ΣΙΑΥΡΟΣ ΒΑΣΔΕΚΗΣ Βαθειὰ μουσικὴ διάθρωση τῶν Ἑλλήνων «Στὴν χώρα τῆς Ελλάδος ὅλα εἶναι ξένα, διότι ὁ Θεὸς εἶναι ξένος» [Γιῶργος Μανιάτης] Δὲν πέρασε πολὺς καιρὸς ἀπὸ τότε ποὺ ἔπαψαν ἐπιτέλους οἱ Δυτικοὶ μουσικολόγοι νὰ κρίνουν τὶς μουσικὲς ὅλων τῶν λαῶν μὲ μοναδικὸ μέτρο τὴν «χλασσικὴ» λεγόμενη μουσική. Ὡστόσο σημαντική μερίδα ἀνθρώπων παγκοσμίως ἐξακολουθεῖ νὰ διακα- τέχεται ἀπὸ τὴν ἄποψι αὐτή. ᾿Ακόμη καὶ σήμερα στὰ Ἑλληνικὰ ὠδεῖα, τὰ ὁποῖα ἅπα- ντα διδάσκουν ἀποχλειστικὰ ἀλλότριες μουσικές, ἀποκαλοῦν δαρδαρίζουσα τὴν συγ- χορδία πρώτης-πέµπτης, κατ᾽ ἐξοχὴν χρησιμοποιούμενη στὴν Ἑλληνικὴ μουσική, παρ᾽ ὅλο ποὺ χρησιμοποιήθηκε καὶ ἀπὸ μερικοὺς μεγάλους μουσουργοὺς τῆς «κλασσικῆς» Εὐρωπαϊκῆς μουσικῆς. Παρ’ ὅλα αὐτὰ μποροῦμε νὰ θεωρήσουμε, ὅτι τὸ πρόόληµα αὐτὸ ἔχει λυθῆ ὁριστικά. Ἤδη πλῆθος μουσικολόγων ἀσχολεῖται μὲ τὶς λαϊκὲς μουσικὲς ὅλων τῶν ἐθνῶν, ὑπὸ τὸ θάρος ὅμως τῶν σοθαρῶν προόλημάτων τῆς ἀνυπαρξίας ἐθνικῶν μουσικῶν σχολῶν σ᾽ ἀρχετὲς περιπτώσεις ἀπὸ τὴν μιά, κι ἀπὸ τὴν ἄλλη τῆς δυσκολίας ἡ ὁποία προκύ- πτει ἀπὸ τὸ ἀλλότριον τῆς ὑπὸ ἔρευναν συγκεκριμένης λαϊκῆς μουσικῆς γιὰ τὸν ἐνδια- φερόμενο ἐθνομουσικολόγο. Τὸ γεγονὸς δηλαδὴ ὅτι οἱ περισσότεροι μουσικολόγοι δὲν γνωρίζουν οὔτε νὰ τραγουδήσουν τὰ τραγούδια οὔτε νὰ ἐχτελέσουν τὰ μουσικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα συνοδεύουν τὰ τραγούδια αὐτά, ὁδηγεῖ τὶς ἔρευνες σὲ ἐλλιπῆ καὶ πολ- λὲς φορὲς σὲ λανθασμένα συμπεράσματα. ᾿Ακόμη χειρότερα ὅμως συµθαίνουν, ὅταν ἄσχετοι πρὸς τὰ μουσικὰ θέµατα ἀποτολμοῦν νὰ ἀποφανθοῦν περὶ αὐτῶν. Χαρακτη- ριστικὸ παράδειγµα ἀποτελοῦν κάποιοι ἀρχαιολόγοι, οἱ ὁποῖοι ἀνεκάλυψαν ἀρχαῖα μουσικὰ ὄργανα, καὶ στὶς ἀνακοινώσεις τῶν πορισµάτων τους ἀναφέρουν πολλὲς φορὲς στὴν κυριολεξία «ἄλλα ἀντ᾽ ἄλλων»: εἴτε ἐπειδὴ οἱ ἴδιοι ἀγνοοῦσαν τὰ μουσικὰ αὐτὰ θέµατα εἴτε ἐπειδὴ οἱ μουσικοί, τοὺς ὁποίους συμθουλεύτηκαν, διέθεταν ἐλλιπεῖς γνώ- σεις. ᾿Αξίζει ἐδῶ νὰ ἀναφέρουμε τὴν περίπτωσι τῶν δύο αὐλῶν τοῦ 4ου π.Χ. αἰῶνος, μὲ μεταλλικὰ κλειδιά, οἱ ὁποῖοι αὐλοὶ ἀνεκαλύφθησαν στὴν Κέρκυρα, ἐὰν δὲν κάνω λάθος, τὰ χλειδιὰ τῶν ὁποίων ἐξέλαθαν οἱ ἀρχαιολόγοι ὡς ἐργαλεῖα ἀργυροχρυσοχόων. Ἔτσι, γιὰ νὰ γνωρίζουμε καὶ πότε καὶ ποῦ ἀνεκαλύφθη τὸ χλαρῖνο. Τὸ πυριώτερο ὅμως πρόόληµα γιὰ τὸν ἐθνομουσικολόγο ἀποτελεῖ ἡ ἔλλειψι ἐθνικῶν μουσικῶν σχολῶν στὶς περισσότερες χῶρες, μὲ προεξάρχουσα ἀναμφισθητήτως τὴν Ἑλλάδα. (Ἡ Τουρκία διαθέτει Ακαδημία Τουρχικῆς Μουσικῆς). ᾿Αλλὰ κι ὅταν αὐτὲς ὑπάρχουν, δὲν λειτουργοῦν πάντοτε μὲ τὴν πρέπουσα σοθαρότητα καὶ ὑπευθυνότητα λόγω τῆς γενικῆς ἀδιαφορίας τῶν περισσότερων ἐθνῶν πρὸς τὶς παραδόσεις τους ἢ λό- γω τῶν φανερῶν ἢ ὑποθοσκουσῶν σωθινιστικῶν τάσεων ποὺ ὑπάρχουν. Κραυγαλέο παράδειγµα ἀποτελεῖ ἡ Τουρχικὴ μουσικὴ πολιτική, ἡ ὁποία ὄχι µόνον δὲν ἀναγνω- ορίζει τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Τουρχικη μουσική προέρχεται ἄμεσα ἀπὸ τὴν Ἑλληνική, ἀλλὰ ἰσχυρίζεται ἀκριθῶς τὸ ἀντίθετο.᾿ Απὸ τὴν συγκεκριμένη δὲ αὐτὴ πολιτικὴ στάσι προ- χύπτει ἄμεσα τὸ γεγονὸς ὅτι σὲ κάθε θιθλίἰο περὶ μουσικῆς τῆς χώρας αὐτῆς περιέχε- ται χάρτης, στὸν ὁποῖο μὲ θέλη ἀπεικονίζονται οἱ ὁδοὶ διὰ τῶν ὁποίων μεταφέρθηκε ἀπὸ τὴν Τουρχία ἡ μουσικὴ ἐπιρροὴ σ᾽ ὅλα τὰ διαμερίσματα τῆς νῦν χώρας τῆς Ἑλλά- δος, οἱ ὁποῖες ὁδοί, ἀφοῦ διαπερνοῦν ὅλον τὸν κορμὸ τῆς ἠπειρωτικῆς χώρας, κατα- λήγουν στὰ Ἰόνια νησιά, στὴν Κρήτη καὶ σ᾽ ὅλα τὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου. Θὰ ἦταν περιττὸ νὰ τονίση κανείς, ὅτι τὸ κράτος µας ἀλλὰ καὶ οἱ πολίτες του οὐδέ- ποτε αἰσθάνθηκαν τὴν ὑποχρέωσι ν᾿ ἀπαντήσουν μ᾽ ὁποιονδήποτε τρόπο στὶς τουρ-