Τιὰ μιὰ “-Ελληνικὴ μουσικὴ παιδεία ἂν δὲν διεσώξοντο ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ὀλίγα ἀποσπάσματα τῶν "Ελλήνων συγγραφέων, σήμερα δὲν θὰ ὑπῆρχε εὐρωπαϊκὴ μουσική. Διότι μέσα στὴν ̓Αρχαία “Ελλάδα δρίσκονται τὰ σπέρματα τῆς θεωρητικῆς, ὀργανικῆς καὶ φωνητικῆς μουσικῆς τῶν καθ’ ἡμᾶς χρόνων». Αὐτὰ δίδασκε ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Λειψίας Οςσατ Ραμ] στὸ μάθημα τῆς 'Αρμονίας. Καὶ μ ̓ αὐτὰ τὰ «σπέρματα», τὰ δικά μας, οἱ Εὐρωπαῖοι μουσικοὶ δημιούργησαν μουσικὴ μὲ τὸν τρόπο ποὺ αὐτοὺς ἐκφράζει. Κι ἐμεῖς τοὺς θαυμάσαμε, γιατὶ ἔχουμε συνηθίσει ἀπὸ παιδιά, νὰ μᾶς φαίνονται τὰ ξένα φαγητὰ καλύτερα ἀπὸ τὰ δικά μας. Ἔτσι ξεχνώντας τοὺς δικούς μας θησαυροὺς καὶ τῇ δική μας ψυχοσύνθεση τρέξαμε νὰ ἔχπαιδευτοῦμε εὐρωπαϊκά. Ἱδρύσαμε μουσιχὲς σχολές, ὠδεῖα, ὀρχῆ στρες συμφωνικές, ὀρχῆστρες ἐλαφρές, μέχρι καὶ μέγαρα μουσικῆς φτιάξαμε, γιὰ νὰ μποροῦμε νὰ ἀπολαμδάνουμε καλὰ τὴν Εὐρωπαϊκὴ μουσική. Ἐκεῖνοι θέδαια, τυλιγμένοι τὸν δαρὺ εὐρωπαϊκότους μανδύα, δὲν διαγοήθηκαν νὰ μᾶς μιμηθοῦν καὶ νὰ δημιουργήσουν θέατρα ἀρχαϊκοῦ τύπου. Ἴσως γιατὶ ὁ χρόνος ποὺ θὰ χρειαζότανε, γιὰ νὰ ἐκπαιδευθοῦν καὶ νὰ ἐκπαιδεύσουν τοὺς λαούς τους, θὰ ἥταν πολύς, γιὰ νὰ μπορέσουν νὰ παίξουν καὶ νὰ χατανοήσουν ιὰ τραγωδία σὰν τὴν ̓Αντιγόνη ἢ τὴν Ἰφιγένεια. Κι ἐδῶ ποὺ τὰ λέμε, εἶναι εὐκολότερο ν ̓ ἀκοῦς ἤχους παρὰ λόγια 6αριά, ποὺ μποροῦν νὰ ξυπνήσουν τὴν ἀνθρωπιά. Ὅμως μᾶς μιμήθηκαν. σὲ ἄλλα πράγ; ματα πιὸ ἁπλᾶ. Ἔχτισαν οἰκοδομές, ποὺ στὶς προσόψεις τους ἔδαλαν παραστάσεις ἀρχαίου ἑλληνικοῦ περιεχομένου μὲ κολῶνες Κορινθιακοῦ ρυθμοῦ, Ἰωνικοῦ κ.λπ. κι ἀκόμα στόλισαν τὰ μουσεῖα τους ἀπὸ τὶς «ἐπισκέψεις» τους στὴ χώρα μας. Εἶναι κι αὐτὸ μιὰ ἀναγνώριση, ὅτι ἐκτιμοῦν τουλάχιστον τοὺς προγόνους μας. Γιατί οἱ Ἕλληνες διανοούμενοι -εὐτυχῶς ὁ λαὸς μᾶς ἀκούει πάντα-. γιατί ν ̓ ἀφήσουμε τὴ γνώση τοῦ δικοῦ μας παραδείσου γιὰ ἕνα λιθάδι μὲ τουλίπες; Γιατί αὐτὸς ὁ θιασμὸς τοῦ Ἕλληνα, νὰ ἐκπαιδεύεται εὐρωπαϊκὰ χι ἀπὸ πάνω νὰ τὸν κατηγοροῦμε, ὁ ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ προσαρμοσθεῖ; Πόσα ὑψηλὰ γοή ματα γιὰ τὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου παίρνει ἀπὸ μιὰ τραγωδία καὶ πόσα ἀπὸ μιὰ συμφωνικὴ ὀρχήστρα ἢ ὄπερα; Ὡραῖα θὰ ἤτανε, κι ἐκεῖνοι νὰ ἐκπαιδεύονταν μὲ μιὰ ἀρχαία. ἑλληνικὴ τραγωδία, ὅσο ἐκπαιδευόμαστε κι ἐμεῖς εὐρωπαϊκά. Εἶναι ὁ ὅμως αὐτὸ σωστό; Δὲν εἶναι ψυχικο-πνευματικὸς θιασμὸς γιὰ κάθε λαό, ὅταν πρέπει νὰ τοῦ ἔπιθάλλεται ἕνα συγκεκριμένο πρότυπο πολιτισμοῦ γιὰ τὴν ἀνάπτυξή του; Δὲν πρέπει κάθε λαὸς νὰ ἔχει τὴν δική του πολιτιστικὴ συνέχεια; Γιατί τὰ ἑλληνόπουλα πρέπει ν ̓ ἀρχίζουν πιάνο μὲ γαλλικά, γερμανικά, ἀγγλικὰ τραγουδάχια; Γιατί, χρόνια τώρα νὰ ὑποτιμοῦμε τὸν ἑαυτό μας, γιατί νὰ τρέχουμε σὰν τὶς μαϊμοῦδες στὶς συναυλίες, ν ̓ἀγοράζουμε τοὺς συγκεκριμένους δίσκους, τὰ συγκεκριμένα θιθλἰα; Ἴσως, ἂν τρέχαμε μὲ τὸν ἴδιο τρόπο γιὰ μιὰ ̓Ιλιάδα, νὰ ἦταν καλύτερα γιὰ μᾶς. Ὅμως τὰ συγκροτήματα τῆς δημοτικῆς μας μουσικῆς καὶ οἱ διάφορες ἠχογραφή σεις δὲν πέτυχαν ἀκόμη νὰ ἀποδώσουν αὐτό, ποὺ μιὰ ἑλληνικὴ μουσικὴ ἀπομονωμένη ἀπὸ ξένα στοιχεῖα μπορεῖ νὰ προκαλέσει: τὸ δέος καὶ τὴν ψυχικὴ ἡδονὴ ὅὅποιου Ἕλληνα μπόρεσε, νὰ ξεχωρίσει τὴν ἰδιαιτερότητα τῆς ἑλληνικῆς μουσικῆς ἀπὸ τὴν εὐρωπαϊκή. Τὰ ἐ ἐναπομείναντα μουσικὰ μοτίθα καὶ φράσεις, ὅταν ἀχούγονται, σχιρτοῦν τὴν ἑλληνικὴ καρδιὰ ὅσο κι ἕνα ἐπιφώνημα ἢ στοχασμὸς τῶν ἑλλήνων τραγικῶν. Ας μὴ μᾶς διαφεύγει ἀκόμα, ὅτι, ἂν εἶναι δύσκολο γιὰ ἕναν ἠθοποιὸ νὰ ὑποδυθεῖ τὴν ̓Αντιγόνη ἢ ἢ τὸν Κρέοντα, γιατί πρέπει μιὰ τόσο δύσκολη μουσικὴ σὰν τὴν Ἑλληνικὴ νὰ παίζεται ὁ ἀπὸ αὐτοδίδαχτους ἢ ἐρασιτέχνες μουσικούς; Κι ἀκόμα, πόσο μπορεῖ, νὰ ἀποδώσει μιὰ γερασμένη κι ἀπαίδευτη φωνὴ τὸ ὡραιότερο τραγούδι, ὅπως τυχαίνει ν ̓ ἀκοῦμε ἀπὸ παλιὲς συλλογὲς ἠχογραφημένων δημοτικῶν τραγουδιῶν; “Ὁ σύγχρονος Ἕλληνας, ποὺ σπαρταράει ἡ καρδιά του ἀπὸ χαρά, ὅταν ἀκούσει κάποιο μοτίθο ἑλληνικό, θὰ ἤθελε τὴ δική του μουσικὴ πιὸ ραφιναρισμένη αἰσθητικὰ κι ἀκουστικά, νὰ τὸν γεμίζει, νὰ τὸν ἱκανοποιεῖ, ὅπως τὸν ἱκανοποιοῦν ὅλες οἱ ἄλλες τέχνες, ἡ γλυπτική, ἡ ζωγραφική, ἡ ποίηση κ.λπ. Ἢ δημοτικὴ μουσικὴ ἔτσι, ὅπως παρουσιάζεται, δὲν μπορεῖ νὰ ἱκανοποιή σει τὸ μουσικὸ αἰσθητήριο τοῦ ἄνεπτυγ μένου πλέον Ἕλληνα. Απὸ σεθασμὸ στὴν παράδοση οἱ νεο- Ἕλληνες προσπαθοῦν ν ̓ ἀποδίδουν τὴ δημοτικὴ μουσικὴ μὲ ὅσο τὸ δυνατὸν πιὸ πιστὸ τρόπο μπορεῖ νὰ ἀποδοθεῖ. Ὅμως πόσο αὐθεντικὰ μποροῦν νὰ εἶναι τὰ δημοτικὰ