλους μουσουργοὺς τῆς «κλασσικῆς» Εὐρωπαϊκῆς μουσικῆς. Παρ’ ὅλα αὐτὰ μποροῦμε νὰ θεωρήσουμε, ὅτι τὸ πρόόλημα αὐτὸ ἔχει λυθῆ ὁριστικά. Ἤδη πλῆθος μουσικολόγων ἀσχολεῖται μὲ τὶς λαϊκὲς μουσικὲς ὅλων τῶν ἐθνῶν, ὑπὸ τὸ θάρος ὅμως τῶν σοθαρῶν προόλημάτων τῆς ἀνυπαρξίας ἐθνικῶν μουσικῶν σχολῶν σ ̓ ἀρχετὲς περιπτώσεις ἀπὸ τὴν μιά, κι ἀπὸ τὴν ἄλλη τῆς δυσκολίας ἡ ὁποία προκύπτει ἀπὸ τὸ ἀλλότριον τῆς ὑπὸ ἔρευναν συγκεκριμένης λαϊκῆς μουσικῆς γιὰ τὸν ἐνδιαφερόμενο ἐθνομουσικολόγο. Τὸ γεγονὸς δηλαδὴ ὅτι οἱ περισσότεροι μουσικολόγοι δὲν γνωρίζουν οὔτε νὰ τραγουδήσουν τὰ τραγούδια οὔτε νὰ ἐχτελέσουν τὰ μουσικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα συνοδεύουν τὰ τραγούδια αὐτά, ὁδηγεῖ τὶς ἔρευνες σὲ ἐλλιπῆ καὶ πολλὲς φορὲς σὲ λανθασμένα συμπεράσματα. ̓Ακόμη χειρότερα ὅμως συμθαίνουν, ὅταν ἄσχετοι πρὸς τὰ μουσικὰ θέματα ἀποτολμοῦν νὰ ἀποφανθοῦν περὶ αὐτῶν. Χαρακτηριστικὸ παράδειγμα ἀποτελοῦν κάποιοι ἀρχαιολόγοι, οἱ ὁποῖοι ἀνεκάλυψαν ἀρχαῖα μουσικὰ ὄργανα, καὶ στὶς ἀνακοινώσεις τῶν πορισμάτων τους ἀναφέρουν πολλὲς φορὲς στὴν κυριολεξία «ἄλλα ἀντ ̓ ἄλλων»: εἴτε ἐπειδὴ οἱ ἴδιοι ἀγνοοῦσαν τὰ μουσικὰ αὐτὰ θέματα εἴτε ἐπειδὴ οἱ μουσικοί, τοὺς ὁποίους συμθουλεύτηκαν, διέθεταν ἐλλιπεῖς γνώσεις. ̓Αξίζει ἐδῶ νὰ ἀναφέρουμε τὴν περίπτωσι τῶν δύο αὐλῶν τοῦ 4ου π.Χ. αἰῶνος, μὲ μεταλλικὰ κλειδιά, οἱ ὁποῖοι αὐλοὶ ἀνεκαλύφθησαν στὴν Κέρκυρα, ἐὰν δὲν κάνω λάθος, τὰ χλειδιὰ τῶν ὁποίων ἐξέλαθαν οἱ ἀρχαιολόγοι ὡς ἐργαλεῖα ἀργυροχρυσοχόων. Ἔτσι, γιὰ νὰ γνωρίζουμε καὶ πότε καὶ ποῦ ἀνεκαλύφθη τὸ χλαρῖνο. Τὸ πυριώτερο ὅμως πρόόλημα γιὰ τὸν ἐθνομουσικολόγο ἀποτελεῖ ἡ ἔλλειψι ἐθνικῶν μουσικῶν σχολῶν στὶς περισσότερες χῶρες, μὲ προεξάρχουσα ἀναμφισθητήτως τὴν Ἑλλάδα. (Ἡ Τουρκία διαθέτει Ακαδημία Τουρχικῆς Μουσικῆς). ̓Αλλὰ κι ὅταν αὐτὲς ὑπάρχουν, δὲν λειτουργοῦν πάντοτε μὲ τὴν πρέπουσα σοθαρότητα καὶ ὑπευθυνότητα λόγω τῆς γενικῆς ἀδιαφορίας τῶν περισσότερων ἐθνῶν πρὸς τὶς παραδόσεις τους ἢ λόγω τῶν φανερῶν ἢ ὑποθοσκουσῶν σωθινιστικῶν τάσεων ποὺ ὑπάρχουν. Κραυγαλέο παράδειγμα ἀποτελεῖ ἡ Τουρχικὴ μουσικὴ πολιτική, ἡ ὁποία ὄχι μόνον δὲν ἀναγνωορίζει τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Τουρχικη μουσική προέρχεται ἄμεσα ἀπὸ τὴν Ἑλληνική, ἀλλὰ ἰσχυρίζεται ἀκριθῶς τὸ ἀντίθετο. ̓ Απὸ τὴν συγκεκριμένη δὲ αὐτὴ πολιτικὴ στάσι προχύπτει ἄμεσα τὸ γεγονὸς ὅτι σὲ κάθε θιθλίἰο περὶ μουσικῆς τῆς χώρας αὐτῆς περιέχεται χάρτης, στὸν ὁποῖο μὲ θέλη ἀπεικονίζονται οἱ ὁδοὶ διὰ τῶν ὁποίων μεταφέρθηκε ἀπὸ τὴν Τουρχία ἡ μουσικὴ ἐπιρροὴ σ ̓ ὅλα τὰ διαμερίσματα τῆς νῦν χώρας τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖες ὁδοί, ἀφοῦ διαπερνοῦν ὅλον τὸν κορμὸ τῆς ἠπειρωτικῆς χώρας, καταλήγουν στὰ Ἰόνια νησιά, στὴν Κρήτη καὶ σ ̓ ὅλα τὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου. Θὰ ἦταν περιττὸ νὰ τονίση κανείς, ὅτι τὸ κράτος μας ἀλλὰ καὶ οἱ πολίτες του οὐδέποτε αἰσθάνθηκαν τὴν ὑποχρέωσι ν ̓ ἀπαντήσουν μ ̓ ὁποιονδήποτε τρόπο στὶς τουρ-