ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΠΑΝ Τὸ ὀντολογινκῶς αὐτοδύναμο καὶ ἀγέννητο τοῦ Σύμπαντος ΜΕΛΙΣΣΟΣ:ΟΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣΚΑΤΑΛΥΤΗΣΤΟΥ ΕΞΟΥΣΙΑΣΜΟΥ α. Βιογραφικἁ στοιχεῖα τοῦ Μελίσσου 1. «Μ έλισσος ̓ Ιθαγένους Σάμιος... Φη σὶ δ’ ̓Απολλόδωρος ἢἠκμακέναι αὐτὸν κατὰ τὴν τετάρτην χαὶ ὀγδοηκοστὴν ̓Ολυμπιάδα (444-441 π.Χ.). Οὗτος ἤἤκουσε Παρμενίδου: ἀλλὰ καὶ εἰς λόγους ἦλθεν Ηρακλείτῳ... Γέγονε δὲ καὶ πολιτικὸς ἀνὴρ καὶ ἀποδοχῆς παρὰ τοῖς πολίταις ἠξιωμένος. “Ὅθεν ναύαργος αἱρεθεὶς ἔτι καὶ μᾶλλον ἐθαυμάσθη διὰ τὴν οἰκείαν ἀρετὴν» (κατετρόπωσε τὸν ἀθηναϊκὸ στόλο τὸ 441 π.Χ.). (Διογένης Λαέρτιος ΙΧ 24). 2. «Πλεύσαντος γὰρ αὐτοῦ (ἐννοεῖ: τοῦ Περιχλέους), Μέλισσος ὁ ̓Ιθαγένους, ἀνὴρ φιλόσοφος, στρατηγῶν τότε τῆς Σάμου, καταφρονήσας τῆς ὀλιγότητος τῶν νεῶν ἢ τῆς ἀπειρίας τῶν στρατηγῶν, ἔπεισε τοὺς πολίτας ἐπιθέσθαι τοῖς ̓Αθηναίοις: καὶ γενομένης μάχης, νικήσαντες οἱ Σάμιοι καὶ πολλοὺς μὲν αὐτῶν ἄνδρας ἑλόντες, πολλὰς δὲ ναῦς διαφθείραντες ἐχρῶντο τῇ θαλάσσῃ καὶ παρετίθεντο τῶν ἀναγκαίων πρὸς τὸν πόλεμον ὅσα μὴ πρότερον εἰχον. ὙΥπὸ δὲ τοῦ Μελίσσου καὶ Περικλέα φησὶν αὐτὸν ̓Αριστοτέλης ἡττηθῆναι ναυμαχοῦντα πρότερον». (Πλούταρχος, «Περικλῆς», 26 (ἢ. 3. «Καίτοι Στησίμδροτος ̓Αναξαγόρου τε διακοῦσαι τὸν Θεμιστοκλέα φησὶ καὶ περὶ Μέλισσον σπουδάσαι τὸν φυσικόν, οὐκ εὐ τῶν χρόνων ἁπτόμενος. Περικλεῖ γάρ, ὃς πολὺ νεώτερος ἦν Θεμιστοκλέους, Μέλισσος μὲν ἀντεστρατήγει πολιορκοῦντι Σαμίους, ̓Αναξαγόρας δὲ συνδιέτριδεν». (Πλούταρχος, «Θεμιστοχλῆς» 2). 4. «Μέλισσος... καὶ ἦν ἐπὶ Ζήνωνος τοῦ Ελεάτου καὶ ̓Εμπεδοκλέους χρόνων. Οὗτος ἔ ἔγραψεν περὶ τοῦ ὄντος. Καὶ ἀντεπολιτεύσατο δὲ Περικλεῖ, καὶ ὑπὲρ Σαμίων στρατηγήσας ἐναυμάχησε πρὸς Σοφοκλῆ τὸν τραγικὸν ̓Ολυμπιάδι πδ'». («Λεξικὸν» Σουίδα). Τὰ ἀποσπάσματα 2 καὶ 4 μᾶς δίδουν μιὰ ἀξιόπιστη πληροφορία, ὅσον ἀφορᾶ στὴν ἡλικία τοῦ Μελίσσου. Ἡ ναυμαχία, στὴν ὁποία ναυάρχησε ὁ φιλόσοφος, ἔγινε τὸ 441 π.Χ. Τὸ ὑπ ̓ ἀριθμ. 3 ἀπόσπασμα λέγει, ὅτι ὁ Θεμιστοκλῆς σπούδασε κοντὰ στὸν ̓Αναξαγόρα καὶ τὸν Μέλισσο. Δεδομένου ἕ ὅτι ὁ Θεμιστοκλῆς ἀπέθανε τὸ 461 π.Χ. (εἰς ἡλικίαν. 64 ἐτῶν), θὰ πρέπει ὁ Ζήνων νὰ ήταν τότε ἀνεγνωρισμένος Φιλόσοφος καὶ ἐπιστή μων, ὥστε νὰ προσελκύη μαθητὲς τοῦ ἀναστή ματος τοῦ Θεμιστοκλέους. ΓΑρα ὁ Μέλισσος τὸ 470-465 π.Χ. θὰ ἦταν ἄνω τῶν 30 ἐτῶν, δηλαδὴ ὁμή λικος περίπου τοῦ ̓ ̓Αναξαγόρα, ποὺ γεννήθηκε τὸ 500 π.Χ. Τίποτε ὅμως δὲν ἀποκλείει τὴν περίπτωση, ὁ Φιλόσοφος νὰ ναυάρχησε σὲ ἡλικία 55 ἐτῶν. 6. Τὸ ἔργο τοῦ Μελίσσου 5. «(Ὁ Μέλισσος καὶ τὴν ἐπιγραφὴν οὕτως ἐποιήσατο τοῦ συγγράμματος Περὶ φύσεως ἢ Περὶ τοῦ ὄντος... καὶ εἰ περὶ φύσεως ἢἢ περὶ τοῦ ὄντος ἐπέγραψεν, δῆλον ὅτι τὴν φύσιν ἐνόμιξδεν εἶναι τὸ ὄν». [Ὁ Μέλισσος ἔ ἔτσι τιτλοφόρη σετὸ σύγγραμμά του: : Περὶ φύσεως ἢ ἢ Περὶ τοῦ ὄντος... Πάντως εἴτε τὸν ἔνα εἴτε τὸν ἄλλο τίτλο χρη σιμοποίη σε, εἶναι φανερὸ ὅτι ἔννοοὔσε τὴν φύση (Σιμπλίκιος, «Εἰς Φυσικὰ» 70, 16: καὶ «Περὶ Οὐρανοῦ» 557, 10)]. Ὁ Μέλισσος ἔγραψε τὸ σύγγραμμά του μετὰ τὴν συγγραφη τοῦ ποιήματος τοῦ Παρμενίδη, τοῦ ὁποίου φέρεται ὡς μαθητὴς σύμφωνα μὲ τὸν Διογένη Λαέρτιο, τὸν Πλάτωνα («Θεαίτητος» 180 ἆ) καὶ τὸν ̓Αριστοτέλη («Φυσικὰ» 186 α 6: καὶ «Περὶ Οὐρανοῦ» 298 Ὁ 14). Σύ μφωνα μὲ τὸν τελευταῖο οἱ ̓Ατομικοὶ (Λεύκιππος, Δη μόκριτος) δέχθηκαν σαφῶς ἐπιδράσεις ὁἀπὸ τὸν Μέλισσο, ὁ Τζέτζη ς μάλιστα θεωρεῖ τοὺς ̓Ατομικοὺς ὡς μαθητὲς τοῦ Σαμίου φιλοσόφου. Γεγονὸς πάντως εἰναι, ὅτι τόσο οἱ ̓Ατομικοὶ ὅσο κι ὁ Ἐμπεδοχλῆς χι ὁ ̓Αναξαγόρας φέρουν ἔχδηλα τὰ σημεῖα ἐπιρροῆς τῆς Ἑλέας. Ὁ Ἐμπεδοχκλῆς κι ὁ Αναξαγόρας μάλιστα ἀποχκαλοῦνται «Μεταπαρμενίδειοι» ἢ «Νεοελεατικοἰ»' τὸ ἴδιο καὶ ὁ ̓ ̓Αρχύτας. ὋὉ Μέλισσος δίδει σαφῆ προσδιορισμὸ τοῦ δυναμικοῦ ἀπείρου, θέτει δὲ τὸ ζήτημα τῆς