ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
174ΙΟΥΝΙΟΣ 1996
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Χωριό του Θουκυδίδη αποδεικνύει λανθασμένη την Ερασμιακή — ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΡΗΣ, ΣΩΚΡΑΤΗΣ
Κείμενο φύλλου
ΔΑΥΛΟΣ/174, Ιούνιος 1996
10551
μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δημιουργεῖται σύγχυση
καὶ ἡ τουλάχιστον τρισχιλιετὴς ἱστορία του
νὰ ἐξαφανίζεται σιγἀ-σιγά: Στὶς πινακίδες
τοῦ 'Ὑπουργείου ἐπὶ τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ
̓Αμφιλοχίας-Βονίτσης (22 χιλ.) ἀναγράφεται
«ΠΡΟΣ ΑΡΧΑΙΟ ΘΥΡΙΟ». Τὸ δὲ μουσεῖο
τοῦ χωριοῦ γράφει «ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΥΡΡΕΙΟΥ».
Στὴν ἐγκυκλοπαίδεια στὴ λέξη Θύριον διαδάζομε:
«ὁμώνυμη κοινότητα ἐπαρχίας Βογίτσης».
“Ο λόγος τῆς «ἁπλουστεύσεως» εἶναι
προφανής: πλήρης σύγχυση. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα:
νὰ μὴ θρίσκεται, νὰ χάνεται ἣ
ἱστορία του. Χρειαζόταν «ἁπλούστευση» ἡ
λέξη Θύρρειον; ̓Αλλάζετε ἔτσι ἕνα ἱστορικὸ
ὄνομα-τοπωνύμιο 3.000 χρόνων;
Σᾶς παρακαλῶ καὶ ἐκ μέρους τῶν κατοίκων,
δοηθήστε καὶ σεῖς γιὰ τὴν ἐπαναφορὰ
τοῦ ἱστορικοῦ αὐτοῦ ὀνόματος στὴν τρισχιλιόχρονη
ὀνομασία του ΘΥΡΡΕΙ͂ΟΝ.
Εὐχαριστῶ
Μὲ τιμὴ
Δημ. Β. Πατρινὸς
Βόνιτσα Αἰτωλοκαρνανίας
Χωρίο τοῦ Θουκυδίδη ἀποδεικνύει λανθασμένη τὴν ̓Ερασμιακὴ
̓Αγαπητὲ κ. Λάμπρου,
Τελευταίως παρατηρῶ μὲ μεγάλη μου εὖχαρίστηση
μία ἔξαρση στὴν ὑποστήριξη τῆς Ἑλληνικῆς
Γλώσσης ἀπὸ ἰδιωτικῆς πλευρᾶς τόσο στὸ
ἐξωτερικὸ ὅσο καὶ στὸ ἐσωτερικὸ τῆς χώρας μας.
Ἱδρύθηχκαν πανεπιστήμια, σχολές, φροντιστήρια
καὶ ἁπλὲς ὁμάδες -- ὅλοι διψασμένοι γι’ αὐτὰ
τὰ ἐπισήμως καταφρονημένα ̓Αρχαῖα Ἑλληνικά.
Εἶναι αὐτόδήηλο, ὅτι ἐπισήμως 6αλλόμεθα
ἀπὸ τὰ ἐξουσιαστικὰ κέντρα, ὅπως τὰ Μαζικῶς
̓Αποπροσανατολιστικά, ̓Αποχαυνωτικὰ ἢ Πανικοθλητικἀ
Μέσα «Ἐνημερώσεως) καὶ ἀπὸ τὶς
ἑκάστοτε ξένες ἢ οἰχκεῖες ἐγκλωθισμένες/δεσμευμένες
κυθερνήσεις, ὅπως προσφάτως ἡ γαλλική.
Δικαιολογημένα λοιπὸν οἱ διάφοροι λαοἱ,
Γάλλοι, Ἱσπανοί, "Αγγλοι, Ἰταλοὶ καὶ κάποιοι
̓Αφρικανοὶ (11), ἐπαναστατοῦν στὴν ἰδέα
ὅτι δρομολογεῖται ἡ σταδιακὴ κατάργησις τῶν
μέσων τῆς ἐλευθέρας θουλήσεως, ὅπως τὰ Ἑλληνικὰ
(τὰ ̓Αρχαῖα ἴσως νὰ εἶναι καὶ ἡ θάσις
αὐτῆς τῆς θουλήσεως) καὶ θάλθηκαν νὰ μάθουν
τὰ Ἑλληνικά ἰδιωτικῶς. Δυστυχῶς ὅμως ἡ πλειονότητα
αὐτῶν τῶν ἐκπαιδευτηρίων διδάσκουν
στοὺς πρόθυμους αὐτοὺς μαθητὰς τὰ Ἑλληνικὰ
στὴν Ἐρασμιακὴ προφορά. "Αν καὶ ὁπωσδήποτε
θὰ συλλάδουν ἀφ ̓ ἑνὸς μὲν τὸ νόη μα τοῦ
χειμένου, ποὺ εἶναι τὸ ση μαντικότερο καὶ ἀφ ̓
ἑτέρου θὰ μάθουν εὐκολότερα τὴν ὀρθογραφία,
ὅμως αὐτὴ ἡ προφορὰ θὰ τοὺς στερήση τὸν τόνο
τῆς ἠχητικῆς, ποὺ προσδιορίζει τὸ ἦθος τῶν
λέξεων.
Κατὰ τὴν ἀντίληψή μου καί, πιστεύω, τῆς μεγάλης
πλειονότητος τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ σώματος
στὴν χώρα μας δὲν ὑπάρχει ἀμφιθολία, ὅτι
οἱ ἀρχαῖοι ἐπρόφεραν τὶς διφθόγγους σὰν ἕνα
φθόγγο καὶ ὄχι μὲ διαλυτικά, ὅπως τοὺς προφέρει
ἡ Ἔρασμιακή προφορά. ̓Απὸ καιρὸ ἔψαχνα
νὰ 6ρῶ τὸ κείμενο ποὺ εἰχα ἐντοπίσει στὸ
γυμνάσιο πρὸ 4θετίας, ὅπου διεφαίνετο αὐτὴ ἡ
διευχρίνηση. Πρὸ ἑθδομάδος τὸ ἐνετόπισα καὶ
σᾶς τὸ παραθέτω αὐτούσιο μαζὶ μὲ τὴν μετάφραση.
Εἶναι ἀπὸ τὸ θιθλἰο τοῦ Θουκυδίδου
«ἱ[στορίαι» (Β 54): «Τοιούτῳ μὲν πάθει οἱ Αθηναῖοι
περιπεσόντες ἐπιέζοντο ἀνθρώπων τ’
ἔνδον θνῃσκόντων καὶ γῆς ἔξω δηουμένης. ἐν
δὲ τῷ κακῷ οἷα εἰκὸς ἀνεμνήσθησαν καὶ τοῦδε
τοῦ ἔπους φάσκοντες οἱ πρεσδύτεροι πάλαι ἄδεσθαι...
“Ἥξει 4ωρικὸς πόλεμος καὶ λοιμὸς ἅμ ̓
αὐτῷ”. ἐγένετο μὲν οὖν ἔρις τοῖς ἀνθρώποις μὴ
λοιμὸν ὠνομάσθαι ἐν τῷ ἔπει ὑπὸ τῶν παλαιῶν,
ἀλλὰ λιμόν, ἐνίκησε δὲ ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰκότως
λοιμὸν εἰρῆσθαι. οἱ γὰρ πρὸς ἅ ἔπασχον τὴν
μνήμην ἐποιοῦντο. ἢν δέγε οἶμαί ποτε ἄλλος πόλεμος
καταλάδῃ Δωρικὸς τοῦδε ὕστερος καὶ
ξυμόῇ γενέσθαι λιμόν, κατὰ τὸ εἰκὸς οὕτως ἄσονται».
[Ὅσταν λοιπὸν ἔπεσαν σὲ τέτοια συμφορὰ οἱ
̓Αθηναῖοι, ὑπέφεραν πολύ, γιατὶ καὶ μέσα στὴν
πόλη πέθαιναν ἄνθρωποι καὶ ἔξω ἡ γῆ τους ἐρημωνόταν.
Καὶ μέσα στὴ δυστυχία τους μερικοὶ
θυμή θηκαν, ὅπως ηταν Φυσικό, καὶ τοῦτον τὸν
στίχο ποὺ ἔλεγαν οἱ γεροντότεροι, ὅπως ἐψάλλετο
παλαιότερα. «Πόλεμος θὰ ἔλθῃ Δωρικὸς
καὶ λοιμὸς μαζὶ μ ̓ αὐτόν». Φιλονικοῦσαν λοιπὸν
μερικοί, ὅτι οἱ παλαιοὶ δὲν μιλοῦσαν γιὰ λοιμό,
ἀλλὰ λιμό. Ἐπεκράτη σε ὅμως στὴν προχειμένη
περίπτωση εὔλογα ἡ ἡ γνώμη, ὅτι ἡ λέξη ἦταν λοιμός,
διότι οἱ ἄνθρωποι μνημόνευαν ἀνάλογα μὲ
ἐκεῖνα ποὺ πάθαιναν. Αν, ὅπως νομίζω, ἔλθη
πόλεμος Δωρικὸς ὕστερα ἀπ ̓ αὐτὸν καὶ τύχη νὰ
πέση λιμός, κατὰ τὰ φαινόμενα θὰ τὸν τραγουδοῦν
μὲ τὴν λέξη αὐτή].
Ἐὰν λοιπὸν ἐπροφέρετο ἡ δίφθογγος ὡσὰν
μὲ διαλυτικά, δὲν θὰ ὑπῆρχε λόγος γιὰ «φιλονικία».
Παραδείγματος χάριν ἄλλο νὰ φωνάζουν
«ὄϊ, ὄϊ, δΐ» -- κραυγὴ ψυχικοῦ πόνου, ποὺ ἀκου-